Laøm vaên: TIEÅU SÖÛ TOÙM TAÉT

A. Yeâu caàu caàn ñaït:
Giuùp HS - Naém ñöôïc muïc ñích, yeâu caàu cuûa tieåu söû toùm taét
- Vieát ñöôïc tieåu söû toùm taét
- Coù yù thöùc, thaän troïng, chaân thöïc khi vieát tieåu söû toùm taét
B. Thieát keá baøi daïy hoïc
Böôùc 1. OÅn ñònh- Kieåm tra baøi cuõ:
- Caâu hoûi kieåm tra baøi cuõ: Haõy trình baøy toùm taét tieåu söû nhaø thô Toá Höõu
- Caâu hoûi kieåm tra vieäc chuaån bò baøi môùi: Ñoïc phaàn tieåu söû toùm taét veà moät nhaân vaät naøo ñoù maø em ñaõ chuaån bò ôû nhaø
Böôùc 2. Baøi môùi
Giôùi thieäu baøi: Trong hoïc taäp cuõng nhö trong cuoäc soáng, khi caàn giôùi thieäu veà moät ai ñoù (moät taùc gia VH, moät nhaø khoa hoïc, thaäm chí laø moät ngöôøi bình thöôøng…) chuùng ta phaûi bieát tieåu söû cuûa ngöôøi ñoù. Nhöng vì nhieàu lyù do (thôøi gian, yeâu caàu, muïc ñích…) chuùng ta khoâng theå trình baøy chi tieát tieåu söû maø chæ coù theå trình baøy vaén taét. Tieåu söû toùm taét chính laø caùch ñeå chuùng ta bieát toùm taét, trình baøy sao cho ngaén goïn maø vaãn ñaày ñuû nhöõng thoâng tin cô baûn. Vaäy ñeå coù ñöôïc moät baøi tieåu söû toùm taét caàn tuaân thuû nhöõng yeâu caàu gì? caùch thöùc ra sao? chuùng ta seõ laàn löôït tìm hieåu vaø luyeän taäp veà nhöõng vaán ñeà ñoù qua caùc tieát hoïc.

Hoaït ñoäng cuûa GV vaø HS
Yeâu caàu caàn ñaït

- GV neâu caâu hoûi ñoái vôùi HS vöøa trình baøy baøi vieát toùm taét tieåu söû ôû nhaø:
+ Muïc ñích cuûa em khi vieát baøi toùm taét naøy laø gì?
+ Khi vieát, em coù töï ñaët ra yeâu caàu gì ñoái vôùi baøi vieát cuûa mình hay khoâng?
+ Neáu coù thì ñoù laø nhöõng yeâu caàu gì?

- HS ñöôïc hoûi trình baøy, caû lôùp theo doõi, goùp yù (neáu caàn)

- GV tieáp tuïc neâu caâu hoûi ñeå HS töï nhaän ra nhöõng ñôn vò kieán thöùc:
+ Vaäy muïc ñích, yeâu caàu cuûa tieåu söû toùm taét laø gì?


- GV neâu caâu hoûi:
+ Em haõy ruùt ra nhöõng caùch thöùc vieát tieåu söû toùm taét töø nhöõng kinh nghieäm cuûa baûn thaân qua baøi vieát vöøa roài ôû nhaø?
- HS töï do phaùt bieåu nhöõng kinh nghieäm cuûa baûn thaân
- GV nhaän xeùt, choát laïi nhöõng yù cô baûn

- GV yeâu caàu HS ñoïc vaên baûn tieåu söû toùm taét veà nhaø baùc hoïc Löông Theá Vinh (SGK) vaø traû lôøi nhöõng caâu hoûi
- HS ñoïc vaø laøm vieäc caù nhaân vôùi VB roài traû lôøi caâu hoûi












GV yeâu caàu HS ñoïc laïi vaên baûn toùm taét tieåu söû LTVinh vaø cho bieát:
+ Baøi vieát goàm nhöõng noäi dung naøo?
+ Chuùng ñöôïc saép xeáp ra sao?
+ Haõy ruùt ra caùch vieát vaên baûn tieåu söû toùm taét?

