Ngày soạn:..........................
Ngày dạy:............................

Tuần: 2
Tiết: 7 TRƯỜNG TỪ VỰNG


I/. Mục tiêu cần đạt:
Giúp h/sinh:
- Hiểu thế nào là trường từ vựng.
- Biết cách sử dụng các từ cùng trường từ vựng để nâng cao hiệu quả diễn đạt.
- Nhận biết các từ cùng trường từ vựng trong văn bản.
- Biết tập hợp các từ có chung nét nghĩa vào cùng trường từ vựng.
II/. Chuẩn bị:
Giáo viên: giáo án, SGK, SGV, STK, bảng phụ.
Học sinh: xem trước SGK, STK, học bài, chuẩn bị bài ở nhà.
III/. Các bước lên lớp:
1. Ổn định lớp: (1’)
2. Kiểm tra bài cũ:
H: Phân tích tâm trạng của bé Hồng khi gặp lại mẹ! (trích “Những ngày thơ ấu của Nguyên Hồng).
H: Tại sao nói tác giả Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng?
3. Bài mới: (38 phút)
Giới thiệu: (Dựa trên nét nghĩa chung của một số từ để dẫn).
TG
Nội dung bài
Hoạt động của
giáo viên
Hoạt động của
học sinh


I. Thế nào là trường từ vựng:
1. Khái niệm:
Trường từ vựng là tập hợp những từ có ít nhất nét chung về nghĩa.
Ví dụ:
- mắt nét nghĩa chung
- gò má chỉ bộ phận
- miệng trên gương
- mũi mặt người
* Lưu ý:
a. Một trường từ vựng có thể bao gồm nhiều trường từ vựng nhỏ hơn.
b. Một trường từ vựng có thể bao gồm những từ khác từ loại.
c. Do hiện tượng nhiều nghĩa một từ có thể thuộc nhiều trường từ vựng khác nhau.
d. Trong thơ văn và cuộc sống, chúng ta thường dùng cách chuyển trường từ vựng để tăng thêm tính nghệ thuật của ngôn từ và khả năng diễn đạt (so sánh, nhân hoá, ẩn dụ....).

II. Luyện tập:
Bài tập 1: Xác định trường từ vựng “người ruột thịt” trong văn bản “Trong lòng mẹ”.
- thầy tôi, mẹ tôi, cô, anh em tôi,
Bài tập 2: Đặt tên cho trường từ vựng:
a. dụng cụ đánh bắt thuỷ sản.
b. vật dụng để chứa đựng.
c. tâm trạng con người.
d. hoạt động của chân.
e. tính cách con người.
g. dụng cụ để viết.
Bài tập 3: Xác định tên trường từ vựng:
“thái độ con người”
Bài tập 4: Xếp từ vào trường từ vựng hợp lý:
- Khứu giác: mũi thơm, điếc, thính, nghe.
- Thính giác: tai, nghe, điếc, rõ, thính.
Bài tập 6:
Từ được in đậm trong đoạn thơ được chuyển từ trường từ vựng “quân sự” sang trường từ vựng “nông nghiệp”.
H: Em hiểu như thế nào về khái niệm của từ vựng?
-> Giảng giải: từ vựng là toàn bộ các từ vị hoặc các từ của một ngôn ngữ.
Gọi h/s đọc mục 1I trang 21 - SGK, chú ý từ in đậm.
H: Những từ in đậm có nét chung nào về nghĩa?
-> khi tập hợp những từ có ít nhất một nét chung về nghĩa, ta gọi đó là trường từ vựng.
Gv chia lớp ra 2 đội thi tìm trường từ vựng cho các nét nghĩa chung:
- Các bộ phận của mũi.
- Các đặc điểm của mũi.
- Các bệnh về mũi.
H: nhận xét về từ loại cho các từ trong tập hợp em đã tìm?
Hướng dẫn h/s tìm hiểu nghĩa của từ “ngọt” trong các ngữ cảnh khác nhau.
Gọi h/s đọc đoạn trích “Lão Hạc” trong ví dụ ở SGK, trang 22.
H: Các từ in đậm dùng cho đối tượng nào?
-> chuyển từ trường “người” sang “vật”.
Gọi h/s cho ví dụ thêm.
- Gv uốn nắn, sửa chữa.

Gọi h/s đọc yêu cầu của 4 bài tập.

Chia nhóm và nhiệm vụ thực hiện, giới hạn thời gian.

-> trình bày theo cách hiểu của mình.



-> trình bày yêu cầu của bài tập 1.
-> chỉ bộ phận của gương mặt người.




-> h/s hào hứng tham gia tìm ra trường từ vựng.



-> là danh từ, động từ, tính từ.

-> đọc và phân tích ví dụ