Ng÷ v¨n líp 9
TuÇn 10-tiÕt 49:
Tæng kÕt vÒ tõ vùng
A. Môc tiªu cÇn ®¹t
B. TiÕn tr×nh bµi d¹y.
1. KiÓm tra:
Vë so¹n bµi (3vë)
2. Bµi míi:

I. Sù ph¸t triÓn cña tõ vùng
VÏ s¬ ®å c¸c c¸ch ph¸t triÓn tõ vùng b»ng hai c¸ch (2HS)
C¸ch 1: SGK
C¸ch 2:
T×m vÝ dô cho mçi tr­êng hîp:
- Chuét (d­a), Chuét (m¸y tÝnh): Ph¸t triÓn nghÜa
- Rõng phßng hé, s¸ch ®á, gªm thñ: Tõ míi thªm
- Int¬nÐt, c«ta, email, …: muîn tõ
Cã thÓ cã ng«n ng÷ mµ tõ vùng chØ ph¸t triÓn theo c¸ch ph¸t triÓn vÒ sã l­îng kh«ng? v× sao?
->Kh«ng thÓ. V× nÕu kh«ng cã sù ph¸t triÓn vÒ nghÜa tõ, th× mçi tõ chØ cã mét nghÜa. Nh­ vËy th× dï sè tõ cã t¨ng lªn bao nhiªu còng kh«ng ®ñ nhu cÇu giao tiÕp
-> Bëi vËy, mäi ng«n ng÷ ®Òu ph¶i ph¸t triÓn vèn tõ b»ng 2 c¸ch.

II. Tõ m­în.
ThÕ nµo lµ tõ m­în, vÝ dô?
Tõ m­în: Lµ nh÷ng tõ vèn cña ng«n ng÷ kh¸c, ®­îc vay m­în vµo tiÕng ta
Vd: v« l¨ng, mÝt tinh, tivi...
L­îng muîn nhiÒu nhÊt lµ tõ n­íc nµo? v× sao?
-> TiÕng H¸n (tõ H¸n ViÖt) v× lÞch sö h¬n 1000n¨m B¾c thuéc, vµ v× tr­íc ®©y n­íc ta phô thuéc nhiÒu vµo Trung Quèc.
Ngµy nay xu h­íng m­în nhiÒu ë ng«n ng÷ nµo? v× sao?
->TiÕng Anh, v× n­íc ta ®ang ph¸t triÓn héi nhËp víi thÕ giíi, mµ tiÕng Anh ®ang lµ ng«n ng÷ phæ biÕn trªn thÕ giíi.
-> Tr¶ lêi c©u hái 3 (SGK)
- S¨m, lèp, bÕp ga lµ nh÷ng tõ m­în ®· ®ù¬c ViÖt ho¸ h«Çntnf.
- AxÝt, ra®i«, vitamin lµ nh÷ng tõ ch­a ViÖt ho¸.


III. Tõ H¸n ViÖt
ThÕ nµo lµ tõ H¸n ViÖt?
- Kh¸i niÖm: Lµ tõ cã nguån gèc tõ tiÕng H¸n, ®­îc ng­êi ViÖt nam vay m­în vµ sö dông
- Vai trß: lµ mét bé phËn quan träng cña tiÕng ViÖt.
- Vd: b×nh tÜnh, nghiªm tóc, ¸i quèc...
Dïng tõ H¸n ViÖt cã t¸c dông g×? h¹n chÕ g×?
T¹o s¾c th¸i trang träng, song nÕu l¹m dông sÏ g©y khã hiÓu.
VËy nªn dïng nh­ thÕ nµo?
Dïng 1 c¸ch phï hîp, nh­ trong c¸c v¨n b¶n hµnh chÝnh, nghÞ luËn...

