GIÁO ÁNLỚP 10
Bài 1 Thành phần nguyên tử
I – MỤC TIÊU
Kiến thức
Học sinh biết:
– Đơn vị khối lượng, kích thước của nguyên tử
– Kí hiệu, khối lượng và điện tích của electron, proton, electron
Học sinh hiểu:
– Nguyên tử là phần tử nhỏ nhất của nguyên tố
– Nguyên tử có cấu tạo phức tạp, có cấu tạo rỗng.
– Khối lượng nguyên tử tập trung chủ yếu ở hạt nhân, khối lượng các electron là không đáng kể
Kĩ năng
– Biết hoạt động độc lập và hợp tác để hoàn thành nhiệm vụ học tập.
– So sánh khối lượng của electron với proton, nơtron. So sánh kích của hạt nhân với electron và với nguyên tử
–Kĩ năng tóm tắt tài liệu, tính được khối lượng và kích thước của nguyên tử
II. TRỌNG TÂM:
Các loại hạt cấu tạo nguyên tử
Đặc tính các loại hạt cấu tạo nguyên tử
III – PHƯƠNG PHÁP
- dụng phương pháp đàm thoại gợi mở kết hợp với phương pháp hợp tác nhóm nhỏ và sử dụng các đồ dùng trực quan
IV– CHUẨN BỊ
– Phóng to hình 1.1 ; 1.2 và hình 1.3 (SGK).
–Thiết kế mô phỏng các thí nghiệm SGK trên máy vi tính (có thể dùng phần mềm mô phỏng thí nghiệm của Rơđơpho và Bo) để dạy học.
–Các phiếu học tập để hướng dẫn học sinh tự lĩnh hội kiến thức
–Học sinh chuẩn bị SGK, đọc lại phần cấu tạo nguyên tử lớp 8 đã học
Phiếu số 1 : Hãy đọc các thông tin ở trang 7 (SGK) và điền vào bảng dưới đây
-Đơn vị kích thước nguyên tử……….Kí hiệu……………………………………………………

Đường kính
So sánh

Nguyên tử
....nm
dnt/dhn =
dnt/de-p =
dhn/de-p =


Nguyên tử H
..... nm


Hạt nhân
.....nm


Hạt p và e
......8nm







-Từ bảng trên so sánh kích thước, đường kính của nguyên tử với hạt nhân, nủa nguyên tử với các hạt e-p, của hạt nhân với các hạt e-p ?
Phiếu số 2 :
Tính khối lượng nguyên tử H theo u biết khối lượng nguyên tử là 1,67.10-27 kg.
Tính số nguyên tử C có trong 1 gam C biết khối lượng 1 nguyên tử C là 19,9246.10-27 kg
V – THIẾT KẾ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN
HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

Hoạt động 1. Tổ chức tình huống học tập

Tại sao trong hàng ngàn năm sau khi có quan niệm về nguyên tử của Đê-mô-crit đã không có một tiến bộ nào trong nghiên cứu về nguyên tử?
HS : Vì chưa có các thiết bị khoa học để kiểm chứng giả thuyết của Đê-mô-crit. Mãi đến cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX mới có các thí nghiệm của Tôm-xơn, Rơ-dơ-pho.

Hoạt động 2 : Thí nghiệm tìm ra electron

GV : Giới thiệu thiết bị, hiện tượng xảy ra trong thí nghiệm của Tôm-xơn, rút ra kết luận.
Nếu trên đường đi của tia âm cực đặt một chong chóng nhẹ, chong chóng quay. Tia âm cực bị lệch về phía cực dương trong điện trường.
GV : Tia âm cực là gì ? Tia âm cực được hình thành trong những điều kiện nào ? Khối lượng và điện tích của electron ?
GV Trong nguyên tử, electron mang điện tích âm. Nhưng nguyên tử trung hòa về điện, vậy phần mang điện dương được phân bố như thế nào trong nguyên tử ?
HS quan sát hình 1.1 và 1.2 (SGK) đã phóng to trên bảng.
- Sự phát hiện tia âm cực chứng tỏ nguyên tử là có thật, nguyên tử có cấu tạo phức tạp.
- Tính chất của tia âm cực :
+ Tia âm cực gồm các electron mang điện tích âm chuyển động rất nhanh.
+ Electron chỉ thoát ra khỏi nguyên tử trong những điều kiện đặc biệt.
+ Khối lượng, điện tích e (SGK).

Hoạt động 3 : Thí nghiệm tìm ra hạt nhân nguyên tử

GV giới thiệu các thiết bị thí nghiệm của Rơ-dơ-pho, đặt câu hỏi: Tại sao hầu hết hạt ( xuyên thẳng qua lá vàng, trong khi chỉ có một số ít hạt ( bị lệch hướng và một số ít hơn nữa hạt ( bị bật trở lại ?
GV tổng kết : Phần mang điện dương không nằm phân tán như Tôm-xơn đã nghĩ, mà tập trung ở tâm nguyên tử, gọi là hạt nhân nguyên tử. Vậy hạt nhân nguyên tử đã là phần nhỏ nhất của nguyên tử chưa ?
HS quan