Ñoïc vaên: TÖØ AÁY
- Toá Höõu -
A. MUÏC TIEÂU CAÀN ÑAÏT
Giuùp HS:
- Thaáy roõ nieàm vui söôùng, say meâ maõnh lieät cuûa Toá Höõu trong buoåi ñaàu gaëp gôõ lí töôûng coäng saûn, taùc duïng kì dieäu cuûa lí töôûng vôùi cuoäc ñôøi nhaø thô
- Hieåu ñöôïc söï vaän ñoäng cuûa caùc yeáu toá trong thô tröõ tình: töù thô, hình aûnh, ngoân ngöõ, nhòp ñieäu…trong vieäc laøm noåi baät taâm traïng cuûa “caùi toâi” nhaø thô .
- Ruùt ra nhöõng baøi hoïc veà leõ soáng cuûa thanh nieân
* Troïng taâm baøi hoïc:
- Caàn taäp trung laøm saùng toû taâm nguyeän cuûa ngöôøi thanh nieân yeâu nöôùc Toá Höõu: nieàm vui söôùng, say meâ maõnh lieät, nhöõng nhaän thöùc môùi veà leõ soáng, söï chuyeån bieán saâu saéc trong tình caûm…khi ñöôïc giaùc ngoä lyù töôûng coäng saûn.
- Söï vaän ñoäng cuûa taâm traïng nhaø thô ñöôïc theå hieän sinh ñoäng baèng nhöõng hình aûnh töôi saùng, caùc bieän phaùp tu töø gôïi caûm vaø ngoân ngöõ giaøu nhaïc ñieäu.
B. TIEÁN TRÌNH DAÏY HOÏC
Böôùc 1. OÅn ñònh kieåm tra
- Kieåm tra vieäc chuaån bò saùch vôû vaø vieäc soaïn baøi cuûa hoïc HS
- Ñoïc thuoäc loøng vaø nhaän xeùt khaùi quaùt veà noäi dung tö töôûng vaø ngheäï thuaät baøi thô “Chieàu toái” cuûa HCM
Böôùc 2. Baøi hoïc
Giôùi thieäu baøi: Trong neàn VHVN, Toá Höõu ñöôïc coi laø laù côø ñaàu cuûa neàn thô ca CM. Töø moät anh thanh nieân trí thöùc tieåu tö saûn, ñöôïc giaùc ngoä lí töôûng, Toá Höõu ñaõ trôû thaønh 1 chieán só coäng saûn. Taäp thô Töø aáy laø taäp thô ñaàu tay ñaùnh daáu thôøi ñieåm böøng saùng cuûa taâm hoàn nhaø thô vaø lyù töôûng CM. Baøi thô Töø aáy laø baøi thô coù yù nghóa môû ñaàu vaø cuõng coù yù nghóa nhö moät tuyeân ngoân veà leõ soáng cuûa moät chieán só CM, cuõng laø tuyeân ngoân ngheä thuaät cuûa 1 nhaø thô. Toá Höõu ñaõ soáng vaø saùng taùc theo ñuùng ñònh höôùng aáy cuûa nhaø thô
Hoaït ñoäng cuûa GV vaø HS
Yeâu caàu caàn ñaït


-GV yeâu caàu HS ñoïc phaàn tieåu daãn, keát hôïp vôùi nhöõng hieåu bieát veà Toá Höõu vaø taäp thô Töø aáy ñeå neâu nhöõng neùt cô baûn veà taùc gia vaø taäp thô

- HS ñoïc tieåu daãn(SGK), toùm löôïc nhöõng yù cô baûn. Caùc hoïc sinh khaùc coù theå boå sung baèng nhöõng hieåu bieát cuûa mình

- GV nhaän xeùt ñoàng thôøi nhaán maïnh nhöõng yù chính











GV höôùng daãn HS ñoïc VB
- Baøi thô giaøu nhaïc ñieäu
- Theå thô thaát ngoân –trang troïng
- Caùch ngaét nhòp lieân tuïc thay ñoåi qua caùc caâu thô
- Heä thoáng vaàn cuoái caâu thô phong phuù, coù söùc ngaân vang (aâm môû)
+ GV yeâu caàu 1 HS ñoïc dieãn caûm toaøn boä baøi thô vaø cho bieát:
- AÁn töôïng ban ñaàu cuûa em sau khi ñoïc baøi thô? - - Söï vaän ñoäng cuûa taâm traïng nhaø thô ñöôïc theå hieän nhö theá naøo qua 3 khoå thô?
- Nhaän xeùt khaùi quaùt veà hình thöùc ngheä thuaät baøi thô?

