TUẦN:
Tiết.
Ngày:
Tiếng Việt: TỔNG KẾT PHẦN TIẾNG VIỆT:
HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP BẰNG NGÔN NGỮ

I. Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh :
- Hệ thống hóa được những kiến thức cơ bản về hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ đã học trong chương trình Ngữ văn THPT.
- Nâng cao thêm năng lực giao tiếp bằng Tiếng Việt ở 2 dạng nói và viết và ở 2 quá trình tạo lập và lĩnh hội văn bản.
II. Phương tiện, phương pháp:
- Phương tiện: SGK, SGV, bảng phụ
- Phương pháp: phát vấn, gợi mở, thảo luận.
III. Tiến trình tổ chức dạy - học:
1. Ổn định lớp
2. Kiểm tra bài cũ:
Nêu những đặc trưng cơ bản của phong cách ngôn ngữ hành chính. Hãy kể tên một số loại văn bản hành chính thường liên quan đến công việc học tập trong nhà trường.
3. Bài mới:
HOẠT ĐỘNG THẦY VÀ TRÒ.
YÊU CẦU CẦN ĐẠT

Tiết 1: GV gợi dẫn để hs nhớ lại các vấn đề đã học:
VD1:
Đêm trăng thanh anh mới hỏi nàng / Tre non đủ lá đan sàng nên chăng?
? Hoạt động giao tiếp trên diễn ra giữa các nhân vật giao tiếp nào?
Hs căn cứ vào VD để trả lời


? Thế nào là hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ?Hs thảo luận nhóm trả lời.
Hs phân tích, so sánh, rút ra kết luận.

Hs suy nghĩ trả lời
Xác định các quá trình của hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ ở VD1



Hãy nêu sự khác biệt về ngôn ngữ ở dạng nói và viết. GV dùng bảng phụ hỗ trợ: 1 văn bản ở dạng nói và 1 văn bản ở dạng viết.











GV cho VD: Câu nói của chị Tí trong tác phẩm Hai đứa trẻ của Thạch Lam: “giờ muộn thế này mà họ chưa ra nhỉ?”Hs tái hiện lại kiến thức qua VD trên
+ Đặt riêng một mình
+ Đặt trong tác phẩm: “Đêm tối đối với Liên quen lắm… Giờ muộn thế này mà họ chưa ra nhỉ?”
Qua VD trên, hs phân tích các nhân tố của ngữ cảnh.
GV tạo tình huống giao tiếp trực tiếp trên lớp

Hs tham gia tình huống, rút ra kết luận




Tiết 2:
Mối quan hệ giữa ngôn ngữ chung của xã hội và lời nói cá nhân của các nhân vật như thế nào?


Xác định 2 thành phần nghĩa trong câu nói của Lão Hạc: “bấy giờ cu cậu mới biết là cu cậu chết”.

Hs phân tích trả lời:
- Nghĩa sự việc: con chó biết việc nó bị hại
- Nghĩa tình thái: sự xót thương của Lão Hạc.
?Khi giao tiếp, nhân vật giao tiếp cần làm gì để giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt?


HĐ2:Luyện tập:
GV cho hs đọc đoạn trích, chú ý cách đọc
Hs đọc diễn cảm đoạn trích trong SGK

Hs dựa vào phần yêu cầu trong SGK để làm bài

GV hướng dẫn hs lần lượt giải các bài tập.








A. Nội dung cơ bản cần nắm vững:
I. Hoạt động giao tiếp: Các nhân tố và các quá trình của hoạt động giao tiếp:
1. Hoạt động giao tiếp là hoạt động trao đổi thông tin của con người trong xã hội, được tiến hành chủ yếu bằng phương tiện ngôn ngữ nhằm thực hiện những mục đích về nhận thức, tình cảm, hành động.
2. Các quá trình của hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ:
- Quá trình tạo lập văn bản: do người nói hay người viết thực hiện.
- Quá trình lĩnh hội văn bản: do người nghe hay người đọc thực hiện.
- Hai quá trình này diễn ra trong quan hệ tương tác với nhau.
II. Dạng nói và dạng viết trong hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ:
- Trong hoạt động giao tiếp, ngôn ngữ được sử dụng ở 2 dạng nói và viết.
- Khác biệt:
+ Điều kiện tạo lập và lĩnh hội văn bản:
Dạng nói: trực tiếp
Dạng viết: trực tiếp hoặc gián tiếp
+ Kênh giao tiếp:
Dạng nói: ngôn ngữ nói
Dạng viết: chữ viết
+ Phương tiện phụ trợ:
Dạng nói: ngữ điệu, nét mặt, cử chỉ…
Dạng viết: dấu câu, kí hiệu văn tự…
+ Dùng từ đặt câu và tổ chức văn bản:
Dạng nói: từ mang tính khẩu ngữ, câu tỉnh lược…
Dạng viết: từ chọn lọc, câu rõ ràng