Ngày soạn:../…/200…
Đọc văn: Tiết 62

tựa "trích diễm thi tập"
- Hoàng Đức Lương -
A.Mục tiêu bài học:
Thông qua bài học giúp HS:
- Hiểu được niềm tự hào sâu sắc và ý thức trách nhiệm của Hoàng Đức Lương trong việc bảo tồn di sản văn học của tiền nhân.
- Có thái độ trân trọng và yêu quý di sản.
B. Phương tiện thực hiện:
- SGK - SGV
- Thiết kế bài học.
C. Cách thức tiến hành: Kết hợp nhiều hình thức đọc sáng tạo, trao đổi, thảo luận…
D. Tiến trình giờ học:
- Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi: Nêu những cách làm cho văn bản thuyết minh có tính hấp dẫn?
- Giới thiệu bài mới
Hoạt động của GV và HS
Yêu cầu cần đạt


- Trình bày vài nét về tác giả?




- Giới thiệu vài nét về "Trích diễm thi tập" và cho biết tại sao tác giả lại đặt tên cho tập thơ là "Trích diễm thi tập"?


- Tựa là gì?








- Đặc điểm của bài tựa?








- Tìm bố cục của bài tựa?
Nêu nội dung của bài tựa?








- Luận điểm lớn nhất mà tác giả đề cập đến ở phần 1 là gì?
Tác giả đã trình bày mấy lí do khiến cho thơ văn không lưu truyền hết ở đời?










- Từ các lí do trên cho ta thấy tâm trạng của tác giả như thế nào?
- Vì sao tác giả lại trình bày rõ những nguyên nhân trên khi biên soạn "Trích diễm thi tập"?



- Phương pháp lập luận?


- Thái độ của tác giả thể hiện như thế nào qua lời lẽ ở phần 2?



- Để biên soạn"Trích diễm thi tập"Hoàng Đức Lương phải làm những gì?


- Phần lạc khoản có đặc điểm gì?



- Nhận xét chungvề nghệ thuật của bà tựa?
I. Tíểu dẫn:
1. Vài nét về tác giả:
- Không rõ năm sinh, năm mất.
- Quê quán: Văn Giang, Hưng yên
- Trú quán: Gia Lâm, Hà Nội
- Đỗ tiến sĩ năm Mậu Tuất(1478).
2. Trích diễm thi tập:
- Là tập thơ gồm 6 quyển do Hoàng Đức Lương sưu tầm, tuyển chọn, biên soạn những tác phẩm của các tác giả từ thời Trần đến thời Lê TK XV, cuối tập là của Hoàng Đức Lương.
- Tập thơ không rõ biên soạn năm nào nhưng ông viết bài tựa vào năm 1497.
3. Tựa "Trích diễm thi tập”
- Là bài văn được đặt ở đầu tác phẩm tương tự như lời nói đầu, lời giới thiệu…nhằm nêu lên những quan điểm của người viết về nhiều vấn đề liên quan đến cuốn sách như lí do, phương pháp làm sách, đặc điểm của sách…
- Bài tựa có thể là do tác giả tự viết, cũng có thể do một ai đó vì yêu mến, thích thú tác phẩm mà viết.
- Đặc điểm luôn đặt ở đầu tác phẩm, thường được viết sau khi tác phẩm đã hoàn thành. Cuối bài thường ghi họ tên, chức danh người viết, ngày tháng, địa điểm khi viết bài tựa được gọi là phần "lạc khoản".
- Bài tự thường thiên về nghị luận, đôi khi được kết hợp với tự sự. Những bài tựa của các tác giả lớn thường mang thêm sắc thái trữ tình.
4. Bố cục: gồn 3 phần
- Phần 1: từ đầu đến "…không rách nát ta tành"-> tác giả trình bày lí do vì sao làm sách.
- Phần 2: tiếp đến "…chê trách người xưa vậy"-> Tác giả trình bày quá trình hoàn thành tác phẩm, nội dung và kết cấu tác phẩm.
- Phần 3: Phần "Lạc khoản"
II. Đọc - hiểu:
1. Phần 1:
- Thơ văn không lưu truyền hết được ở đời.

- Lí do: 6 lí do(4 chủ quan, 2 khách quan)
+ 4 lí do chủ quan:
. Chỉ có thi nhân mới thấy được cái hay,cái đẹp của thi ca.
. Người có học thì bận bịu ít để ý đến thi ca.
. Người quan tâm đến thi ca thì không đủ năng lực và kiên trì.
. Chính sách in ấn của nhà nước còn hạn chế.
+ 2 lí do khách quan:
. Thời gian làm huỷ hoại sách vở.
. Chiến tranh hoả hoạn làm sách vở mất mát, mai một.
- Tâm trạng của tác giả: cảm thất xót xa và bị tổn thương đến lòng tự hào dân tộc. "Than ôi…`
- Tác giả muốn khẳng định việc sưu tầm biên soạn cuốn sách là xuất phát từ sự đau xót trước thực trạng bảo tồn sách vở và thơ ca Việt Nam thời của ông. Do đó việc sưu tầm biên soạn là một yêu cầu bức thiết của thực tế chứ không hoàn toàn do sở thích cá nhân.
- Kết hợp phương pháp diễn dịch và quy nạp.
2. Phần 2:
- Thái độ khiêm tốn thể hiện rõ qua lời lẽ tựa như phân trần, giải thích "Tôi không tự lượng sức mình", "trách nhiệm nặng nề mà tài hén sức mọn","số thơ thu lượm được cũng chỉ là một hai phần trong số muôn nghìn bài","mạn phép phụ thêm những bài vụng về do tôi viết"…
- Tác giả nhặt nhạnh, thu lượm, tìm quanh hỏi khắp, chia xếp, tuyển chọn, đặt tên, đưa thêm các bài thơ của mình vào cuối tác phẩm.
3. Phần 3:
- Được đặt ở cuối bài tựa gồm:
+ Thời gian: Niên hiêu vua (can chi).
+ Họ tên, quê quán, chức danh, bằng cấp và tên tự, hiệu của người viết (nếu có).
4. Nghệ thuật:
- Lập luận chặt chẽ, rõ ràng, rành mạch.
- Nghị luận kết hợp với tự sự.
III. Tông kết:
- Đóng góp rất lớn cho việc lưu giữ vốn quý của văn học dân tộc.
- Là một trong những bài tựa hay nhất văn học Việt Nam thời trung đại.
IV.Củng cố, dặn dò:
-HS soạn: Bài học thêm" Hiền tài là nguyên khí của quốc gia".