Bài 3
Tiết 11
Tuần :3
Tiếng Việt: TỪ LÁY


I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Khái niệm từ láy.
- Các loại từ láy.
2. Kĩ năng
- Phân tích cấu từ, giá trị tu từ của từ láy trong văn bản.
- Hiểu nghĩa và biết cách sử dụng một số từ láy quen thuộc để tạo giá trị gợi hình, gợi tiếng, biểu cảm, để nói giảm hoặc nhấn mạnh.
3.Thái độ: Học tập nghiêm túc,yêu sự phong phú của Tiếng Việt.
II.NỘI DUNG HỌC TẬP: .cấu tạo của 2 loại từ láy: Từ láy toàn bộ và từ láy bộ phận.
III. CHUẨN BỊ
- GV : Sách tham khảo, tìm nhiều ví dụ.
- HS: Chuẩn bị theo gợi ý của GV, SGK, VBT, Vghi.
IV. TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
1.Ổn định tổ chức và kiểm diện : Kiểm diện HS (1 phút)
2. Kiểm tra miệng :(3 phút)
Hỏi: Từ ghép được chia làm mấy loại? Đặc điểm của từng loại ?(4đ)
Đáp: 2 từ ghép : từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập .
- Từ ghép chính phụ: có tiếng chính và tiếng phụ bổ sung nghĩa cho tiếng chính. Tiếng chính đứng trước và tiếng phụ đứng sau
- Từ ghép đẳng lập : các từ ghép không phân ra tiếng chính, tiếng phụ (bình đẳng về mặt ngữ pháp)
Hỏi : Nghĩa của từ ghép đẳng lập và chính phụ có đặc điểm gì?( 4đ)
Đáp :- Nghĩa từ ghép chính phụ hẹp hơn nghĩa tiếng chính.
- Nghĩa của từ ghép đẳng lập tổng hợp hơn nghĩa các tiếng tạo ra nó
Hỏi : Xác định từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập trong các ví dụ sau: ốm yếu, xe lam, xăng dầu, tốt đẹp, cá thu , ăn mặc , chờ đợi, máu mủ ?(2đ)
+ ghép chính phụ : xe lam , cá thu
+ Từ ghép đẳng lập : ốm yếu, xăng dầu, tốt đẹp, ăn mặc , chờ đợi, máu mủ .
3. Tiến trình bài học.(34 phút)

ĐỘNG GIỮA GV VÀ HS
DUNG BÀI DẠY

Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới(1phút)
Ở lớp 6 đã học khái niệm từ láy : là từ phức có sự hoà phối âm thanh . Hôm nay , chúng ta sẽ tìm hiểu cấu tạo từ láy , vận dụng hiểu biết cấu tạo và cơ chế tạo nghĩa để sử dụng tốt từ láy .
Hoạt động 2: Tìm hiểu về cấu tạo của từ láy.(10 phút)
GV: đưa bảng phụ - Hs đọc VD 1 - Sgk (41) Chú ý những từ in đậm.
- Em cắn chặt môi im lặng, mắt lại đăm đăm nhìn khắp sân trường, từ cột cờ đến tấm bảng tin và những vạch than vẽ ô ăn quan trên hè gạch .
- Tôi mếu máo trả lời và đứng như chôn chân xuống đất, nhìn theo cái bóng bé nhỏ liêu xiêu của em tôi trèo lên xe .
? Hãy tìm những từ láy trong 2 ví dụ mà em vừa đọc.
- Đăm đăm , mếu máo , liêu xiêu
? Nhận xét về đặc điểm âm thanh của 3 từ trên .
- đăm đăm :có hai tiếng lặp lại nhau hoàn toàn.
- mếu máo : có sự giống nhau về phụ âm đầu “m”.
- liêu xiêu :có các tiếng giống nhau ở phần vần “iêu”.
? vào kết quả phân tích trên, từ láy có mấy loại
- 2 loại : từ láy toàn bộ và từ láy bộ phận
Gv gọi HS đọc câu 3 SGK/ 41( GV chép đoạn văn lên bảng phụ)
“ Vừa nghe thấy thế, em tôi bất giác run lên bần bật, kinh hoàng đưa cặp mắt tuyệt vọng nhìn tôi. Cặp mắt đen của em lúc này buồn thăm thẳm, hai bờ mi đã sưng mọng lên vì khóc nhiều .”
? Vì sao các từ láy trên không nói được là bật bật, thẳm thẳm mà lại dùng bần bật , thăm thẳm .
- Vì đó là những từ được cấu tạo theo lối lặp lại tiếng gốc , nhưng để dễ biết , dễ nghe nên có sự biến đổi về âm cuối hoặc thanh điệu. Nhưng thực chất các từ láy này là từ láy toàn bộ .
+ bật bật -> bần bật : biến đổi thanh điệu và phụ âm cuối .
+ thẳm thẳm ->thăm thẳm : biến đổi thanh điệu.
BTN : Tìm từ láy toàn bộ biến âm và từ láy toàn bộ không biến âm : xanh xanh , cưng cứng, mờ mờ, tim tím, đo đỏ, cầm cập, rào rào.
-