Tống biệt hành

- 0 / 0
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Lê Văn Điệp (trang riêng)
Ngày gửi: 21h:05' 20-05-2008
Dung lượng: 60.5 KB
Số lượt tải: 89
Nguồn:
Người gửi: Lê Văn Điệp (trang riêng)
Ngày gửi: 21h:05' 20-05-2008
Dung lượng: 60.5 KB
Số lượt tải: 89
Số lượt thích:
0 người
đây thôn vĩ giạ
Hàn Mặc Tử
I. Giới thiệu chung về Tác giả - Tác phẩm
1. Tác giả:
- Tên thật là Nguyễn Trọng Trí – tên thánh là Pierre sau là Fracois, sinh tại Mĩ Lệ (Đồng Hới) Quảng Bình. Sau này ông lấy rất nhiều bút danh khác như Lệ Thanh (Lệ mĩ + Thanh Tân), Hàn Mặc Tử (anh hàng bút mực), Hàn Mạc Tử (bức rèm lạnh)…
- Thi sĩ Hàn Mặc Tử có đời riêng thật bất hạnh. Ông bị một căn bệnh hiểm (bệnh phong) nên chỉ mới 28 tuổi đã lìa bỏ cõi đời. Tuy nhiên người ta đã cho rằng thi sĩ ra đời với một sứ mạng thiêng liêng. Người luôn luôn có một định mệnh tàn khốc theo riết bên mình, nhưng lại tạo ra những tác phẩm lưu danh muôn đời, bằng máu. Cuộc đời HMT là một bài thơ ghê gớm rùng rợn có một không hai trong những thi sĩ đông tây.
- Về vị trí và phong cách: Trong phong trào thơ Mới, HMT được xem là thi sĩ bất hạnh nhất, lạ nhất, phức tạp nhất và có lẽ cũng bí ẩn nhất. Người ta đã dùng nhiều ngôn từ khác nhau để đặt tên cho thơ Hàn, nào thơ điên, thơ tượng trưng, kì dị. Nhưng cuối cùng người ta thấy tiện nhất là xếp vào loại các siêu: nào siêu thực, siêu thoát, siêu thức… Nhìn chung, Hàn Mạc Tử được đông đảo bạn đọc đánh giá là một hồn thơ dị thường. Thi sĩ xuất hiện vào cái lúc mà phong trào thơ Mới đã bắt đầu khủng hoảng. Chính ông đã cùng với Chế Lan Viên lập ra 1 trường phái riêng - trường phái “thơ Điên”. Ngay tên các tập thơ của ông cũng đã điên loạn dị thường rồi: "Gái quê", "Mật đắng", "Máu cuồng", "Hồn điên".
Nói thơ HMT hoàn toàn là thơ điên không đúng. Thế giới thơ của Hàn Mạc Tử dạt về hai cực: hoặc là cái thế giới tâm linh điên loạn hoặc là cái thế giới của chúa trong sáng thuần khiết. Nói chung những người đọc mà đem cái thước đo bình thường của họ để đo cái dị thường của Hàn Mạc Tử thì sẽ không thể hiểu hoặc sẽ chê thơ ông. Nhưng ngược lại ai hiểu được cái nguồn thơ tân kỳ làm bằng máu lệ của HMT thì lại mê thơ ông. Sự khen chê đối với thơ Hàn Mạc Tử vì thế rất phân tán. Người khen thì khen hết lời, mà người chê thì chê thậm tệ. Chẳng hạn:
Chế Lan Viên quả quyết: "Mai đây những gì là mực thước của hôm nay sẽ tan biến hết. Chỉ còn lại một chút gì đáng kể của ngày hôm nay đó là Hàn Mạc Tử".
Trọng Miên: “Thơ đối với HMT là tiếng kêu rên thảm thiết của một linh hồn thương nhớ cảnh chiêm bao, ước ao trở lại cõi trời là nơi đã sống ngàn kiếp vô thuỷ vô chung với những hạnh phúc bất tuyệt, là sự ham muốn vô biên những nguồn khoái lạc trong trắng của cõi trời cách biệt”.
Trần Tái Phùng: “Trong thơ chàng, một sự khoái lạc tuyệt đích cao quý, một cuộc viễn du ngang qua bên cạnh các vì hành tinh trên thượng tầng không khí và một mối hân hoan vô lượng khi được xum vầy cùng muôn vì á thánh”. ..
