Bài 3




MỤC TIÊU BÀI HỌC
Kiến thức
Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS nắm được:
Nguyên nhân tại sao đất nước Trung Quốc rộng lớn trở thành nước nửa thuộc địa nửa phong kiến.
Diễn biến và hoạt động của các phong trào đấu tranh chống đế quốc và phong kiến. Ý nghĩa lịch sử của các phong trào đó.
Các khái niệm “Nửa thuộc địa, nửa phong kiến”, “Vận động Duy tân”.
Tư tưởng
Giúp HS có biểu lộ sự cảm thông, khâm phục cuộc đấu tranh của nhân dân Trung Quốc chống đế quốc, phong kiến, đặc biệt là cuộc cách mạng Tân Hợi.
Kỹ năng
Giúp HS bước đầu biết đánh giá về trách nhiệm của triều đình phong kiến Mãn Thanh trong việc để Trung Quốc rơi vào tay các nước đế quốc, biết sử dụng lược đồ Trung Quốc để trình bày các sự kiện của phong trào Nghĩa Hoà đoàn và cách mạng Tân Hợi.
THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC
Bản đồ Trung Quốc, lược đồ cách mạng Tân Hợi, lược đồ “Phong trào Nghĩa Hoà đoàn” tranh ảnh, tài liệu cần thiết phục vụ bài giảng.
TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC
Kiểm tra bài cũ
Câu 1: Sự thành lập và vai trò của Đảng Quốc đại ở Ấn Độ.
Câu 2: So sánh cao trào đấu tranh 1905 - 1908 với khởi nghĩa Xi-pay, rút ra tính chất, ý nghĩa của cao
trào.
Dẫn dắt vào bài mới
Vào những năm cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, châu Á có những biến đổi lớn, riêng Nhật Bản đã chuyển sang chủ nghĩa tư bản sau cải cách Minh Trị. Còn lại hầu hết các nước châu Á khác đều bị biến thành thuộc địa hoặc phụ thuộc. Trung Quốc - một nước lớn của châu Á song cũng cũng không thoát khỏi thân phận một thuộc địa. Để hiểu được Trung Quốc đã bị các đế quốc xâm lược như thế nào và cuộc đấu tranh của nhân dân Trung Quốc chống phong kiến, đế quốc ra sao, chúng ta cùng tìm hiểu bài: Trung Quốc.
Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp

Hoạt động của GV và HS
Kiến thức HS cần nắm

* Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhân
- GV: Em đã từng học về Trung Quốc thời cổ trung đại, hãy nói lên hiểu biết của em về đất nước này (Vị trí, dân số, lịch sử văn hoá).
- HS nhớ lại kiến thức đã học và trả lời câu hỏi.
- GV nhận xét bổ sung: rộng thứ tư thế giới. Đông dân nhất thế giới, có lịch sử văn hoá lâu đời. Thời cổ đại là một trong những trung tâm văn minh lớn, thời trung đại là một nước phong kiến hùng mạnh đã từng xâm lược thống trị nhiều nơi (trong đó có Việt Nam) nhưng cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX Trung Quốc đã trở thành một nước nửa phong kiến, nửa thuộc địa. Để hiểu tại sao Trung Quốc bị xâm lược chúng ta cùng tìm hiểu nguyên nhân.
- GV hỏi: Bằng kiến thức đã học về một số nước châu Á liên hệ với Trung Quốc, em hãy nêu lên một số nguyên nhân Trung Quốc bị xâm lược?
- HS trả lời.
- GV nhận xét, bổ sung:
+ Thế kỉ XVIII đầu XIX các nước tư bản phương Tây tăng cường xâm lược thị trường thuộc đại, chúng hướng mục tiêu vào những nước phong kiến lạc hậu, khủng hoảng.
+ Trung Quốc là một thị trường lớn, béo bở, lúc này triều đại Mãn Thanh đã trở nên bảo thủ, phản động khiến Trung Quốc lâm vào tình trạng khủng hoảng suy yếu Trung Quốc đã trở thành đối tượng xâm lược của nhiều đế quốc.
* Hoạt động 2: Cả lớp, cá nhân
- GV thuyết trình: Trung Quốc đã tiếp xúc với các cường quốc phương Tây từ rất sớm (thế kỉ XVI), song chính sách buôn bán của thương nhân phươngTây thường theo lối cướp biển, họ mang hàng hoá cướp được từ Aán Độ, Inđônêxia, châu Phi đến Trung Quốc đổi lấy chè, tơ lụa, đồ sứ… Việc buôn bán không mang lại nhiều lợi lộc nên nhà Thanh đã đóng các cửa biển. Năm 1757 chỉ còn mở một cửa biển Quảng Châu với nhiều quy tắc khắc khe. Về sau nhà Thanh đã thực hiện chính sách “bế quan toả cảng” không buôn bán với các nước phương Tây.
- Vậy các nước phương Tây dùng thủ đoạn gì để xâm lược, len chân vào thị trường Trung Quốc? Làm thế nào để bắt Trung Quốc mở cửa?
- HS trả lời.
- GV nhận xét và khẳng định: Từ thế kỉ XVIII cách mạng công nghiệp được tiến hành, yêu cầu mở rộng thị trường của các nước Âu, Mĩ càng mạnh mẽ, do vậy các nước phương Tây dùng mọi thủ đoạn, tìm cách quyết tâm ép Trung Quốc phải