Lời cảm ơn
Tài liệu này được phát triển trong khuôn khổ dự án “trẻ em gái sẵn sàng cho tương
lai” do Chính phủ Australia tài trợ thông qua tổ chức Plan International. Trong quá trình
phát triển tài liệu, nhóm tác giả đã nhận được sự hỗ trợ từ Plan Việt Nam và sự hợp tác
từ các cơ quan đối tác địa phương.
Chúng tôi trân trọng cảm ơn sự hợp tác và các ý kiến đóng góp của nhóm thực hiện
Dự án “trẻ em gái sẵn sàng cho tương lai” của Plan Việt Nam. Chân thành cảm ơn các ý
kiến đóng góp của các các cán bộ quản lí, giáo viên thuộc các Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh
Lai Châu, Hà Giang, Quảng Bình, Quảng Trị và KonTum đã hỗ trợ và hợp tác để có thể
hoàn thành cuốn tài liệu này. Quá trình biên soạn tài liệu không tránh khỏi thiếu sót, nhóm
tư vấn rất mong nhận được sự góp ý của quý thầy cô giáo, các em học sinh, các bậc phụ
huynh và bạn đọc./.
Trân trọng cảm ơn!

NHÓM BIÊN SOẠN TÀI LIỆU

1

Giới thiệu tài liệu
Tài liệu được xây dựng nhằm hỗ trợ giáo viên thực hiện tích hợp nội dung giáo dục
hướng nghiệp vào môn học theo yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới.
1. Cấu trúc và nội dung tài liệu
a) Về cấu trúc:
Ngoài phần giới thiệu tài liệu, phụ lục, tài liệu tham khảo,… tài liệu gồm các phần
chính:
Phần một: Những vấn đề chung
- Một số khái niệm và thuật ngữ;
- Giáo dục hướng nghiệp;
- Tích hợp giáo dục hướng nghiệp.
Phần hai: Hướng dẫn tích hợp giáo dục hướng nghiệp trong môn Công nghệ
- Thông tin chung;
- Hướng dẫn tích hợp giáo dục hướng nghiệp - Lớp 6
- Hướng dẫn tích hợp giáo dục hướng nghiệp - Lớp 7
- Hướng dẫn tích hợp giáo dục hướng nghiệp - Lớp 8
- Hướng dẫn tích hợp giáo dục hướng nghiệp - Lớp 9
b) Về nội dung:
Nội dung giáo dục hướng nghiệp được tích hợp vào nội dung của hoạt động; của
bài học; của chủ đề học tập; và trong kiểm tra đánh giá.
2. Đối tượng sử dụng
Tài liệu “Hướng dẫn Tích hợp giáo dục hướng nghiệp trong môn Công nghệ cấp
Trung học cơ sở vùng dân tộc thiểu số được biên soạn nhằm giúp các cán bộ quản lí, giáo
viên phụ trách hướng nghiệp, giáo viên môn Công nghệ có kiến thức, kĩ năng, phương
pháp,… để thực hiện tích hợp giáo dục hướng nghiệp trong môn Công nghệ.
Chúng tôi mong nhận được ý kiến góp ý từ cán bộ quản lí, giáo viên, giáo viên môn
Công nghệ.
NHÓM BIÊN SOẠN TÀI LIỆU