Trong khi đó người chê thì: “HMT thơ với thẩn gì? Toàn nói nhảm”, hoặc: "Thơ gì mà khúc mắc thế. Mình tưởng có ý nghĩa khuất khúc, cứ đọc đi đọc lại hoài, mãi mới biết nó lừa mình". Hoặc: "Đừng tưởng điên mà dễ đâu. Nếu không biết cách điên là thì tốt hơn hết là hãy yên lặng mà sống” (Xuân Diệu)
- Biểu hiện: Thi sĩ có cách cảm nhận cuộc sống chẳng giống ai. Đối với các thi sĩ khác thì 1 áng mây soi mình dưới mặt nước sông phẳng lặng là một hình ảnh đẹp đến thơ mông nhưng đối với Hàn Mạc Tử thì:
- " Mây chết đuối ở nơi vắng lặng
Trôi không về mãi tận cuối trời xa "
Trăng trong thơ ông có thể hoá người:
- "Trăng nằm sõng soài trên cành liễu
Đợi gió đông về để lả lơi "…
Ô kìa, bóng nguyệt trần truồng tắm
Lộ cái khuôn vàng dưới đáy khe…
Người có thể ăn trăng:
Một miệng ta trăng là trăng!
Nói như Hoài Thanh: “Trăng ở đây cũng ghen, cũng giận, cũng cay nghiệt, cũng trơ tráo và cũng náo nức dục tình”
Trừ một vài bài thơ ông viết thời kỳ chưa bị mắc bệnh là còn giữ được vẻ trong sáng như ( Mùa xuân chín, Đây thôn Vĩ Dạ) còn phần lớn thơ Hàn Mạc Tử đều rất khó đọc. Rất nhiều người cảm thấy, HMT là nhà thơ VN đầu tiên biết nghe ngóng những lời âm thầm của tạo vật. Thi sĩ đã đưa chúng ta vào một thế giới hão huyền đầy trăng, đầy mộng, chốn “vườn mơ, bến tình” mà người say sưa đi trong Mơ ước, trong Huyền diệu, trong sáng và vượt hẳn ra ngoài Hư linh… Về điều này Hoài Thanh Hoài Chân từng nhận xét: “ngay cái ý muốn mượn lời thơ để tả tâm sự mình cũng trở nên điên cuồng và đau đớn dị thường”.
- Những mối tình HMT:
Trước khi phân tích 1 tác phẩm cụ thể, cần hiểu thêm một chút những mối tình HMT: Chỉ với 28 tuổi xuân HMT đã trải qua 6 mối tình.
- Mối tình đầu với tiểu thơ Hoàng Thị Kim Cúc: Hồi Hàn mạc Tử làm ở sở đạc điền (đo ruộng ) tại Quy Nhơn có quen một người con gái em ruột người bạn thân. Người con gái ấy có cái tên rất đẹp Hoàng Thị Kim Cúc nhưng Hàn Mạc Tử chỉ gọi là Hoàng Cúc thôi. Ông nặng lòng yêu người con gái ấy nhưng đấy chỉ là mối tính đơn phương, tuyệt vọng. Hàn Mạc Tử yêu mà không giám nói cho mãi đến khi ông bị trọng bệnh phải vào điều trị tại trại phong Tuy Hoà vẫn mang theo mối tình ấy nhưng càng tuyệt vọng hơn. Sau này tìm hiểu về mối tình Hoàng Cúc, rất nhiều người cảm thấy oan ức tội nghiệp cho bà vì trong 6 xuân nữ được HMT yêu, chỉ riêng có Hoàng Cúc là không yêu ai cả, không lập gia đình và trở thành cư sĩ với pháp danh Tâm Chánh. Đến 3/2/1989 bà mất tại Huế và đám tang của bà được xem là đám tang lớn nhất tại Huế. Về Hoàng Cúc HMT đã viết khá nhiều thơ: Vịnh hoa cúc, Hồn cúc, Trồng hoa cúc, Em lấy chồng.
