GIÁO ÁN GIẢNG DẠY

Ngày dạy: Tuần: 2 Tiết thứ: 3
CHƯƠNG I: NGUYÊN TỬ
Bài 1: THÀNH PHẦN NGUYÊN TỬ
I. Mục tiêu bài học:
1. Kiến thức:
- Học sinh biết:
+ Thành phần cơ bản của nguyên tử gồm: Vỏ nguyên tử và hạt nhân. Vỏ nguyên tử gồm các hạt electron. Hạt nhân gồm hạt proton và hạt nơtron.
+ Kích thước, khối lượng và điện tích của các hạt tạo thành nguyên tử.
Học sinh hiểu: Sơ lược về cấu tạo nguyên tử.
2. Kĩ năng:
- HS biết sử dụng các đơn vị đo lường về khối lượng, điện tích và kích thước của nguyên tử như: u, đtđv, nm,
.
- HS biết cách giải các bài tập quy định.
- HS biết nhận xét và rút ra các kết luận từ các thí nghiệm trong SGK.
3. Giáo dục tư tưởng:
Thông qua cách đặt vấn đề và cách giải quyết vấn đề trong các thí nghiệm khoa học sẽ hình thành cho HS cách tư duy khái quát.
II. Chuẩn bị:
Giáo viên:
Phóng to hình 1.3 và hình 1.4 (SGK) hoặc thiết kế trên máy tính mô hình động thí nghiệm của hai hình trên để dạy học.
Học sinh:
Xem trước bài thành phần nguyên tử.
III. Các hoạt động dạy học:
1. Ổn định lớp, kiểm tra sỉ số.
2. Kiểm tra bài cũ:
Không kiểm tra bài cũ.
Bài mới.












Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Nội dung bài học

 GV và HS cùng đọc vài nét lịch sử trong quan niệm về nguyên tử từ thời Đê-mô-crit đến giữa thế kỉ XIX. Từ đó đặt vấn đề: Các chất đều được tạo nên từ những hạt cực kì nhỏ bé không thể phân chia được nữa, đó là nguyên tử. Điều đó còn đúng nữa hay không?

GV hướng dẫn HS tìm hiểu thí nghiệm minh họa ở hình 1.3 (SGK).
GV lần lượt đặt các câu hỏi và yêu cầu HS trả lời.
-Khi phóng điện với một nguồn điện (15kV) giữa hai điện cực bằng kim loại đặt vào một ống gần như chân không → thấy thành thủy tinh phát sang màu lục nhạt → chứng tỏ điều gì?
GV nhận xét: Người ta gọi các chùm tia phát ra từ cực âm đó là những tia âm cực.
GV đặt vấn đề: Tia âm cực có những đặc tính nào?
GV hướng dẫn HS tìm hiểu các thí nghiệm để rút ra nhận xét.
-GV: Trên đường đi của tia âm cực nếu ta đặt một chong chóng nhẹ → thấy chong chóng quay → chứng tỏ điều gì?

GV đặt vấn đề: Hạt vật chất trong tia âm cực có mang điện hay không? Mang điện dương hay điện âm? Làm thế nào để chứng minh được điều này?
-GV mô tả thí nghiệm nhà bác học đã thiết kế, đặt ống phóng tia âm cực giữa hai bản điện cực mang điện trái dấu. Giả thuyết nếu tia âm cực mang điện thì nó phải lệch về phía bản điện cực mang điện ngược dấu với nó.
GV mô tả thí nghiệm và hướng dẫn HS rút ra nhận kết luận: Tia âm cực lệch về phía bản điện cực mang điện dương → Tia âm cực mang điện tích âm.
GV kết luận: Người ta gọi các hạt tạo thành tia âm cực là electron (kí hiệu là e). Electron là một trong những thành phần cấu tạo nên nguyên tử của mọi nguyên tố hóa học.

GV yêu cầu HS đọc SGK và cho biết khối lượng và điện tích của electron.
-GV: Do giá trị của điện tích của electron là nhỏ nhất nên được dùng làm điện tích đơn vị (đtđv), kí hiệu là eo. Electron mang điện tích âm nên điện tích của electron được kí hiệu là – eo và quy ước bằng 1-

GV đặt vấn đề: Nguyên tử chứa các hạt electron mang điện tích âm mà nguyên tử trung hòa về điện. Vậy chắc chắn nguyên tử phải chứa các phần tử mang điện tích dương. Phần mang điện dương này phân tán trong cả nguyên tử hay tập trung ở một vùng nào đó của nguyên tử? Làm thế nào để chứng minh?
GV mô tả thí nghiệm khám phá ra hạt nhân nguyên tử ở hình 1.4 (SGK) và hướng dẫn HS rút ra kết luận.
+ Nguyên tử phải chứa phần mang điện dương ở tâm là hạt nhân có khối lượng lớn, nhưng lại có kích thước rất nhỏ so với kích thước của nguyên tử. Do vậy, nguyên tử có cấu tạo rỗng.
+ Xung quanh hạt nhân có các electron tạo nên vỏ nguyên tử.