- HS tìm hieåu VB maãu treân cô sôû caâu hoûi vaø höôùng daãn cuûa GV, töø ñoù ruùt ra nhöõng keát luaän caàn thieát








- GV toùm taét nhöõng kieán thöùc cuûa baøi hoïc vaø yeâu caàu HS ghi nhôù
- HS ñoïc phaàn Ghi nhôù (SGK – tr.55)
I. Muïc ñích, yeâu caàu cuûa tieåu söû toùm taét
1. Muïc ñích:
+ Tieåu söû toùm taét laø vaên baûn thoâng tin moät caùch khaùch quan, trung thöïc nhöõng neùt cô baûn veà cuoäc ñôøi vaø söï nghieäp cuûa moät caù nhaân naøo ñoù
VD: Tieåu söû moät nhaø hoaït ñoäng chính trò, nhaø khoa hoïc, nhaø vaên, nhaø thô, tieåu söû cuûa moät caùn boä, GV…
+ Toùm taét tieåu söû nhaèm:
- Theå hieän nhöõng hieåu bieát veà ñoái töôïng ñöôïc toùm taét
- Giôùi thieäu cho ngöôøi khaùc
- Cung caáp thoâng tin cho caùc nhaø quaûn lyù, söû duïng LÑ
- Laøm cô sôû ñeå hieåu nhöõng saùng taùc cuûa taùc gia VH ñöôïc toùm taét (ñoái vôùi caùc taùc gia VH)
2. Yeâu caàu:
- Thoâng tin moät caùch khaùch quan, chính xaùc
- Noäi dung vaø ñoä daøi vaên baûn phuø hôïp vôùi muïc ñích toùm taét
- Vaên phong caàn coâ ñoïng, trong saùng, khoâng söû duïng caùc bieän phaùp tu töø
II. Caùch vieát tieåu söû toùm taét
Goàm 2 böôùc, moãi böôùc coù nhöõng caùch thöùc khaùc nhau, thaäm chí ñoái vôùi töøng ñoái töôïng ñöôïc toùm taét vaø toùm taét nhaèm muïc ñích gì thì seõ coù nhöõng caùch phuø hôïp
1. Böôùc 1- Choïn taøi lieäu ñeå vieát
a. Ñoïc- hieåu vaên baûn tieåu söû toùm taét
+ Keå laïi vaén taét cuoäc ñôøi vaø söï nghieäp cuûa nhaø baùc hoïc Löông Theá Vinh (xem noäi dung SGK)
+ Phaân tích tính cuï theå, chính xaùc, chaân thöïc vaø tieâu bieåu cuûa caùc taøi lieäu ñöôïc löïa choïn
(Taøi lieäu ñöôïc löïa choïn ñeå vieát baøi tieåu söû toùm taét naøy laø cuoán Töø ñieån taùc giaû- taùc phaåm VHVN duøng trong nhaø tröôøng- ngoaøi teân taøi lieäu coù teân NXB, naêm xuaát baûn)
+ Ngoaøi ra trong baøi vieát, ngöôøi vieát ñaõ daãn teân 2 cuoán saùch cuûa Löông Theá Vinh. Ñaây laø 2 cuoán saùch noåi tieáng cuûa nhaø baùc hoïc maø nhieàu ngöôøi bieát ñeán
b. Caùch choïn vaø yeâu caàu ñoái vôùi taøi lieäu
+ Söu taàm nhöõng taøi lieäu vieát veà tieåu söû, cuoäc ñôøi vaø söï nghieäp cuûa nhaân vaät caàn toùm taét. Nhöõng taøi lieäu naøy phaûi coù ñoä tin caäy cao, do caùc nhaø xuaát baûn uy tín aán haønh
+ Söu taàm vaø ñoïc nhöõn taøi lieäu cuûa chính nhaân vaät ñöôïc toùm taét ñeå hieåu theâm veà nhaân vaät
2. Böôùc 2- Vieát tieåu söû toùm taét
a. Vaên baûn tieåu söû toùm taét veà LTV goàm nhöõng ND
- Giôùi thieäu khaùi quaùt: teân, queâ
- Nhöõng ñieåm noåi baät veà con ngöôøi vaø söï nghieäp LTV: thaàn ñoàng, thoâng minh, taøi hoïc, ñoã Traïng nguyeân, taøi ngoaïi giao, bieân soaïn Ñaïi thaønh toaùn phaùp…
- Veà vaên chöông, ngheä thuaät: coù nhieàu ñoùng goùp, tham gia hoäi thô Tao ñaøn
- Ñaùnh giaù chung: “Con ngöôøi taøi hoa, danh voïng toät baäc” (Leâ Quùy Ñoân)
b. Caùch vieát tieåu söû toùm taét
+ Vieát theo boá cuïc thöôøng gaëp: Giôùi thieäu khaùi quaùt- Nhöõng hoaït ñoäng xaõ hoäi- Nhöõng ñoùng goùp vaø thaønh töïu tieâu bieåu – Ñaùnh giaù chung
+ Dieãn ñaït caàn ngaén goïn, coâ ñoïng, trong saùng. Caùc thoâng tin phaûi chính xaùc, khaùch quan
III. Toång keát (Xem Ghi nhôù – SGK – tr. 55)