Thu về nhuộm thắm nét hoàng hoa
Sưỡng đẫm trăng lồng bóng thướt tha
Vẻ mặt khác chi người quốc sắc
Trong đời tri kỉ chỉ riêng ta
(Vịnh hoa cúc)
Bấy lâu sát ngõ chẳng ngăn tường
Không dám sờ tay sợ lấm hương
Xiêm áo hôm nay tề chỉnh quá,
Dám ôm hồn cúc ở trong sương
(Hồn cúc)
Ngày mai tôi bỏ làm thi sĩ
Em lấy chồng rồi hết ước mơ
Tôi sẽ đi tìm mỏ đá trắng
Ngồi lên để thả cái hồn thơ
(Em lấy chồng)
- Mối tình thơ mộng thứ 2 ở Phan Thiết với Mộng Cầm: HMT quen từ năm 1933 qua những bài ở trang văn chương các báo Công luận, Sài gòn mà ông phụ trách. Mộng Cầm là cháu gọi Bích Khê là cậu. Bích Khê đã khéo léo sắp xếp cho đôi trai gái ấy gặp nhau… và suốt hai năm liền đôi trai gái ấy hẹn hò đưa đón nhau. Nhưng mối tình thơ mộng ấy đã chấm dứt từ giữa năm 1936 khi HMT biết mình bị mang bệnh phong trở về Quy Nhơn để chữa trị. Như để an ủi HMT trước khi đi lấy chồng Mộng Cầm còn đến thăm HMT. HMT đau đớn viết mấy câu:
Nghệ hỡi Nghệ, muôn năm sầu thảm
Nhớ thương còn một nắm xương thôi
(Muôn năm sầu thảm)
- Người yêu say đắm HMT thứ 3, mối tình nhiều huyền thoại và đầy lãng mạn là với Lê Thị Ngọc Mai (Mai Đình nữ sĩ) tại Quy Nhơn thời gian HMT bị bệnh. Vào năm 1938 có một người con gái đã đem tặng Hàn một món tiền. Hàn không nhận, nhưng nàng nhất định không nghe, còn tuyên bố hàn như là chồng chính thức, nàng bước vào đời Hàn như một người vợ... rồi nàng cất va ly xuống bếp làm cơm. Bà Mai là một người có học vấn cao chỉ có điều bị cha mẹ ép gả người không ưa nên quyết tâm đến với Hàn, nhưng vì Hàn bệnh nên không cho gặp. Và mối tình ấy sau này trở thành tình xướng hoạ... Và chúng ta sẽ càng kinh ngạc hơn khi biết rằng, hiện nay dù đã là bà nội, bà ngoại, sống rất hạnh phúc bên người chồng biết cảm thông cùng các con trai con gái đều có vị trí trong xã hội , nhưng người nữ sĩ này vẫn một lòng quý trọng người xưa. Đến nay bà vẫn có bàn thờ HMT và Hoàng Cúc với đèn hương hoa quả trang nghiêm. Thuở sinh tiền, HMT đã đánh giá bà như sau:
Quý như vàng, trọng như ngọc trên đời
Mai, Mai, Mai là nguyệt Nga tái thế
(Thắm thiết)
- Người yêu thoáng hương thứ 4 là Ngọc Sương nữ sĩ (chị gái Bích Khê): Bà là người hoạt động CM thời Pháp thuộc. Về mối tình với HMT thực tế 2 người chưa hề gặp mặt (tuy Ngọc Sương là dì ruột Mộng Cầm, là bạn Mai Đình). Để an ủi HMT trong lúc bệnh hoàn lại bị tình phụ, Bích Khê đi Quy Nhơn thăm bạn và tặng bạn tấm hình chụp chung với chị Ngọc Sương lúc ấy đang tuổi thanh xuân đẹp đẽ. HMT vì quá đau khổ vì Mộng Cầm theo chồng, nên trong những phút mộng tưởng đã viết những vần thơ về chị Ngọc Sương. Tuy nhiên Ngọc Sương không được nhận những vần thơ ấy. Cho đến khi Hàn và Bích Khê chết, soạn lại di cảo của em, Ngọc Sương mới thấy thơ HMT và mới biết chắc chắn HMT có làm thơ yêu mình. Tấm thiệp mừng đám cưới ngọc Sương, HMT đã viết bài thơ “Lại người yêu đi lấy chồng”:
Ta đề chữ Ngọc trên tàu lá
Sương ở Cung Thiềm gió chẳng thôi
- Mối tình thứ 5 là với một xuân nữ đất Thần Kinh tên là Thanh Huy (chị ruột của vợ Trần Thanh Địch): Bà này cũng được xui viết thư cho HMT khi ông đang bị bệnh, nhưng sau HMT viết thư trả lời bà ta hoảng không dám viết nữa:
Thanh Huy hỡi nàng không là châu báu
Cớ làm sao phước lộc chảy ra thơ
Ta đã nuốt và hình như đã cắn
Cả lời thơ cho vãi máu nàng ra
- Mối tình cuối cùng là người kiều nữ khuê các Trần Thị Thương thương: Đây cũng là một mối tình đơn phương qua thư từ của HMT vì lúc này Thương còn quá nhỏ tuổi:
Bây gi
Hàn Mặc Tử
I. Giới thiệu chung về Tác giả - Tác phẩm
1. Tác giả:
- Tên thật là Nguyễn Trọng Trí – tên thánh là Pierre sau là Fracois, sinh tại Mĩ Lệ (Đồng Hới) Quảng Bình. Sau này ông lấy rất nhiều bút danh khác như Lệ Thanh (Lệ mĩ + Thanh Tân), Hàn Mặc Tử (anh hàng bút mực), Hàn Mạc Tử (bức rèm lạnh)…
- Thi sĩ Hàn Mặc Tử có đời riêng thật bất hạnh. Ông bị một căn bệnh hiểm (bệnh phong) nên chỉ mới 28 tuổi đã lìa bỏ cõi đời. Tuy nhiên người ta đã cho rằng thi sĩ ra đời với một sứ mạng thiêng liêng. Người luôn luôn có một định mệnh tàn khốc theo riết bên mình, nhưng lại tạo ra những tác phẩm lưu danh muôn đời, bằng máu. Cuộc đời HMT là một bài thơ ghê gớm rùng rợn có một không hai trong những thi sĩ đông tây.
- Về vị trí và phong cách: Trong phong trào thơ Mới, HMT được xem là thi sĩ bất hạnh nhất, lạ nhất, phức tạp nhất và có lẽ cũng bí ẩn nhất. Người ta đã dùng nhiều ngôn từ khác nhau để đặt tên cho thơ Hàn, nào thơ điên, thơ tượng trưng, kì dị. Nhưng cuối cùng người ta thấy tiện nhất là xếp vào loại các siêu: nào siêu thực, siêu thoát, siêu thức… Nhìn chung, Hàn Mạc Tử được đông đảo bạn đọc đánh giá là một hồn thơ dị thường. Thi sĩ xuất hiện vào cái lúc mà phong trào thơ Mới đã bắt đầu khủng hoảng. Chính ông đã cùng với Chế Lan Viên lập ra 1 trường phái riêng - trường phái “thơ Điên”. Ngay tên các tập thơ của ông cũng đã điên loạn dị thường rồi: "Gái quê", "Mật đắng", "Máu cuồng", "Hồn điên".
Nói thơ HMT hoàn toàn là thơ điên không đúng. Thế giới thơ của Hàn Mạc Tử dạt về hai cực: hoặc là cái thế giới tâm linh điên loạn hoặc là cái thế giới của chúa trong sáng thuần khiết. Nói chung những người đọc mà đem cái thước đo bình thường của họ để đo cái dị thường của Hàn Mạc Tử thì sẽ không thể hiểu hoặc sẽ chê thơ ông. Nhưng ngược lại ai hiểu được cái nguồn thơ tân kỳ làm bằng máu lệ của HMT thì lại mê thơ ông. Sự khen chê đối với thơ Hàn Mạc Tử vì thế rất phân tán. Người khen thì khen hết lời, mà người chê thì chê thậm tệ. Chẳng hạn:
Chế Lan Viên quả quyết: "Mai đây những gì là mực thước của hôm nay sẽ tan biến hết. Chỉ còn lại một chút gì đáng kể của ngày hôm nay đó là Hàn Mạc Tử".
Trọng Miên: “Thơ đối với HMT là tiếng kêu rên thảm thiết của một linh hồn thương nhớ cảnh chiêm bao, ước ao trở lại cõi trời là nơi đã sống ngàn kiếp vô thuỷ vô chung với những hạnh phúc bất tuyệt, là sự ham muốn vô biên những nguồn khoái lạc trong trắng của cõi trời cách biệt”.
Trần Tái Phùng: “Trong thơ chàng, một sự khoái lạc tuyệt đích cao quý, một cuộc viễn du ngang qua bên cạnh các vì hành tinh trên thượng tầng không khí và một mối hân hoan vô lượng khi được xum vầy cùng muôn vì á thánh”. ..