- GV döïa vaøo caâu hoûi 1 (SGK) ñeå höôùng daãn HS ñoïc- hieåu
? Toá Höõu ñaõ duøng nhöõng hình aûnh naøo ñeå chæ lí töôûng vaø bieåu hieän nieàm vui söôùng, say meâ khi baét gaëp lí töôûng
- HS ñoïc laïi khoå thô, suy nghó, thaûo luaän vaø phaùt bieåu yù kieán









Hình aûnh so saùnh
- Ñoù laø theá giôùi traøn nay söùc soáng vôùi höông saéc cuûa caùc loaøi hoa, veû töôi xanh cuûa caây laù, aâm thanh roän raõ cuûa tieáng chim hoùt





GV döïa vaøo caâu hoûi 2 (SGK) ñeå höôùng daãn HS ñoïc- hieåu
? Khi ñöôïc aùnh saùng lí töôûng CM cuûa Ñaûng soi roïi, nhaø thô ñaõ coù nhöùng nhaän thöùc môùi veà leõ soáng nhö theá naøo

- HS ñoïc laïi khoå thô, suy nghó, thaûo luaän vaø phaùt bieåu yù kieán











GV döïa vaøo caâu hoûi 3 (SGK) ñeå höôùng daãn HS ñoïc- hieåu
? Söï chuyeån bieán saâu saéc trong tình caûm cuûa nhaø thô ñöôïc theå hieän ra sao

