TUẦN 2
Tiết 3
Ngày soạn: 27/8/2015
Ngày dạy: 31/8 đến 5/9/2015
Bài 3: THOÁT HƠI NƯỚC
I. Mục tiêu bài học:
1. Kiến thức :
Sau khi học xong bài này học sinh cần:
1. Kiến thức:
- Nêu được vai trò của thoát hơi nước đối với đời sống thực vật.
- Trình bày được cơ chế đóng mở lỗ khí của khí khổng và các tác nhân ảnh hưởng đến quá trình thoát hơi nước..
2. Kĩ năng:
- Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh.
3. Thái độ :
- Giải thích cơ sở khoa học các biện pháp kĩ thuật tạo điều kiện cho cây điều hòa thoát hơi nước dễ dàng.
- Tích cực trồng cây và bảo vệ cây xanh ở trường học, nơi ở và đường phố.
II. Phương tiện dạy học:
- Tranh vẽ hình 3.1, 3.2, 3.3, 3.4 SGK.
- Thí nghiệm chứng minh cây xanh thoát hơi nước.
III. Tiến trình lên lớp:
1. Ổn định lớp:
2. Bài cũ:
+ Trình bày động lực của dòng mạch gỗ và dòng mạch rây.
+ Chứng minh lực hút của dòng mạch gỗ do thoát hơi nước gây ra.
3. Bài mới:
Hoạt động thầy và trò
Nội dung

Gv: 98% lượng nước mà cây hấp thụ được sẽ bị mất đi qua con đường thoát hơi nước. Chỉ có 2% nước được giữ lại để tạo môi trường cho các hoạt động trong đó có chuyển hóa vật chất, tổng hợp chất hữu cơ cho cơ thể.
Gv: hình 3.1
Gv: Thoát hơi nước có vai trò như thế nào đối với đời sống thực vật ?





Gv: Đây cũng là nguyên nhân giải thích vì sao nói “ thoát hơi nước là thảm họa tất yếu của thực vật”.

Gv: Cấu tạo của lá cây phù hợp với chức năng thoát hơi nước.
+ diện tích phiến lá rộng → thoát hơi nước nhanh.
+ mặt trên lá phủ cutin (độ dày của lớp cutin dày hay mỏng tùy loài) → bảo vệ lá.
+ mặt trên lá có không có khí khổng→ bảo vệ khí khổng, hạn chế tác động của ánh sáng tới cấu trúc của khí khổng.
+ mặt dưới lá có nhiều khí khổng → nơi thoát nước chủ yếu của khí khổng.

Gv: Thoát hơi nước qua cutin mạnh ở lá non, giảm dần ở lá trưởng thành và tăng lên ở lá già do sự rạn nứt của cutin.



Gv: hình 3.3
Gv: mặt trên lá không có khí khổng nhưng vẫn có 1 lượng hơi nước thoát ra dù ít hơn mặt dưới của lá có khí khổng. Điều này chứng minh gì về con đường thoát hơi nước ở lá.
+ con đường thoát hơi nước ở lá.
+ vận tốc thoát hơi nước qua các con đường.



Gv: Tại sao buổi trưa 1 số cây cây héo trong khi các cây khác vẫn bình thường ?
Hs: buổi trưa nhiệt độ và ánh sáng mạnh, cây tăng cường thoát hơi nước. Những loài thực vật có số lượng khí khổng lớn thì quá trình thoát hơi nước xảy ra mạnh cây chưa kịp hút nước bù vào lượng nước đã mất nên có hiện tượng héo lá.

Gv: thoát hơi nước được thực hiện chủ yếu qua khí khổng nên cơ chế đóng, mở khí khổng cũng là cơ chế của quá trình thoát hơi nước.
Gv: hình 3.4
Gv: Hãy trình bày cơ chế đóng mở khí khổng ?










Gv: có 2 loại tác nhân (nhân tố) ảnh hưởng đến quá trình thoát hơi nước.
- Thứ 1 là tác nhân sinh lí như cơ chế đóng mở khí khổng, chất tan, hoocmon….Quan trọng nhất là nước.
- Thứ 2 là tác nhân môi trường gồm ánh sáng, nhiệt, độ ẩm, dinh dưỡng khoáng.
Trong đó tác nhân môi trường là quan trọng hơn vì ảnh hưởng trực tiếp lên áp suất hơi nước trong khí quyển
Gv: Hãy trình bày các tác nhân ảnh hưởng đến quá trình thoát hơi nước.













Gv: yêu cầu học sinh giải thích 1 số hiện tượng:
1. Vì sao không nên tưới rau khi trời đang nắng to?
Hs: khi tưới nước nước bốc hơi do mặt đất nóng cây không lấy được nước mà còn bị nóng do hơi nước bốc lên
Nếu có những giọt nước đọng lại trên lá cây đó như 1 thấu kính hội tụ hấp thu ánh sáng mặt trời → lá héo
2. Vì sao dưới bóng cây mát hơn dưới mái che bằng vậy liệu xây dựng?