BÀI 24. TÌNH HÌNH VĂN HÓA Ở CÁC THẾ KỶ XVI - XVIII
A. MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau khi học xong bài học, học sinh có khả năng:
1. Về kiến thức
- Trình bày được tình hình văn hoá Việt Nam thế kỉ XVI - XVIII có những điểm mới, phản ánh thực trạng của xã hội đương thời.
- Hiểu được trong lúc Nho giáo suy thoái thì Phật giáo, Đạo giáo có điều kiện mở rộng mặc dù không được như thời Lý-Trần. Bên cạnh đó xuất hiện một tôn giáo mới: Thiên chúa giáo.
- Chứng minh được Văn hoá - Nghệ thuật chính thống sa sút, mất đi những nét tích cực của thế kỉ mới, trong lúc đó hình thành phát triển một trào lưu Văn học - Nghệ thuật dân gian phong phú làm cho văn hoá mang đậm màu sắc nhân dân.
- Trình bày được những chuyển biến mới của khoa học- kĩ thuật.
2. Về kĩ năng:
- Rèn luyện cho HS kĩ năng phân tích, so sánh và đánh giá các thành tựu văn hóa.
- Các em có kĩ năng quan sát, khai thác tranh ảnh để minh họa bài học.
3. Về thái độ:
- Bồi dưỡng tình cảm đối với những giá trị văn hoá tinh thần của nhân dân.
- Tự hào về năng lực sáng tạo phong phú của nhân dân lao động, một khi dân trí được nâng cao.
II. THIẾT BỊ - TÀI LIỆU DẠY HỌC
1. Chuẩn bị của thầy:
- Tham khảo tài liệu, SGK, SGV.
- Một số tranh ảnh nghệ thuật, một số câu ca dao tục ngữ.
- Phương án tổ chức: Hoạt động cả lớp, cá nhân.
2. Chuẩn bị của trò:
- SGK, đọc trước bài trong SGK.
- Sưu tầm tranh ảnh GV giới thiệu.
III TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC
1. Ổn định tổ chức lớp:1p Kiểm tra sĩ số, thái độ học tập của HS.
2. Kiểm tra bài cũ:5p
Đất nước ta thống nhất trong hoàn cảnh nào? Đánh giá công lao của phong trào Tây Sơn.
3. Giới thiệu bài mới
Ở TK XVI - XVIII, Nhà nước phong kiến có những biến đổi lớn. Sự phát triển kinh tế hàng hoá và giao lưu với thế giới bên ngoài đã tác động lớn đến đời sống văn hoácủa nhân dân ta ở Đàng Trong và Đàng Ngoài. Để thể hiện được tình hình văn hoá ở các TK XVI - XVIII và những điểm mới của văn hoá Việt Nam thời kì này, chúng ta cùng tìm hiểu bài 24.
4. Bài mới

Hoạt động của giáo viên và học sinh
Kiến thức cần nắm vững

Hoạt động 1: pháp vấn
- GV hỏi HS:
Tình hình tôn giáo ở TK X-XV phát triển như thế nào?
- HS trả lời:
- GV nhận xét và chốt ý:
Ở từng giai đoạn thì tôn giáo phát triển khác nhau bao gồm các tôn giáo: nho giáo, đạo giáo, phật giáo và tín ngưỡng dân gian.

- GV đặt vấn đề:
Ở TK XVI -XVIII tôn giáo phát triển như thế nào?
- HS trả lời:
- GV nhận xét và chốt ý:
+ Trong thời kỳ này, Nho giáo từng bước suy thoái, tôn ti trất tự phong kiến không còn được như trước.
+ Phật giáo và Đạo giáo có điều kiện khôi phục vị trí của mình, nhưng không được như dưới thời Lý - Trần.
+ Tín ngưỡng dân tộc: Thờ cúng tổ tiên, anh hùng dân tộc " cúng cả năm không bằng ngày rằm tháng giêng" thể hiện truyền thống uống nước nhớ nguồn, Lễ hội: Đền Hùng, Thánh Gióng, Lễ hội chùa Phục Quang.
- GV hỏi HS: Tại sao ở TK XVI - XVIII Nho giáo suy thoái? Không còn được tôn sùng như trước?
- HS trả lời:
- GV nhận xét và chốt ý:
+ Nho giáo suy thoái do khủng hoảng kinh tế, chính trị và xã hội, chiến tranh Nam - Bắc triều.
+ Thế kỉ XVI - XVIII, là thời kỳ hưng khởi của các đô thị và ngoại thương phát triển nên kinh tế hàng hóa phát triển.
- GV trình bày: Trong khi Nho giáo suy thoái thì Phật giáo có điều kiện khôi phục lại.
Chứng minh bằng một số công trình kiến trúc Phật giáo.
GV giảng giải: Bên cạnh đó, tôn giáo mới đã được du nhập vào nước ta đó là Thiên chúa giáo.
HỎI: Thiên chúa giáo xuất hiện ở đâu và được truyền vào nước ta theo con đường nào?
GV giảng: Bên cạnh việc tiếp tục ảnh hưởng của tôn giáo bên ngoài, người dân Việt Nam tiếp tục phát huy những tín ngưỡng tuyền thống tốt đẹp: Đền thờ, lăng miếu được xây dựng ở nhiều nơi bên cạnh