BÀI TIỂU LUẬN

BÀN VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA PHÁP LUẬT VÀ ĐẠO ĐỨC


Như chúng ta đã biết, Pháp luật và Đạo đức đều là những bộ phận của hình thái ý thức xã hội.Giữa chúng thường xuyên có những mối quan hệ, tác động qua lại đan xen lẫn nhau, ảnh hưởng lẫn nhau cho dù bản thân chúng có những điểm riêng biệt.
Ngày nay, cùng với sự phát triển vượt bậc của xã hội trong tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, khoa học, pháp luật... thì mức độ đan xen, tác động qua lại giữa Pháp luật và đạo đức ngày càng có những sự ảnh hưởng lẫn nhau đúng như quan niệm của Đảng ta "Quản lý xã hội bằng pháp luật, đồng thời coi trọng giáo dục nâng cao đạo đức".
Đã từ lâu, trong lịch sử tư tưởng của nhân loại đã hình thành các quan niệm khác nhau về vấn đề này. Đặc biệt là các nhà tư tưởng Phương đông, nổi bật lên đó là Khổng Tử - Đại diện cho trường phái Nho gia.Với tư tưởng Đức Trị - coi giáo dục quản lý xã hội, con người bằng đạo đức. Tất nhiên không phải là lấy đạo đức thay cho pháp luật, mà trong quá trình quản lý xã hội, con người phải có sự kết hợp giữa hai yếu tố Pháp luật và đạo đức. Song rất đáng tiếc rằng lâu nay ở chúng ta chỉ tồn tại trên lý thuyết mà thôi.
Như vậy, giữa các qui phạm pháp luật và qui phạm đạo đức có mối quan hệ rất chặt chẽ với nhau. Để phát huy tối đa hiệu quả của mối quan hệ này đòi hỏi chúng ta phải tiến hành áp dụng rất nhiều các biện pháp khác nhau từ việc giáo dục, nâng cao ý thức đạo đức, trình độ pháp lý, phát triển kinh tế - xã hội, phát huy dân chủ, nhằm tiến tới đạt được một nền văn hoá đạo đức pháp lý hoàn thiện hơn nữa. Đối trọng hoàn toàn với các quan niệm cùng thời và trước đó cho rằng: chỉ có quản lý xã hội bằng pháp luật, tăng nặng các hình phạt thì mới đạt được hiệu quả như mong muốn (tư tưởng pháp trị của Lão Tử - Hàn Phi Tử). Rất tiếc rằng trong quá trình quản lý xã hội, sự thay đổi của các triều đại lịch sử đã không đánh giá đúng vai trò của mối quan hệ này.
Ở Việt Nam chúng ta, ngay từ thuở thành lập nước Việt Nam, tư tưởng đạo đức pháp luật Hồ Chí Minh đã hình thành qua hàng loạt các qui phạm xã hội và pháp luật đã được xây dựng, thể hiện đúng đắn sự kết hợp hài hoà giữa pháp luật và đạo đức.
Để đánh giá đúng mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức, trước hết chúng ta cần phải tìm hiểu vị trí, vai trò của pháp luật và đạo đức trong hệ thống các qui phạm điều chỉnh xã hội.
Thực vậy, chúng ta phải khẳng định rằng: Bất cứ một xã hội nào từ cổ đại cho đến ngày nay muốn tồn tại và phát triển được đều phải dựa vào sự ổn định và các qui tắc chặt chẽ. Ở Việt Nam, hệ thống các qui phạm xã hội rất phong phú và đa dạng bao gồm: Qui phạm pháp luật, qui phạm đạo đức, các qui phạm của các tổ chức xã hội như: Đoàn thanh niên, Mặt trận tổ quốc, Hội Liên hiệp phụ nữ, và của cả các tổ chức Tôn giáo, cùng với các phong tục, tập quán, luật tục... giữa các qui phạm này có mối quan hệ tác động qua lại với nhau với mục đích điều chỉnh các quan hệ xã hội. Đặc biệt là mối quan hệ giữa chúng với Pháp luật - một trong những phương tiện điều chỉnh quan trọng trong đời sống hàng ngày của con người.
Ở phạm vi điều chỉnh gần nhất của các mối quan hệ này đó là mối quan hệ giữa tập quán, phong tục, luật tục với pháp luật nổi lên hàng đầu.
Con người tồn tại có những thói quen xử sự được gọi là tập quán, được lặp đi lặp lại trong một thời gian ở cá nhân hay ở một cộng đồng hoặc là ở toàn thể xã hội, nếu chủ thể nào vi phạm các tập quán này chỉ bị chế tài áp dụng đó là: Dư luận xã hội mà thôi. Còn về phong tục - về hiệu lực bắt buộc cao hơn so với tập quán, ở đây có chứa đựng các yếu tố như: Pháp luật, đạo đức, khoa học... gắn chặt với yếu tố bản sắc dân tộc, nó chi phối và điều chỉnh hành vi của các chủ thể ở mức độ nhất định.
Còn về Luật tục, tồn tại dưới dạng truyền khẩu và thành văn ví dụ: Luật tục của các dân tộc như: Ê Đê, M`Nông Tây Nguyên... Thời gian gần đây đã được ghi nhận trong Hiến pháp và Pháp luật nhằm tôn trọng bảo vệ và phát huy những phong tục, tập quán truyền thống tốt đẹp của các dân tộc