CÁC BÀI THI THÍ NGHIỆM - THỰC HÀNH CẤP TỈNH
MÔN SINH HỌC
Lớp 10
Ban cơ bản:

Bài 12: Thực hành thí nghiệm co và phản co nguyên sinh
1. Chuẩn bị:
- Mẫu vật: lá thài thài tía, củ hành tía
- Dụng cụ: Kính hiển vi, ống hút, lam kính, lá kính (lamen) nước cất, giấy thấm, lưỡi lam.
- Hóa chất: Dung dịch muối loãng (hoặc dd đường loãng), nước cất.
2. Cách tiến hành:
a. Làm tiêu bản:
- Dùng dao lam tách tách lớp tế bào biểu bì của lá thài lài tía (kích thước 0.2 – 0.5 cm) → đặt lên lam kính đã nhỏ sẵn một giọt nước cất.
- Đặt 1 lá kính lên mẫu vật .
- Dùng giấy thấm hút bớt nước còn dư ở phía ngoài → tiêu bản.
b. Quan sát tiêu bản:
* TB biểu bì ở trạng thái ban đầu:
- Đặt tiêu bản lên kính hiển vi và quan sát (điều chỉnh ở vật kính x10).
- Chọn vùng có TB mỏng nhất
điều chỉnh ở vật kính x 40
- Vẽ các tế bào bình thường và các tế bào cấu tạo nên khí khổng, cho biết TB khí khổng lúc này đóng hay mở?
* Hiện tượng co nguyên sinh:
- Dùng ống nhỏ giọt lấy một ít dung dịch nước muối (NaCl) nhỏ vào một phía cạnh của lá kính.
- Ở phía đối diện đặt giấy thấm hút dung dịch để đưa nhanh dd muối vào vùng có TB.
- Quan sát hiện tượng co nguyên sinh diễn ra như thế nào?khí khổng lúc này đóng hay mở ?
- Vẽ các TB đang bị co nguyên sinh chất.
* Hiện tượng phản co nguyên sinh:
- Nhỏ 01 giọt nước cất vào rìa lá kính.
- Dùng giấy thấm hút nước dư ở phía đối diện
quan sát
Giải thích tại sao KK mở trở lại ?
3. Kết quả và giải thích:
- Ở MT nước cất: TB biểu bì ở trạng thái bình thường. TB Khí khổng mở, bởi vì lúc này khí khổng đủ nước nên thành mỏng phía ngoài căng ra
làm cho thành dày phía trong cong theo thành mỏng và khí khổng mở ra.
- Ở MT nước muối (MT ưu trương):
+ TB biểu bì xảy ra hiện tượng co nguyên sinh, vì dd nước muối ưu trương nên đã hút nước của TB, làm cho màng TB tách khỏi thành TB và co dần lại→ đó là hiện tượng co nguyên sinh.
+ Lúc này TB Khí khổng đóng, bởi vì khí khổng mất nước nên thành mỏng phía ngoài hết căng và thành dày phía trong duỗi thẳng →khí khổng đóng lại.
- Hiện tượng phản co nguyên sinh:
+ Khi nhỏ nước cất vào tiêu bản có TB đang co nguyên sinh→ MT nhược trương: màng TB dãn dần ra đến khi tới thành TB →TB trở về trạng thái ban đầu.
+ Lúc này TB Khí khổng lại mở ra, bởi vì: ở MT nhược trương nước đi vào trong TB làm TB no nước nên khí khổng mở ra.
4. Một số câu hỏi cho thí nghiệm:
a. Nếu thay đổi nồng độ dd muối thì tốc độ co nguyên sinh sẽ như thế nào?
- Nếu nồng độ dd muối càng đậm thì tốc độ co nguyên sinh diễn ra càng nhanh và ngược lại.
b. Tại sao khí khổng lại đóng - mở được?
- Lỗ khí đóng mở được là do cấu tạo TB khí khổng: gồm 2 TB hình hạt đậu nằm đối diện nhau, thành phía trong dày hơn thành phía ngoài. Nên khi no nước thành TB phía ngoài dãn nhiều hơn phía trong →điều này thể hiện cấu tạo phù hợp với chức năng của TB lỗ khí.
c. Nếu lấy TB ở cành củi khô lâu ngày để làm thí nghiệm thì có hiện tượng co nguyên sinh không?
- TB ở cành củi khô chỉ có hiện tượng trương nước chứ không có hiện tượng co nguyên sinh, vì hiện tượng co nguyên sinh là đặc tính của TB sống.
d. TB động vật có thể xảy ra hiện tượng co nguyên sinh không?
- Ở MT ưu trương TB động vật xảy ra hiện tượng co nguyên sinh.
e. Khi no nước thì TB thực vật và TB động vật có đặc điểm gì khác nhau?
Khi no nước:
- TB động vật có thể bị vỡ (như TB hồng cầu), bởi vì TB động vật không có thành TB nên khi quá no nước màng sinh chất căng ra và vỡ.
- Còn TB thực vật có thành xenlulôzơ vững chắc nên khi no nước TB thực vật không bị vỡ.




































Bài 15: