Bài 5
TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1. Kiến thức:
- Biết được sự hình thành xã hội phong kiến ở Trung Quốc và các quan hệ trong xã hội.
- Hiểu được bộ máy chính quyền phong kiến được hình thành, củng cố từ thời Tần – Hán cho đến thời Minh – Thanh, chính sách xâm lược chiếm đất đai của các hoàng đế Trung Hoa.
- Biết được những đặc điểm về kinh tế Trung Quốc thời phong kiến. Nông nghiệp là chủ yếu, hưng thịnh theo chu kỳ, mầm mống kinh tế TBCN đã xuất hiện nhưng còn yếu ớt.
2. Kỹ năng:
- Trên cơ sở các sự kiện lịch sử, giúp HS biết phân tích và rút ra kết luận.
- Biết sơ đồ và tự vẽ được lược đồ để hiểu được bài giảng.
- Nắm vững các khái niệm cơ bản.
3. Thái độ:
- Thấy được tính chất phi nghĩa của các cuộc xâm lược của các triều đại phong kiến ở Trung Quốc.
- Quý trọng các di sản văn hóa, hiểu được các ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc đối với Việt Nam.
II. THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU DẠY HỌC:
- Bản đồ Trung Quốc qua các thời kỳ.
- Sưu tầm tranh ảnh như: Vạn lý Trường thành, Cố cung, đồ gốm sứ của Trung Quốc thời phong kiến. Các bài thơ Đường, các tiểu thuyết thời Minh – Thanh.
- Vẽ sơ đồ về sự hình thành xã hội phong kiến Trung Quốc, sơ đồ về bộ máy nhà nước thời Minh – Thanh.
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC:
1. Kiểm tra bài cũ:
- Câu hỏi: Tại sao nói “khoa học đã có từ lâu nhưng đến thời Hy Lạp, Rô-ma khoa học mới trở thành khoa học”?
2. Giới thiệu bài mới:
Trên cơ sở thuộc mô hình các quốc gia cổ đại phương Đông, Turng Quốc vào những thế kỷ cuối Công nguyên do sự phát triển của sản xuất, xã hội phân hóa giai cấp nên chế độ phong kiến ở đây đã hình thành sớm. Nhà Tần đã khởi đầu xây dựng chính quyền phong kiến, hoàng đế có quyền tuyệt đối. Kinh tế phong kiến Trung Quốc chủ yếu là nông nghiệp, phát triển thăng trầm theo sự hưng thịnh của chính trị. Cuối thời Minh – Thanh đã xuất hiện mầm mống quan hệ sản xuất TBCN nhưng nó không phát triển được. Trên cơ sở những điều kiện kinh tế, xã hội mới, kế thừa truyền thống của nền văn hóa cổ đại, nhân dân Trung Quốc đã đạt nhiều thành tựu văn hóa rực rỡ. Để hiểu được quá trình hình thành chế độ phong kiến ra sao? Phát triển qua các triều đại như thế nào? Sự hưng thịnh về kinh tế gắn với chính trị như thế nào? Những thành tựu văn hóa rực rỡ của Trung Quốc là gì? Bài học hôm nay sẽ giúp các em nắm bắt được những vấn đề trên.
3. Tổ chức hoạt động dạy và học:
Hoạt động của thầy và trò
Kiến thức cơ bản

* Hoạt động 1: Tìm hiểu sự hình thành quan hệ sản xuất phong kiến và chế độ phong kiến thời Tần – Hán.
- GV đặt câu hỏi: Việc sử dụng công cụ bằng sắt ở Trung Quốc vào thế kỷ V TCN có tác dụng gì?
- HS trả lời.
- GV củng cố và giải thích: Trong xã hội Trung Quốc từ khi đồ sắt xuất hiện xã hội đã có sự phân hóa, hình thành hai giai cấp mới địa chủ và nông dân lĩnh canh, từ đây hình thành quan hệ sản xuất phong kiến. Đó là quan hệ bóc lột giữa địa chủ và nông dân lĩnh canh thay thế cho quan hệ bóc lột quý tộc và nông dân công xã.
- GV hỏi: Nhà Tần – Hán được hình thành như thế nào? Tại sao nhà Tần lại thống nhất được Trung Quốc?
- HS trả lời.
- GV củng cố và chốt ý: Trên lưu vực sông Hoàng Hà và Trường Giang thời cổ đại có nhiều nước nhỏ thường chiến tranh sâu xé thôn tính lẫn nhau làm thành cục diện Xuân Thu – Chiến Quốc. Đến thế kỷ IV TCN, nhà Tần có tiềm lực kinh tế, quân sự mạnh hơn cả đã lần lượt tiêu diệt các đối thủ. Đến năm 221 TCN, nhà Tần đã thống nhất Trung Quốc, vua Tần tự xưng là Tần Thủy Hoàng. Chế độ phong kiến Trung Quốc ra đời. Nhà Tần tồn tại được 15 năm sau đó bị cuộc khởi nghĩa của Trần Thắng và Ngô Quảng làm cho suy sụp.
Lưu Bang lập ra nhà Hán (206 – 220 TCN). Chế độ phong kiến Trung Quốc tiếp tục củng cố và phát triển.
- GV cho HS quan sát sơ đồ Tổ chức bộ máy nhà nước phong kiến và trả lời câu hỏi: Tổ chức bộ máy nhà nước phong kiến thời Tần – Hán như thế nào?