Trầm cảm quanh ta
TP - Thế giới hiện nay có khoảng 121 triệu người khổ sở vì trầm cảm. Đây là chứng bệnh không “khó tính”, có thể tấn công bất cứ ai, song chủ yếu là đối tượng thuộc nhóm tuổi từ 20 đến 40.



Bệnh biểu hiện rất đa dạng. Ở người này xuất hiện bất ngờ, ở người khác – từ từ, từng bước một. Từ những thay đổi tính khí thông thường (vẫn được coi như trạng thái u sầu hoặc suy sụp tinh thần), bệnh khác nhau ở mức độ nghiêm trọng và thời gian duy trì triệu chứng lâu hơn – tình trạng có thể dẫn đến khó khăn trong nỗ lực tự xoay sở với những nghĩa vụ thường nhật.
Có thể xếp những biểu hiện dưới đây như triệu chứng trầm cảm hay gặp nhất:
1- Tâm trạng buồn rầu
2- Trạng thái u uất
3- Chán nản
4- Tâm hồn trống trải
5- Thiếu hưng phấn sáng tạo
6- Những rối loạn tập trung
7- Rối loạn giấc ngủ
8- Chán ăn
9- Những rắc rối về thể chất (đau tim, nhức đầu, rối loạn tiêu hóa…)
10- Cảm giác có lỗi và tự ti
Cho dù từ lâu trầm cảm đã trở thành vấn đề phổ biến, song ngay tại các quốc gia công nghiệp đã phát triển, khoảng 50-60% nạn nhân chứng bệnh này vẫn chưa tận dụng sự trợ giúp của y học.
Xin giới thiệu cuộc trò chuyện thú vị của phóng viên PAP với GS Lukasz Swiecick, giám đốc Bệnh viện Tâm lý trị liệu Ba Lan.
+ Theo giáo sư, thế giới có nhiều bệnh nhân trầm cảm?
- Nhiều, nhưng không cần nhớ, bởi đa số các rối loạn trầm cảm có diễn biến khá “êm”. Những dạng trầm cảm kinh điển, nghiêm trọng – hoặc trong tiến triển bệnh dễ xúc động đa tuyến, hoặc đơn tuyến, theo tôi, chiếm khoảng 2-3% dân số thế giới.
+ Bệnh trầm cảm dễ xúc động đa tuyến khác đơn tuyến ở điểm gì?
- Với trường hợp trầm cảm đa tuyến, ngoài những làn sóng trầm cảm thông thường, còn xuất hiện những làn sóng điên khùng. Trong làn sóng thứ nhất bệnh nhân ủ dột, u sầu, mệt mỏi, thiếu sinh lực; giai đoạn hai – thừa năng lượng, rất dễ có những hành động bột phát, thiếu suy nghĩ, thường gây phiền toái cho đồng loại và có thể làm những việc bất thường, kể cả tự tử. Với trầm cảm thông thường – bệnh nhân nhìn chung không “hiện hình”; trái lại với trầm cảm điên khùng – thấy rõ ở mọi nơi có mặt.



Với bệnh đơn tuyến, chỉ xuất hiện những giai đoạn trầm cảm – kéo dài hơn nhiều so với bệnh đa tuyến. Việc xác định thời điểm phục hồi sức khỏe cũng khó hơn. Có thể so sánh với tình trạng nhức đầu. Vào thời điểm, thí dụ tôi đang nhức đầu, tôi biết rõ, bản thân đang bị. Tuy nhiên nếu như sau đó ai hỏi tôi: đã hết nhức đầu lúc nào? – Tôi sẽ rất khó xác định thời điểm. Tình trạng như vậy xảy ra đúng với trầm cảm đơn tuyến – nó rút lui theo cách nạn nhân khó nhận biết.
Trái lại với trường hợp đa tuyến bệnh nhân có thể tuyên bố: - “Đến 15 giờ 15 phút tôi còn là nhân vật bỏ đi. Sau 15 giờ 15 phút – giống như Thượng đế chạm tay vào người tôi – tôi có thể làm mọi việc”. Đó là sự khác biệt rất đặc trưng giữa hai dạng bệnh.
+ Còn những dạng rối loạn trầm cảm khác?
- Khá thường xuyên là trầm cảm thần kinh. Ở đây nền tảng nguồn gốc tâm lý rất rõ. Thí dụ do hậu quả chấn thương tâm lý nào đó, nhân vật suốt thời gian dài cảm thấy buồn rầu, chán nản, thiếu sức sống. Nguyên nhân trầm cảm không có nền tảng sinh học, bệnh không tự sinh ra trong con người – nó xuất hiện từ bên ngoài.
Trong phạm trù nhất định, với không ít trường hợp, đó chỉ là vấn đề cá tính – đơn giản, có những người lúc nào cũng “đượm buồn”.
Một trong những chuẩn mực nhận biết trầm cảm kinh điển là dấu hiệu: trạng thái hiện tại rõ ràng khác hẳn thời gian trước đó. Ai đó u buồn, thiếu sức sống, bị rối loạn giấc ngủ…vẫn chưa đủ triệu chứng để kết luận. Có những triệu chứng ấy, nhưng với câu hỏi “Từ khi nào?”, đối tượng trả lời: “Từ ngày mới sinh ra”. Đối tượng đã có chúng từ hồi học tiểu học, trung học, đại học và sau này cũng vậy. Với đối tượng đó là trạng thái ổn định, một dạng “nét đẹp” riêng. Nạn nhân bị trầm cảm thần kinh hoặc những rối loạn cá tính trầm cảm, nhưng không phải trầm cảm kinh điển. Trong trường hợp