Tiết 25. Đọc văn
TAM ĐẠI CON GÀ
VÀ
NHƯNG NÓ PHẢI BẰNG HAI MÀY

A. Mục tiêu bài học
1. Tam đại con gà:
Giúp HS hiểu được thức chất của mâu thuẫn trái tự nhiên trong nhân vật thày đồ; nắm được nghệ thuật tự bộc lộ của nhân vật
2. Nhưng nó phải bằng hai mày:
Giúp HS thấy được sự phê phán của nhân dân đối với nhân vật thày lí (hình ảnh của quan lại địa phương) và thái độ giễu cợt đối với Cải. Đối tượng phê phán chính là thày lí; nắm được những nét đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm.
B. Phương tiện thực hiện
- SGK, SGV
- Giới thiệu giáo án 10
- Truyện cười Việt Nam
C. Cách thức tiến hành
GV tổ chức giờ dạy học theo cách kết hợp: đọc – hiẻu, đàm thoại – phát vấn.
D. Tiến trình dạy học
1. Ổn định tổ chức
2. Kiểm tra bài cũ
3. Giới thiệu bài mới
4. Hoạt động dạy học
Hoạt động của Thày và Trò
Yêu cầu cần đạt



GV: Dựa vào kiến thức đã học, em hãy cho biết thế nào là truyện cười?


GV: truyện cười được chia ra làm mấy loại? mục đích của mỗi loại?
Truyện khôi hài: mục đích mua vui, giải trí và có tính giáo dục nhẹ nhàng thâm thúy. VD: Tay ải tay ai, Ba anh em ngủ mê...
Truyện trào phúng: mục đích đả kích, giễu nhại, châm biếm vào những thói hư tật xấu của mọi tầng lớp người trong xã hội. VD:Lợn cưới áo mới, Quan huyện thanh liêm...
-GV goi HS đọc văn bản
Chú ý cách đọc cho HS: giọng khách quan, tự nhiên, đặc biệt chú ý đến giọng điệu nhân vật trong câu chuyện.
GV: tác phẩm thuộc loại truyện cười nào?
Bố cục: 3 phần...
-Mở đầu truyện: bản chất mâu thuẫn trái tự nhiên ở nhân vật “thầy đồ”
-Diễn biến câu chuyện: mâu thuẫn xuất hiện với cách tình huống
-Kết thúc truyện: mâu thuẫn được mở nút, bản chất nhân vật thầy đồ bị lật tẩy.
GV: Em hãy cho biết đối tượng nhân vật bị phê phán là ai? Và được giới thiệu như thế nào?
Như vậy rõ ràng là ngay ở đầu câu chuyện, tác giả dân gian đã giới thiệu cho chúng ta thấy sự mâu thuẫn nội tại ngay ở chính nhân vật “thầy đồ”. Một người dạy chữ nhưng lại trái khoáy thay là “dốt nát”. Đã “Dốt” mà lại thích thể hiện mình là con người có học, hiểu biết hơn người “ văn hay chữ tốt”. Và rồi chính cái tính cách ấy của anh ta đã khiến anh ta rơi vào những tình huống dở khóc dở cười.
Gv: Em hãy cho biết Tình huống thứ nhất mà thầy đồ gặp phải là gì?


GV: Đứng trước tình huống đó, thầy đồ đã có thái độ và cách giải quyết như thế nào?
Đứng trước sự “khó khăn” trong quá trình dạy học, thầy đồ trong tình huống thứ nhất đã bộc lộ ngay bản chất dốt nát của mình. Chúng ta đều biết sách “ Tam thiên tự” ( 300 chữ cơ bản ) là sách chữ Hán dành cho trẻ em thời xưa, vậy mà ở đây một thầy đồ dạy chữ lại không biết đến chữ “kê” nghĩa là gà trong sách “Tam thiên tự”. Đồng thời, cùng với những hành động nói liều, rồi bảo học trò đọc khẽ khi sợ người ngoài nghe thấy và để cho chắc chắn hơn thì thầy còn nảy ra sáng kiến khấn xin thổ công cho mình ý kiến. Lạ thay đều được cả ba lần gieo, thầy đồ đắc ý bắt học trò đọc to, học trò “gân cổ lên gào”. Đến đây thì tiếng cười bật ra và nhân vật thầy đồ bỗng hiện lên là một ông thầy: dốt nát, sĩ diện và mê tín.
Gv: Câu chuyện vẫn tiếp tục tiếp diễn và đẩy “ cái cười” lên tới cao trào khi mà thầy đồ được đặt vào tình huống thứ 2: cuộc chất vấn giữa phụ huynh và thầy đồ.
GV: Trong tình huống thứ 2, thầy đồ đã rơi vào hoàn cảnh như thế nào? Và cách giải quyết của thầy đồ ra sao?
-Lời chất vấn của phụ huynh hs: “chết chửa!Chữ “kê” là gà sao thầy lại dạy ra “dủ dỉ” là con “dù dì”?
GV: Cuộc chất vấn giữa thầy đồ và phụ huynh vừa mở ra vừa thắt nút lại câu chuyện. Bởi thực chất ngay từ đầu thầy đồ đã giải thích sai về chữ “kê”. “Dủ dỉ” vốn chẳng là loài vật nào cả nên nó đương nhiên cũng không có quan hệ “ba đời” giữa: “dù dì”, “ con công”,