Trong khi đó người chê thì: “HMT thơ với thẩn gì? Toàn nói nhảm”, hoặc: "Thơ gì mà khúc mắc thế. Mình tưởng có ý nghĩa khuất khúc, cứ đọc đi đọc lại hoài, mãi mới biết nó lừa mình". Hoặc: "Đừng tưởng điên mà dễ đâu. Nếu không biết cách điên là thì tốt hơn hết là hãy yên lặng mà sống” (Xuân Diệu)
- Biểu hiện: Thi sĩ có cách cảm nhận cuộc sống chẳng giống ai. Đối với các thi sĩ khác thì 1 áng mây soi mình dưới mặt nước sông phẳng lặng là một hình ảnh đẹp đến thơ mông nhưng đối với Hàn Mạc Tử thì:
- " Mây chết đuối ở nơi vắng lặng
Trôi không về mãi tận cuối trời xa "
Trăng trong thơ ông có thể hoá người:
- "Trăng nằm sõng soài trên cành liễu
Đợi gió đông về để lả lơi "…
Ô kìa, bóng nguyệt trần truồng tắm
Lộ cái khuôn vàng dưới đáy khe…
Người có thể ăn trăng:
Một miệng ta trăng là trăng!
Nói như Hoài Thanh: “Trăng ở đây cũng ghen, cũng giận, cũng cay nghiệt, cũng trơ tráo và cũng náo nức dục tình”
Trừ một vài bài thơ ông viết thời kỳ chưa bị mắc bệnh là còn giữ được vẻ trong sáng như ( Mùa xuân chín, Đây thôn Vĩ Dạ) còn phần lớn thơ Hàn Mạc Tử đều rất khó đọc. Rất nhiều người cảm thấy, HMT là nhà thơ VN đầu tiên biết nghe ngóng những lời âm thầm của tạo vật. Thi sĩ đã đưa chúng ta vào một thế giới hão huyền đầy trăng, đầy mộng, chốn “vườn mơ, bến tình” mà người say sưa đi trong Mơ ước, trong Huyền diệu, trong sáng và vượt hẳn ra ngoài Hư linh… Về điều này Hoài Thanh Hoài Chân từng nhận xét: “ngay cái ý muốn mượn lời thơ để tả tâm sự mình cũng trở nên điên cuồng và đau đớn dị thường”.
- Những mối tình HMT:
Trước khi phân tích 1 tác phẩm cụ thể, cần hiểu thêm một chút những mối tình HMT: Chỉ với 28 tuổi xuân HMT đã trải qua 6 mối tình.
- Mối tình đầu với tiểu thơ Hoàng Thị Kim Cúc: Hồi Hàn mạc Tử làm ở sở đạc điền (đo ruộng ) tại Quy Nhơn có quen một người con gái em ruột người bạn thân. Người con gái ấy có cái tên rất đẹp Hoàng Thị Kim Cúc nhưng Hàn Mạc Tử chỉ gọi là Hoàng Cúc thôi. Ông nặng lòng yêu người con gái ấy nhưng đấy chỉ là mối tính đơn phương, tuyệt vọng. Hàn Mạc Tử yêu mà không giám nói cho mãi đến khi ông bị trọng bệnh phải vào điều trị tại trại phong Tuy Hoà vẫn mang theo mối tình ấy nhưng càng tuyệt vọng hơn. Sau này tìm hiểu về mối tình Hoàng Cúc, rất nhiều người cảm thấy oan ức tội nghiệp cho bà vì trong 6 xuân nữ được HMT yêu, chỉ riêng có Hoàng Cúc là không yêu ai cả, không lập gia đình và trở thành cư sĩ với pháp danh Tâm Chánh. Đến 3/2/1989 bà mất tại Huế và đám tang của bà được xem là đám tang lớn nhất tại Huế. Về Hoàng Cúc HMT đã viết khá nhiều thơ: Vịnh hoa cúc, Hồn cúc, Trồng hoa cúc, Em lấy chồng.