- HS ñoïc laïi khoå thô, suy nghó, thaûo luaän vaø phaùt bieåu yù kieán





GV yeâu caàu HS ñoïc laïi baøi thô vaø höôùng daãn HS töï toång keát baèng traû lôøi caâu hoûi:
? Nhaän xeùt khaùi quaùt veà giaù trò noäi dung tö töôûng vaø giaù trò ngheä thuaät cuûa baøi thô
I. Ñoïc- hieåu Tieåu daãn
1.Toá Höõu (1920 - 2002) – Nguyeãn Kim Thaønh
+ Cha laø 1 nhaø Nho ham thô, thích söu taàm ca dao, tuïc ngöõ.
+ Meï laø moät nhaø Nho, thuoäc nhieàu tuïc ngöõ, ca dao, daân ca Hueá
+TH töø nhoû ñaõ ñöôïc soáng trong baàu khoâng khí daân gian, ñöôïc cha daïy laøm thô theo loái coå; lôùn leân trong caûnh maát nöôùc, phong traøo maët traän daân chuû soâi ñoäng. OÂng nhanh choùng baét gaëp lyù töôûng CM, vaøo Ñaûng 1938
+ Caùc taäp thô cuûa TH gaén vôùi cuoäc soáng CM vaø chính trò, thôøi söï ñaát nöôùc: Töø aáy, Vieät Baéc, Gioù loäng, Ra traän, Maùu vaø hoa…
+ Thô TH tieâu bieåu cho khuynh höôùng thô tröõ tình – chính trò, ñaäm tính daân toäc
2. Taäp thô Töø aáy:
-“Töø aáy” (1937 – 1946) laø chaëng ñöôøng ñaàu thô TH. Taäp thô goàm 3 phaàn: Maùu löûa- Xieàng xích – Giaûi phoùng.
- Baøi thô naèm trong phaàn Maùu löûa, ghi laïi nhöõng kæ nieäm ñaùng nhôù khi ñöôïc ñöùng vaøo haøng nguõ cuûa Ñaûng baèng nhöõng caûm xuùc suy tö, saâu saéc.
II. Ñoïc- hieåu vaên baûn
1. Ñoïc – hieåu khaùi quaùt chung
- Baøi thô laø taâm nguyeän cuûa ngöôøi thanh nieân yeâu nöôùc: nieàm vui söôùng, say meâ maõnh lieät, nhöõng nhaän thöùc môùi veà leõ soáng, söï chuyeån bieán saâu saéc trong tình caûm…
- Taâm traïng nhaø thô coù söï vaän ñoäng qua 3 khoå thô: nieàm vui söôùng, say meâ khi gaëp lyù töôûng (khoå 1); nhöõng nhaän thöùc môùi veà leõ soáng (khoå 2); söï chuyeån bieán saâu saéc trong tình caûm (khoå 3)
- Söï vaän ñoäng cuûa taâm traïng nhaø thô ñöôïc theå hieän sinh ñoäng baèng nhöõng hình aûnh töôi saùng, caùc bieän phaùp tu töø gôïi caûm vaø ngoân ngöõ giaøu nhaïc ñieäu
2. Ñoïc – hieåu chi tieát vaên baûn
a. Khoå 1 Nieàm vui söôùng, say meâ khi gaëp lí töôûng Ñg
* 2 caâu ñaàu: buùt phaùp töï söï, keå veà 1 k.nieäm khoù queân
- “Töø aáy” + Moác thôøi gian coù yù nghóa quan troïng trong
cuoäc ñôøi CM vaø ñôøi thô TH
- Hình aûnh aån duï: Khaúng ñònh lí töôûng CM nhö moät nguoàn saùng môùi laøm böøng saùng taâm hoàn nhaø thô
+ “naéng haï”-> aùnh saùng röïc rôõ
+ “maët trôøi- chaân lí” – Thieân nhieân (aùnh saùng, hôi aám, söï soáng); Ñaûng ( nguoàn saùng kì dieäu toûa ra nhöõng tö töôûng ñuùng ñaén, hôïp leõ phaûi
+ “ qua tim”
- Ñoäng töø “böøng” (aùnh saùng phaùt ra ñoät ngoät); “choùi” (aùnh saùng coù söùc xuyeân maïnh)
--> nhaán maïnh aùnh saùng cuûa lí töôûng ñaõ hoaøn toaøn xua tan maøn söông muø cuûa yù thöùc tieåu tö saûn vaø môû ra trong taâm hoàn nhaø thô moat chaân trôøi môùi cuûa nhaän thöùc, tö töôûng vaø tình caûm
* 2 caâu sau: Buùt phaùp tröõ tình LM + h/aûnh so saùnh
--> dieãn taû cuï theå nieàm vui söôùng voâ haïn cuûa nhaø thô trong buoåi ñaàu ñeán vôùi lí töôûng coäng saûn
( TH sung söôùng ñoùn nhaän lí töôûng nhö coû caây hoa laù ñoùn nhaän aùnh maët trôøi. Lí töôûng CS ñaõ laøm taâm hoàn con ngöôøi traøn ñaày söùc soáng vaø nieàm yeâu ñôøi (CM ñaõ khôi day 1 söùc soáng môùi, ñem laïi 1 caûm höùng môùi cho nhaø thô)
b. Khoå 2 Nhöõng nhaän thöùc môùi veà leõ soáng
*2 caâu ñaàu
- “Caùi toâi”-> caù nhaân chuû nghóa cuûa g/c tieåu TS vaø TS
- Khi ñöôïc giaùc ngoä: caùi toâi gaén boù haøi hoøa vôùi caùi ta chung - > söùc maïnh ñöôïc nhaân leân
- ÑTöø “buoäc” --> yù thöùc töï nguyeän, söï q.taâm cao ñoä vöôït qua caùi toâi ñeå soáng chan hoøa vôùi moïi ngöôøi
- “trang traûi” -> gôïi lieân töôûng taâm hoàn TH traûi roäng, ñoàng caûm saâu xa vôùi hoaøn caûnh töøng ngöôøi
* 2 caâu sau
- Khaúng ñònh tình yeâu g/caáp (cuï theå- quaàn chuùng lao khoå)
- “Khoái ñôøi” (aån duï)-> Khoái ngöôøi cuøng caûnh ngoä, cuøng ñoaøn keát höôùng ñeán muïc tieâu chung
( TH daõ tìm thaáy nieàm vui vaø söùc maïnh khoâng chæ baèng nhaän thöùc maø coøn baèng tình caûm chan hoøa. Qua ñoù cuõng khaúng ñònh moái quan heä saâu saéc giöõa Vhoïc vôùi cuoäc soáng, maø chuû yeáu laø cuoäc soáng cuûa nhaân daân
c. Khoå 3 Söï chuyeån bieán saâu saéc trong tình caûm
- Ñieäp töø “laø” + caùc töø “con”, “em”, “anh” vaø soá töø öôùc leä “vaïn”--> nhaán maïnh, khaúng ñònh 1 tình caûm gia ñình thaät ñaàm aám, thaân thieát – nhaø thô caûm nhaän mình laø 1 thaønh vieân cuûa ñaïi gia ñình quaàn chuùng lao khoå, ñoàng caûm vaø xoùt thöông vôùi nhöõng ngöôøi baát haïnh, vaát vaû, nhöõng em beù moà coâi…
( Baøi thô laø tuyeân ngoân cho taäp thô Töø aáy noùi rieâng vaø cho toaøn boä taùc phaåm cuûa Toá Höõu noùi chung. Ñoù cuõng laø quan ñieåm cuûa giai caáp voâ saûn (moái lieân heä giöõa caù nhaân vôùi quaàn chuùng lao khoå, vôùi nhaân loaïi caàn lao)
III. Toång keát
Töø aáy laø lôøi taâm nguyeän cuûa thanh nieân yeâu nöôùc giaùc ngoä lí töôûng CM. Söï vaän ñoäng cuûa taâm traïng nhaø thô ñöôïc theå hieän sinh ñoäng baèng hình aûnh töôi saùng, baèng caùc bieän phaùp tu töø vaø ngoân ngöõ giaøu nhaïc ñieäu.
Töø aáy ñaùnh daáu moät thôøi ñieåm quan troïng trong cuoäc ñôøi TH vaø trong söï nghieäp saùng taùc cuûa oâng.

