I- MỤC TIÊU
1. Kiến thức
Phát biểu được định nghĩa từ thông riêng và viết được công thức độ tự cảm của ống dây hình trụ.
Phát biểu được định nghĩa hiện tượng tự cảm và giải thích được hiện tượng tự cảm khi đóng và ngắt mạch.
Viết được công thức tính suất điện động tự cảm.
Nêu được bản chất của năng lượng dự trữ trong ống dây và viết được công thức tính năng lượng từ trường của ống dây tự cảm.
Nêu được một số ví dụ về ứng dụng của hiện tượng tự cảm.
2. Về kĩ năng
Biết vận dụng các công thức đã học để làm một số bài tập liên quan.
II- CHUẨN BỊ
1. Giáo viên
Sử dụng projector để trình bày các thí nghiệm hiện tượng tự cảm.
Phiếu học tập.
2. Học sinh
Ôn lại phần cảm ứng điện từ và suất điện động cảm ứng.
III- THIẾT KẾ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ và đặt vấn đề vào bài mới
Hoạt động của HS
Hoạt động của GV
Nội dung ghi bảng








- Nhận xét: Khi đóng khóa K, đèn 1 sáng lên ngay, còn đèn 2 sáng lên từ từ.
GV tiến hành làm thí nghiệm:
- Quan sát hiện tượng xảy ra và rút ra nhận xét.

- Đặt vấn đề: Như chúng ta đã biết, khi có sự biến thiên từ thông qua mạch kín thì trong mạch xuất hiện dòng điện cảm ứng. Hiện tượng xuất hiện dòng điện cảm ứng như vậy gọi là hiện tượng cảm ứng điện từ. Trong bài này, chúng ta sẽ xét một loại hiện tượng cảm ứng điện từ đặc biệt vừa xảy ra trong thí nghiệm với hai bóng đèn trên đây, là hiện tượng tự cảm. Vậy hiện tượng tự cảm xảy ra như thế nào, nguyên nhân từ đâu. Hôm nay ta sẽ đi tìm hiểu bài 25: “TỰ CẢM”

























Bài 25: TỰ CẢM


Hoạt động 2: Xét từ thông riêng của mạch kín
Hoạt động của HS
Hoạt động của GV
Nội dung ghi bảng







- (=𝐿𝑖
Trong đó:
+ L là độ tự cảm của (C) (phụ thuộc vào cấu tạo và kích thước của mạch kín (C)).Đơn vị henry (H).
- Cảm ứng từ B trong long ống dây điện chiều dài l, tiết diện S gồm M vòng dây, trong đó có dòng điện i chạy qua, cho bởi công thức:
𝐵=4𝜋
10−7
𝑁
𝑙
𝑖
Lại có từ thông qua ống dây N vòng là:
(=𝑁𝐵𝑆=4𝜋
10−7
𝑁
2
𝑙=𝐿𝑖
( Độ tự cảm:
𝐿=4𝜋
10−7
𝑁
2
𝑙
𝑆

Giả sử có một mạch kín (C), trong đó có dòng điện cường độ i. Dòng điện i gây ra một từ trường, từ trường này gây ra một từ thông ( qua (C) được gọi là từ thông riêng của mạch. Biểu thức nào thể hiện từ thông trên ?




- Hãy xem ví dụ và thiết lập công thức
𝐿=4𝜋
10−7
𝑁
2
𝑙
𝑆







I- Từ thông riêng của mạch kín.
- Từ thông riêng:
(=𝐿𝑖
- Độ tự cảm :
𝐿=4𝜋
10−7
𝑁
2
𝑙
𝑆
Đơn vị: henry (H)






Hoạt động 3: Tìm hiểu hiện tượng tự cảm
Hoạt động của HS
Hoạt động của GV
Nội dung ghi bảng


- Hiện tượng cảm ứng điện từ là hiện tượng cảm ứng điện từ xảy ra trong một mạch có dòng điện mà sự biến thiên từ thông qua mạch được gây ra bởi gây ra bởi sự biến thiện của cường độ dòng điện trong mạch.
- Khác nhau:
+ Đối với dòng điện một chiều : hiện tượng tự cảm thường xảy ra khi đóng mạch (I tăng đột ngột) và khi ngắt mạch (I giảm đột ngột).
+ Đối với dòng điện xoay chiều: luôn xảy ra hiện tượng tự cảm vì dòng điện xoay chiều có I biến thiên liên tục theo thời gian.
- Khi xảy ra hiện tương tự cảm dòng điện cảm ứng có tác dụng cản trở nguyên nhân sinh ra nó.

Thảo luận nhóm, đại diện nhóm giải thích.

















- Hiện tượng: đèn 1 sáng lên ngay còn đèn 2 sáng lên từ từ.
Giải thích:
Khi đóng khóa K, dòng diện qua ống dây và 2