Böôùc 3. Luyeän taäp
- GV toå chöùc luyeän taäp cho HS baèng hình thöùc thaûo luaän
- HS thaûo luaän veà caùc baøi taäp ñeå cuûng coá vaø khaéc saâu theâm kieán thöùc ñoàng thôøi böôùc ñaàu hình thaønh kó naêng vieát tieåu söû toùm taét
* Baøi taäp 1.
Trong caùc tröôøng hôïp sau nay (SGK) tröôøng hôïp naøo caàn vieát tieåu söû toùm taét?
* Gôïi yù: Caùc tröôøng hôïp caàn vieát tieåu söû toùm taét goàm:
a. Thuyeát minh veà caùc danh nhaân
b. Töï öùng cöû vaøo caùc cô quan laõnh ñaïo, ñoaøn theå Nhaø nöôùc
c. Giôùi thieäu ngöôøi öùng cöû vaøo caùc cô quan laõnh ñaïo, ñoaøn theå vaø Nhaø nöôùc
d. Khi moät vò laõnh ñaïo töø traàn
* Baøi taäp 2.
Haõy cho bieát nhöõng ñieåm gioáng vaø khaùc nhau giöõa vaên baûn tieåu söû toùm taét vôùi caùc vaên baûn khaùc: ñieáu vaên, sô yeáu lí lòch, thuyeát minh
* Gôïi yù:
Gioáng nhau: Ñeàu phaûi naém ñöôïc tieåu söû cuûa nhaân vaät
Khaùc nhau: Tieåu söû toùm taét laø toùm taét toaøn boä tieåu söû cuûa con ngöôøi, cuoäc ñôøi, söï nghieäp moät caùch ngaén goïn, khaùch quan, khoa hoïc coøn caùc vaên baûn khaùc söû duïng tieåu söû toùm taét vaøo nhöõng muïc ñích khaùc nhau neân caùch vieát cuõng khaùc nhau.
Ví duï: ñieáu vaên laø ñeå baøy toû tình caûm cuûa ngöôøi ñang soáng ñoái vôùi ngöôøi ñaõ khuaát neân khoâng theå hoaøn toaøn khaùch quan…
* Baøi taäp 3.
Haõy vieát tieåu söû toùm taét cuûa moät nhaø vaên, nhaø thô ñöôïc hoïc trong chöông trình Ngöõ vaên 11
* Gôïi yù:
- Ñoïc nhöõng baøi vieát maãu ñeå hoïc taäp caùch vieát
- Choïn nhaø vaên, nhaø thô ñeå vieát tieåu söû toùm taét
- Söu taàm vaø ñoïc nhöõng taøi lieäu veà nhaø vaên, nhaø thô ñoù
- Laäp daøn yù ñaïi cöông tröôùc khi vieát
- Vieát vaên baûn tieåu söû toùm taét
Böôùc 4. Höôùng daãn hoïc ôû nhaø
- Hoaøn thaønh caùc baøi luyeän taäp, ñaëc bieät laø BT soá 3
- Nghieân cöùu tröôùc nhöõng noäi dung cuûa baøi luyeän taäp vieát toùm taét tieåu söû
- OÂn laïi lòch söû TV (lôùp 10) vaø tìm hieåu theâm veà ñaëc ñieåm loaïi hình cuûa TV