Böôùc 3. Luyeän taäp (GV höôùng daãn HS thaûo luaän treân cô sôû caùc baøi luyeän taäp trong SGK –HS thaûo luaän, khaéc saâu vaø môû roäng kieán thöùc)
Baøi taäp 1. Vieát moät ñoaïn vaên noùi leân caûm nghó cuûa em veà khoå thô maø mình cho laø hay nhaát trong baøi thô
Töø aáy
Gôïi yù: - Coù theå choïn moät trong 3 khoå thô, ñieàu quan troïng laø phaùt bieåu ñöôïc lí do choïn vaø caûm nghó saâu
saéc veà khoå thô (khoå 1 vaãn thöôøng ñöôïc xem laø khoå thô hay nhaát)
- Ñaûm baûo hình thöùc 1 ñoaïn vaên. Noäi dung (döïa vaøo baøi hoïc)
Baøi taäp 2. Giaûi thích vì sao nhaø thô CLV vieát: “Taát caû Toá Höõu, thi phaùp, tuyeân ngoân, nhöõng yeáu toá laøm ra anh coù theå tìm thaáy trong teá baøo naøy, anh laø nhaø thô cuûa vain nhaø, buoäc loøng mình cuøng nhaân loaïi” (Lôøi töaï taäp Traêm baøi thô cuûa TH, NXB Vaên hoïc, Haø noäi, 1987)
Gôïi yù: - Giaûi thích nhaän ñònh cuûa CLV
- Caên cöù vaøo noäi dung baøi hoïc ñeå laøm saùng toû nhaän ñònh
Böôùc 4. Höôùng daãn veà nhaø
- Hoïc thuoäc long baøi thô
- Hoaøn thaønh caùc baøi luyeän taäp
- Ñoïc theâm caùc saùch tham khaûo vaø luyeän vieát nhöõng baøi (ñoaïn) vaên ngaén veà thô TH vaø baøi thô Töø aáy
- Ñoïc theâm caùc baøi: Lai Taân (NKTT- HCM), Nhôù ñoàng