Thu về nhuộm thắm nét hoàng hoa
Sưỡng đẫm trăng lồng bóng thướt tha
Vẻ mặt khác chi người quốc sắc
Trong đời tri kỉ chỉ riêng ta
(Vịnh hoa cúc)
Bấy lâu sát ngõ chẳng ngăn tường
Không dám sờ tay sợ lấm hương
Xiêm áo hôm nay tề chỉnh quá,
Dám ôm hồn cúc ở trong sương
(Hồn cúc)
Ngày mai tôi bỏ làm thi sĩ
Em lấy chồng rồi hết ước mơ
Tôi sẽ đi tìm mỏ đá trắng
Ngồi lên để thả cái hồn thơ
(Em lấy chồng)
- Mối tình thơ mộng thứ 2 ở Phan Thiết với Mộng Cầm: HMT quen từ năm 1933 qua những bài ở trang văn chương các báo Công luận, Sài gòn mà ông phụ trách. Mộng Cầm là cháu gọi Bích Khê là cậu. Bích Khê đã khéo léo sắp xếp cho đôi trai gái ấy gặp nhau… và suốt hai năm liền đôi trai gái ấy hẹn hò đưa đón nhau. Nhưng mối tình thơ mộng ấy đã chấm dứt từ giữa năm 1936 khi HMT biết mình bị mang bệnh phong trở về Quy Nhơn để chữa trị. Như để an ủi HMT trước khi đi lấy chồng Mộng Cầm còn đến thăm HMT. HMT đau đớn viết mấy câu:
Nghệ hỡi Nghệ, muôn năm sầu thảm
Nhớ thương còn một nắm xương thôi
(Muôn năm sầu thảm)
- Người yêu say đắm HMT thứ 3, mối tình nhiều huyền thoại và đầy lãng mạn là với Lê Thị Ngọc Mai (Mai Đình nữ sĩ) tại Quy Nhơn thời gian HMT bị bệnh. Vào năm 1938 có một người con gái đã đem tặng Hàn một món tiền. Hàn không nhận, nhưng nàng nhất định không nghe, còn tuyên bố hàn như là chồng chính thức, nàng bước vào đời Hàn như một người vợ... rồi nàng cất va ly xuống bếp làm cơm. Bà Mai là một người có học vấn cao chỉ có điều bị cha mẹ ép gả người không ưa nên quyết tâm đến với Hàn, nhưng vì Hàn bệnh nên không cho gặp. Và mối tình ấy sau này trở thành tình xướng hoạ... Và chúng ta sẽ càng kinh ngạc hơn khi biết rằng, hiện nay dù đã là bà nội, bà ngoại, sống rất hạnh phúc bên người chồng biết cảm thông cùng các con trai con gái đều có vị trí trong xã hội , nhưng người nữ sĩ này vẫn một lòng quý trọng người xưa. Đến nay bà vẫn có bàn thờ HMT và Hoàng Cúc với đèn hương hoa quả trang nghiêm. Thuở sinh tiền, HMT đã đánh giá bà như sau:
Quý như vàng, trọng như ngọc trên đời
Mai, Mai, Mai là nguyệt Nga tái thế
(Thắm thiết)
- Người yêu thoáng hương thứ 4 là Ngọc Sương nữ sĩ (chị gái Bích Khê): Bà là người hoạt động CM thời Pháp thuộc. Về mối tình với HMT thực tế 2 người chưa hề gặp mặt (tuy Ngọc Sương là dì ruột Mộng Cầm, là bạn Mai Đình). Để an ủi HMT trong lúc bệnh hoàn lại bị tình phụ, Bích Khê đi Quy Nhơn thăm bạn và tặng bạn tấm hình chụp chung với chị Ngọc Sương lúc ấy đang tuổi thanh xuân đẹp đẽ. HMT vì quá đau khổ vì Mộng Cầm theo chồng, nên trong những phút mộng tưởng đã viết những vần thơ về chị Ngọc Sương. Tuy nhiên Ngọc Sương không được nhận những vần thơ ấy. Cho đến khi Hàn và Bích Khê chết, soạn lại di cảo của em, Ngọc Sương mới thấy thơ HMT và mới biết chắc chắn HMT có làm thơ yêu mình. Tấm thiệp mừng đám cưới ngọc Sương, HMT đã viết bài thơ “Lại người yêu đi lấy chồng”:
Ta đề chữ Ngọc trên tàu lá
Sương ở Cung Thiềm gió chẳng thôi
- Mối tình thứ 5 là với một xuân nữ đất Thần Kinh tên là Thanh Huy (chị ruột của vợ Trần Thanh Địch): Bà này cũng được xui viết thư cho HMT khi ông đang bị bệnh, nhưng sau HMT viết thư trả lời bà ta hoảng không dám viết nữa:
Thanh Huy hỡi nàng không là châu báu
Cớ làm sao phước lộc chảy ra thơ
Ta đã nuốt và hình như đã cắn
Cả lời thơ cho vãi máu nàng ra
- Mối tình cuối cùng là người kiều nữ khuê các Trần Thị Thương thương: Đây cũng là một mối tình đơn phương qua thư từ của HMT vì lúc này Thương còn quá nhỏ tuổi:
Bây gi
Tên bài giảng không chiíh xác.









Các ý kiến mới nhất