Trường từ vựng

A. Mục tiêu:
Giúp HS:
1 Kiến thức:- Hiểu được thế nào là trường từ vựng-> biết xác định các trường từ vựng đơn giản.
- Nắm được mối quan hệ về ngữ nghĩa giữa trường từ vựng với các hiện tượng đồng nghĩa, trái nghĩa và các thủ pháp nghệ thuật: ẩn dụ, hoán dụ, nhân hoá.
2.Kĩ năng:- Rèn luyện kỉ năng lập và sử dụng trường từ vựng.
3 Thái độ: Giáo dục ý thức học tập của HS
B. Phương pháp:
- Trực quan, gợi tìm, giải quyết vấn đề, thảo luận.
C. Chuẩn bị:
1/ GV: Nghiên cứu và soạn giáo án.
2/ HS:Học bài củ, xem trước bài trường từ vựng.
D. Tiến trình tổ chức hoạt động dạy:
I. ổn định:
II. Bài Cũ:
Thế nào là từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩ hẹp? Hãy lấy ví dụ về từ ngữ vừa có nghĩa rộng? vừa có nghĩa hẹp?
III. Bài mới:
Hoạt động 1: Giới thiệu bài:
ở tiết Tiếng Việt trước, các em đã được tìm hiểu về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ: Từ ngữ nghĩa rộng và từ ngữ nghĩa hẹp. Vậy nghĩa của từ ngữ còn được đề cập ở những khía cạnh nào? Chúng ta sẽ được tìm hiểu qua bài học hôm nay.

Hoạt động của GV và HS

 Nội dung

 Hoạt động 2:

* Gọi HS đọc VD

? Em hãy chỉ ra các từ in đậm trong đoạn văn trên?
( HS trả lời, GV kết hợp ghi bảng)

? Theo em, các từ in đậm trên đều có một nét chung nào về nghĩa?

GV: Các từ: mắt, da, gò má, đùi, đầu, cánh tay, miệng có một nét nghĩa chung nhất, đó là chỉ các bộ phận của cơ thể con người.
*GV đưa ra ví dụ 2:
Xoong, nồi, sanh, chảo,...
? Những từ ngữ trên có nét chung nào về nghĩa?
-> Dụng cụ nấu nướng.
GV: Em NX rất đúng. Nếu tập hợp các từ trên thành một nhóm thì nhóm từ này có một nét nghĩa chung là chỉ các dụng cụ nấu nướng.
? Qua phân tích các ví dụ, em hiểu thế nào là trường từ vựng?
- HS trả lời.
- GV đưa ra ghi nhớ.
- Gọi HS đọc ghi nhớ
GV chốt lại:
+ Cơ sở để hình thành trường từ vựng là những từ đó phải có đặc điểm chung về nghĩa.
+ Nếu 1 nhóm từ mà không có ít nhất 1 nét chung về nghĩa thì không phải là trường từ vựng.
- Gọi HS lấy thêm ví dụ

- GV: Cho nhóm từ sau:
Cao, thấp, lênh khênh, lùn, gầy, béo, ...
? Nếu dùng nhóm từ trên để miêu tả người thì tên của trường từ vựng này là gì?
-> Hình dáng của con người.

Hoạt động 3:

- Gọi HS đọc.
Trường từ vựng “mắt”:
+ Bộ phận của mắt: Lòng đen, lòng trắng, con ngươi...
+ Đặc điểm của mắt: Đờ đẫn, tinh anh, mù..
+ Cảm giác của mắt: Chói, mỏi, quáng...
+Bệnh của mắt: Quáng gà, cận thị, viễn thị...
+ Hoạt động của mắt: Nhìn, trông, thấy...
? Từ