Hướng dẫn chấm môn Ngữ Văn
Kỳ thi thử Tốt nghiệp THPT
Năm học 2007 - 2008
(Hướng dẫn chấm này có 2 trang)

Câu 1. (2điểm):
1.Về kỹ năng:
Trình bày ngắn gọn, hành văn chặt chẽ, dùng từ chính xác, có kỹ năng liên kết câu và đoạn văn…
2. Về kiến thức:
- M. Gorki (1868 – 1936), nhà văn Nga, sinh trưởng trong một gia đình lao động nghèo khổ, mồ côi cha từ năm lên ba, mồ côi mẹ từ năm lên mười, trải qua tuổi thơ với nhiều cay đắng, tủi nhục, bỏ học từ tiểu học và phải vào đời kiếm sống với rất nhiều nghề…(Gorki - tiếng Nga có nghĩa là “cay đắng”) (0,75đ)
- Tham gia hoạt động cách mạng sớm và từng bị cảnh sát Nga hoàng bắt giam nhiều lần. Là một tấm gương về say mê tự học, tự vươn lên…không những trở thành nhà văn lớn mà còn là người bạn chiến đấu của Lênin, được đánh giá là người đại diện vĩ đại nhất của nghệ thuật vô sản…(0,75đ)
- Đóng góp lớn nhất của Gorki cho văn học vô sản là: Ông là một trong những người đề xướng chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa… (0,5đ)

Câu 2: (3điểm)
1.Về kỹ năng: Biết làm bài văn nghị luận phân tích một yếu tố đặc sắc trong truyện ngắn Vi hành của Nguyễn ái Quốc. Hành văn chặt chẽ, diễn đạt mạch lạc, dùng từ chính xác…
2. Về kiến thức:
2.1. - Giới thiệu ngắn gọn vài nét về tác giả, hoàn cảnh ra đời của tác phẩm…
- Khẳng định việc tạo tình huống truyện là một trong những nét nghệ thuật đặc sắc của Vi hành. (0,5đ)
2.2. Phân tích tình huống truyện (3,5đ)
2.2.1. Tình huống nhầm lẫn của đôi thanh niên người Pháp nhầm nhân vật “tôi” là vua Khải Định vi hành... (2đ)
- Qua ngôn ngữ đối thoại, tranh luận của họ, chân dung biếm hoạ của nhân vật Khải Định hiện ra khá sinh động...
- ý nghĩa của tình huống này là: tác giả đã khách quan tố cáo bản chất xấu xa, bỉ ổi, phản dân hại nước... của Khải Định...
2.2.2. Tình huống nhầm lẫn của chính phủ Pháp nhầm nhân vật “tôi” và tất cả những người An Nam trên đất Pháp đều là vua Khải Định vi hành... (1,5đ)
- Qua tình huống nhầm lẫn này, tác giả khéo léo lên án chính sách mật thám hà khắc của chính quyền thực dân đã lừa bịp nhân dân Pháp, đàn áp những người cách mạng Việt Nam trên đất Pháp...
Đánh giá: (1đ)
- Tình huống truyện đã tạo được sự khách quan trong việc bộc lộ chủ đề tư tưởng của tác phẩm, làm tăng tính hấp dẫn của một câu chuyện mà nội dung thuần tuý mang tính chính trị...
- Qua việc tìm hiểu tình huống truyện, ta thấy phong cách nghệ thuật Hồ Chí Minh là sự thống nhất cao giữa tư tưởng và nghệ thuật, giữa văn nghệ và chính trị...

Câu 3: (4điểm)
1.Về kỹ năng: Biết làm bài văn nghị luận phân tích thơ trữ tình. Văn diễn đạt trong sáng, có cảm xúc, dùng từ chính xác, lập luận chặt chẽ...
2.Về kiến thức:
2.1. (0,5đ) - Giới thiệu vắn tắt vài nét về tác giả, hoàn cảnh ra đời của bài thơ Tiếng hát con tàu.
- Nêu vị trí của đoạn trích...


2.2. Phân tích khổ thơ (2đ)
- Hai câu đầu: Nhớ bản sương giăng, nhớ đèo mây phủ
Nơi nao qua lòng lại chẳng yêu thương
+ Hai chữ “nhớ” được lặp lại trong một câu thơ. Giữa hai đầu nỗi nhớ ấy hiện lên “những bản sương giăng, những đèo mây phủ”, những hình ảnh tạo trường liên tưởng đến Tây Bắc, đến những vùng đất xa xôi của Tổ quốc...
+ Nhà thơ không nhắc đến một tên đất, tên làng cụ thể nào không phải vì nỗi nhớ của tác giả không sâu sắc, mà bởi những nơi ông đã từng qua, từng sống, từng chịu ơn nhân dân nhiều không kể hết, cho nên ông phải dùng cách nói khái quát “Nơi nao qua lòng lại chẳng yêu thương”... Những ai đa từng trải qua cuộc kháng chiến chống Pháp (và cả chống Mỹ sau này nữa) làm sao nhớ hết được những nơi mình đã từng qua, từng sống:
“Chúng tôi đi
Mang cuộc đời lưu động
Qua nhiều nơi không nhớ hết tên làng”
(Nhớ – Hồng Nguyên)
- Nhưng điều này thì không ai có thể quên:
Khi ta ở chỉ là nơi đất ở
Khi ta đi đất đã hoá tâm hồn
Hai câu thơ viết về đất trong hai tình huống khác nhau: đất khi ta đang ở và đất khi ta đã đi xa.
+ Khi ta ở, đất chỉ là đất, nó nuôi ta nhưng nó vô tri, vô giác, con người rất dễ vô tâm với đất...
+ Nhưng khi ta đã đi xa thì đất bỗng hoá tâm hồn và lòng ta biến thành tình thương và nỗi nhớ... Tâm hồn của đất thực ra là của ta gửi lại cho đất. Hai câu thơ viết về đất mà chính là viết về lòng người, về tình nghĩa , về đạo lý sống của con người...
Đánh giá: (0,5đ)
- Chỉ 4 câu thơ mà ta đã thấy rất rõ mạch cảm xúc về tình nghĩa với nhân dân, với đất nước của nhà thơ...
- Cũng chỉ 4 câu thơ nhưng ta cũng thấy rõ phong cách triết lý của thơ Chế Lan Viên: Nhà thơ nói đến một quy luật tâm lí rất bình thường, ai cũng từng biết, từng gặp. Nhưng khi đọc những câu thơ ấy, người đọc vẫn thấy mới lạ và hấp dẫn như chợt phát hiện ra một điều gì thật mới mẻ...

----- Hết -----