IV. ThuËt ng÷ vµ biÖt ng÷ x· héi.
1. ThuËt ng÷:
- Kh¸i niÖm: nh÷ng tõ ng÷ biÓu thÞ c¸c kh¸i niÖm khoa häc vµ c«ng nghÖ.
- Vd: Trung c¶nh, viÔn c¶nh, cËn c¶nh, ®óp 1, ®óp 2 -> lµ thuËt ng÷ ®iÖn ¶nh
KÕt tña, hîp chÊt, dung dÞch -> lµ thuËt ng÷ ho¸ häc
- Vai trß: RÊt quan träng trong ®êi sèng, khoa häc c«ng nghÖ cµng ph¸t triÓn th× thuËt ng÷ cµng trë thµnh 1 bé phËn quan träng cña vèn tõ chung.
tÝnh ch¸t cña thuËt ng÷: tÝnh ®¬n nghÜa, hÖ thèng vµ quèc tÕ.

2. BiÖt ng÷.
- Kh¸i niÖm: nh÷ng tõ ng÷ chØ tån t¹i trong mét bé phËn x· héi, mét tÇng líp nµo ®ã.
- Vd: Trong hs: cóp cua, quay cãp,...
Trong ngµnh may mÆc: nèng, n­íc, mÝ,...
- T¸c dông: Kh¾c ho¹ tÝnh c¸ch nh©n vËt trong v¨n b¶n tù sù.

V. Trau dåi vèn tõ:
Cã nh÷ng c¸ch nµo ®Ó trau dåi vèn tõ?
2 c¸ch:
+ RÌn luyÖn ®Ó n¾m v÷ng nghÜa cña tõ vµ c¸ch dïng tõ.
+ RÌn luyÖn ®Ó lµm t¨ng vèn tõ.
LuyÖn tËp: ViÕt mét ®o¹n v¨n tù sù cã sö dông thuËt ng÷ vµ biÖt ng÷ (g¹ch ch©n vµ chó thÝch
Bµi tËp
Gi¶i nghÜa c¸c tõ:
- B¸ch khoa toµn th­: tõ ®iÓn b¸ch khoa, ®ñ tri thøc cña mäi ngµnh.
- B¶o hé mËu dÞch: B¶o vÖ s¶n xuÊt trong n­íc chèng l¹i sù c¹nh tranh cña hµng ho¸ n­íc ngoµi trªn thÞ tr­êng n­íc m×nh.
- Dù th¶o: b¶n th¶o chuÈn bÞ ®Ó th«ng qua.
- §¹i sø qu¸n: C¬ quan ®¹i diÖn chÝnh thøuc vµ toµn diÖn ë nø¬c ngoµi.
- HËu duÖ: con ch¸u cña ng­êi ®· chÕt.
- KhÈu khÝ: khÝ ph¸ch qua lêi nãi.
- M«i sinh: m«i tr­êng sèng cña sinh vËt.
Söa lçi:
a. sai tõ “bÐo bæ” -> ch÷a “bÐo bë” (nhiÒu lîi nhuËn)
b. sai tõ “®Èy m¹nh” -> ch÷a “më réng” (quy m«)
c. sai tõ “®¹m b¹c” -> ch÷a “tÖ b¹c” (kh«ng nhí ¬n nghÜa)
d. sai tõ “tÊp nËp” -> ch÷a “tíi tÊp” (liªn tiÕp)
Bµi tËp phÇn tõ H¸n ViÖt
“ Bµi th¬ “§ång chÝ” cña ChÝnh H÷u thÓ hiÖn h×nh t­îng ng­êi lÝnh c¸ch m¹ng vµ sù g¾n bã keo s¬n cña hä qua nh÷ng chi tiÕt, h×nh ¶nh, ng«n ng÷ gi¶n dÞ, ch©n thùc, c« ®äng, giµu søc biÓu c¶m”
a) T×m nh÷ng tõ H¸n ViÖt: (g¹ch ch©n hoÆc ®æi mµu ch÷)
§ång chÝ
thÓ hiÖn
h×nh t­îng
c¸ch m¹ng
chi tiÕt
h×nh ¶nh
ng«n ng÷
gi¶n dÞ
ch©n thùc
biÓu c¶m
b) NhËn xÐt vÒ vai trß cña tõ H¸n ViÖt trong ng«n ng÷?
Bµi tËp phÇn thuËt ng÷:
Bµi tËp phÇn trau dåi vèn tõ:
Vd: Tõ “tuyÖt” cã mÊy nghÜa?
2 nghÜa: + NhÊt: tuyÖt có, tuyÖt ®Ønh
+ HÕt: tuyÖt chñng, tuyÖt diÖt