2

Mục lục

Phần I: những vấn đề chung ...............................................................................................................................5
I. Một số khái niệm và thuật ngữ.........................................................................................................................5
1. Hướng nghiệp.................................................................................................................................................5
2. Giáo dục hướng nghiệp ...................................................................................................................................5
3. Tích hợp........................................................................................................................................................6
4. Dạy học tích hợp ............................................................................................................................................6
II. GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP ...................................................................................................................................7
1. Định hướng giáo dục hướng nghiệp ...................................................................................................................7
2. Mục đích giáo dục hướng nghiệp ......................................................................................................................7
3. Nhiệm vụ giáo dục hướng nghiệp ......................................................................................................................7
4. Nội dung giáo dục hướng nghiệp trung học cơ sở ..............................................................................................8
5. Phát triển năng lực hướng nghiệp cho học sinh ...............................................................................................8
III. tích hợp GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP ...................................................................................................................10
1. Mức độ và hình thức tích hợp ........................................................................................................................10
2. Tích hợp giáo dục hướng nghiệp trong các môn học và hoạt động giáo dục ........................................................10
Phần II: hướng dẫn TÍCH HỢP GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP MÔN công nghệ ......................................................................14
I. THÔNG TIN CHUNG ...........................................................................................................................................14
1. Mục tiêu ......................................................................................................................................................14
2. Nội dung .....................................................................................................................................................14
3. Các yêu cầu cần đạt .....................................................................................................................................15
II. Hướng dẫn tích hợp giáo dục hướng nghiệp môn công nghệ - Lớp 6 ....................................................................16
1. Nội dung Giáo dục hướng nghiệp.....................................................................................................................16
2. Hướng dẫn thực hiện tích hợp giáo dục hướng nghiệp môn công nghệ 6 .............................................................16
III. Hướng dẫn tích hợp giáo dục hướng nghiệp môn công nghệ - Lớp 7 ...................................................................20
1. Nội dung Giáo dục hướng nghiệp.....................................................................................................................20
2. Hướng dẫn thực hiện tích hợp giáo dục hướng nghiệp môn công nghệ 7 .............................................................20
IV. Hướng dẫn tích hợp giáo dục hướng nghiệp môn công nghệ - Lớp 8 ...................................................................26
1. Nội dung Giáo dục hướng nghiệp.....................................................................................................................26
2. Hướng dẫn thực hiện tích hợp giáo dục hướng nghiệp môn công nghệ 8 .............................................................26

3

V. Hướng dẫn tích hợp giáo dục hướng nghiệp môn công nghệ - Lớp 9 ....................................................................27
1. Nội dung Giáo dục hướng nghiệp.....................................................................................................................27
2. Hướng dẫn thực hiện tích hợp giáo dục hướng nghiệp môn công nghệ 9 .............................................................27
Tài liệu tham khảo ..........................................................................................................................................28

Các từ viết tắt

Từ viết tắt
CBQL
DTTS
GD&ĐT
GDHN
GV
HS
THCS
PTDTNT
PTDTBT

Từ viết đầy đủ
Cán bộ quản lí
Dân tộc thiểu số
Giáo dục và Đào tạo
Giáo dục hướng nghiệp
Giáo viên
Học sinh
Trung học cơ sở
Phổ thông dân tộc nội trú
Phổ thông dân tộc bán trú

4

Phần I: những vấn đề chung
I. Một số khái niệm và thuật ngữ
1. Hướng nghiệp
Theo UNESCO, Hướng nghiệp là một quá trình cung cấp cho người học những
thông tin về bản thân, về thị trường lao động và định hướng cho người học có các quyết
định đúng đối với sự lựa chọn nghề nghiệp.
Theo Wikipedia, Hướng nghiệp là các hoạt động nhằm hỗ trợ mọi cá nhân chọn lựa
và phát triển chuyên môn nghề nghiệp phù hợp nhất với khả năng của cá nhân, đồng thời
thỏa mãn nhu cầu nhân lực cho tất cả các lĩnh vực nghề nghiệp (thị trường lao động) ở
cấp độ địa phương và quốc gia.
Điều 9, Luật Giáo dục 2019: Hướng nghiệp trong giáo dục là hệ thống các biện pháp
tiến hành trong và ngoài cơ sở giáo dục để giúp học sinh có kiến thức về nghề nghiệp, có
khả năng lựa chọn nghề nghiệp trên cơ sở kết hợp nguyện vọng, sở trường của cá nhân
với nhu cầu sử dụng lao động của xã hội.
Tóm lại: (i) về mặt giáo dục, hướng nghiệp giúp học sinh có hiểu biết về thế giới
nghề nghiệp; Hình thành nhân cách nghề nghiệp cho học sinh; giáo dục thái độ đúng đắn
đối với lao động; tạo ra sự sẵn sàng tâm lý đi vào lao động nghề nghiệp; (ii) về kinh tế,
hướng nghiệp góp phần phân luồng học sinh phổ thông tốt nghiệp các cấp; góp phần bố
trí hợp lý 3 nguồn lao động dự trữ bảo đảm sự phù hợp nghề; giảm tai nạn lao động; giảm
sự thuyên chuyển nghề, đổi nghề; là phương tiện quản lý công tác kế hoạch hoá phát triển
kinh tế, xã hội trên cơ sở khoa học; (iii) về xã hội, hướng nghiệp giúp học sinh tự giác đi
học nghề; khi có nghề sẽ tự tìm việc làm; giảm tỉ lệ thất nghiệp, giảm tệ nạn xã hội, giảm
tội phạm; ổn định được xã hội.

