Bài 24: TÌNH HÌNH VĂN HÓA Ở CÁC THẾ KỈ XVI – XVIII (1tiết)

I. MỤC TIÊU
Học sinh cần nắm được:
1. Kiến thức
- Ở các thế kỉ XVI – XVIII, văn hóa Việt Nam có những điểm mới phản ánh thực trạng của xã hội đương thời.
- Trong lúc Nho giáo suy thoái thì Phật giáo, Đạo giáo có điều kiện mở rộng, mặc dù không phát triển như thời Lý, Trần. Bên cạnh đó, xuất hiện một tôn giáo mới ( Thiên Chúa giáo)
- Văn học – nghệ thuật chính thống sa sút, mất đi những nét tích cực của các thế kỉ trước; đồng thời trong lúc đó hình thành, phát triển một trào lưu văn học – nghệ thuật dân gian phong phú làm cho văn hóa mang đậm màu sắc nhân dân.
- Khoa học – kĩ thuật cũng có những chuyển biến mới.
2. Tư tưởng, tình cảm
- Bồi dưỡng thêm về tình cảm đối với cuộc sống tinh thần của nhân dân.
- Bồi dưỡng niềm tự hào về năng lực sáng tạo phong phú của nhân dân lao động, một khi dân trí được nâng cao.
3. Kĩ năng
- Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, đánh giá thành tựu văn hóa
- Kĩ năng quan sát, khai thác tranh ảnh để minh họa, hiểu sâu bài học.
II. THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY HỌC
- Một số tranh ảnh nghệ thuật
- Một số ca dao tục ngữ, mẩu chuyện dân gian,
- Một số câu thơ nói lên sự suy thoái của Nho giáo
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Ổn định lớp(1p)
2. Kiểm tra bài cũ(4p)
Đất nước ta thống nhất trong hoàn cảnh nào? Đánh giá công lao của phong trào Tây Sơn?
3. Giới thiệu bài mới(1p)
Mặc dù trong các thế kỉ XVI – XVIII xuất hiện những cuộc chiến tranh phong kiến, đất nước bị chia cắt Đàng Trong – Đàng Ngoài, nhưng cùng với sự phát triển của kinh tế, thì nền văn hóa nước ta có những bước phát triển mới, phong phú và đa dạng. Sự phát triển của văn hóa được biểu hiện như thế nào? Văn hóa Việt Nam thời kì này có điểm gì mới? Chúng ta cùng tìm hiêu bài 24.
4. Dạy bài mới
Hoạt động của thầy và trò
Kiến thức cơ bản cân nắm được


Hoạt động 1: Tìm hiểu tình hình văn hóa ở thế kỉ XVI_XVIII (cả lớp-cá nhân).13 phút
GV hỏi : Tình hình tôn giáo thế kỉ X – XV phát triển như thế nào?
HS nhớ lại kiến thức cũ và trả lời, GV nhận xét, bổ sung:
Đạo Nho, đạo Phật đều rất phổ biến
+ Đạo Nho du nhập vào nước ta từ thời Bắc thuộc. Đến thời Lý – Trần ,Nho giáo trở thành hệ tư tưởng chính thống của giai cấp thống trị. Thời Lê Sơ, Nho giáo giữ vị trí độc tôn.
+ Phật giáo thời Lý – Trần được phổ biến rộng rãi.
GV hỏi : Vào thế kỉ XVI – XVIII ở Việt Nam có những tôn giáo nào? Đặc điểm của những tôn giáo đó?
HS trả lời, GV nhận xét, kết luận
+ Phật giáo
+ Đạo giáo
+ Thiên chúa giáo
GV hỏi: Tại sao thế kỉ XVI – XVIII Nho giáo lại suy thoái?
HS trả lời, GV nhận xét, chốt ý
+ Trật tự pk và các quan hệ xã hội bị đảo lộn. Vua chẳng ra vua, tôi chẳng ra tôi. Quan hệ mới tiến bộ dần thay thế trật tự quan hệ pk đã lỗi thời.
+ Nhà nước pk khủng hoảng, chính quyền thời Lê suy sụp.
GV bổ sung:
Trước đây quan hệ vua tôi, cha con, chồng vợ quy định 1 cách nghiêm ngặt và chặt chẽ. Nay thì:
“Còn tiền còn bạc, còn đệ tử
Hết tiền, hết rượu, hết ông tôi”.
( Đồng tiền chi phối xã hôi một cách sâu sắc.
GV tiếp tục trình bày:
+ Trong khi Nho giáo suy thoái thì Phật giáo, Đạo giáo có điều kiện khôi phục trở lại.
+ Nhiều chùa quán được xây dựng thêm, một số chùa được trùng tu lại.
GV kể một số các công trình Phật giáo như: chùa Thiên Mụ(Huế), tượng phật bà quan âm nghìn mắt nghìn tay(Bắc Ninh), các tượng La hán chùa Tây Phương(Hà Tây cũ).
GV giảng tiếp: Bên cạnh những tôn giáo đã có từ trước ở nước ta trong thời kỳ này còn xuất hiện thêm đạo Thiên chúa.
GV hỏi: Thiên chúa giáo xuất hiện đầu tiên ở đâu và được truyền bá vào nước ta theo con dường nào?
+ Xuất hiện TK I ở đế quốc Rôma cổ đại, được coi là tôn giáo chính ở châu Âu.