2. Giáo dục hướng nghiệp
Thông tư 32/2018/BGDĐT, Giáo dục hướng nghiệp bao gồm toàn bộ các hoạt động
của nhà trường phối hợp với gia đình và xã hội nhằm trang bị kiến thức, hình thành năng
lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh, từ đó giúp học sinh lựa chọn nghề nghiệp phù
hợp với năng lực, tính cách, sở thích, quan niệm về giá trị của bản thân, phù hợp với điều
kiện, hoàn cảnh của gia đình và phù hợp với nhu cầu của xã hội. Giáo dục hướng nghiệp
có ý nghĩa quan trọng góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện và phân luồng học
sinh sau trung học cơ sở và sau trung học phổ thông.
Lí luận giáo dục học: Giáo dục hướng nghiệp là các tác động có hệ thống giúp thế
hệ trẻ có cơ sở khoa học trong việc chọn nghề sao cho phù hợp với những yêu cầu của sự
phân công lao động xã hội, có tính đến hứng thú và năng lực của từng cá nhân, sao cho

5

mỗi học sinh tìm thấy niềm vui, hạnh phúc khi cống hiến sức mình cho sự phát triển chung
của cộng đồng, của xã hội.
Nói cách khác, Giáo dục hướng nghiệp là hệ thống các giải pháp của gia đình, nhà
trường và xã hội, trong đó nhà trường đóng vai trò chủ đạo nhằm hướng dẫn và chuẩn bị
cho thế hệ trẻ sẵn sàng đi vào lao động ở các ngành nghề tại những nơi xã hội đang cần
phát triển, đồng thời lại phù hợp với hứng thú, năng lực cá nhân. Như vậy, thực chất của
Giáo dục hướng nghiệp trong nhà trường phổ thông không phải là sự quyết định nghề
cho mỗi học sinh mà là sự tuyên truyền, giáo dục, điều chỉnh động cơ, hứng thú nghề
nghiệp của học sinh nhằm giải quyết mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội, giữa cá nhân và
thế giới nghề nghiệp, giáo dục sự lựa chọn nghề một cách có ý thức nhằm đảm bảo cho
mỗi cá nhân tìm thấy động lực, hạnh phúc trong lao động nghề nghiệp và có cơ hội đạt
năng suất cao, cống hiến nhiều nhất cho sự phát triển của xã hội.

3. Tích hợp
Tích hợp là sự hợp nhất hay nhất thể hóa các bộ phận khác nhau để đưa ra một
đối tượng mới như là một thể thống nhất trên những nét bản chất của các thành phần
đối tượng, chứ không phải là phép cộng đơn giản những thuộc tính của các thành phần
ấy. Hay, tích hợp là xác lập cái chung, cái toàn thể, cái thống nhất trên cơ sở những bộ
phận riêng lẻ. Như vậy, tích hợp có thể hiểu là sự kết hợp, sự hợp nhất, sự hòa nhập các
bộ phận, các phần tử khác nhau thành một thể thống nhất.

4. Dạy học tích hợp
Trong dạy học các bộ môn, tích hợp được hiểu là sự kết hợp, tổ hợp các nội dung
từ môn học thành môn học mới, như Vật lý, Hóa học, Sinh học được tích hợp thành Khoa
học tự nhiên; Lịch sử, Địa lý, Xã hội học, Kinh tế học thành môn Nghiên cứu xã hội.
Tích hợp cũng có thể hiểu là sự lồng ghép các nội dung cần thiết vào nội dung vốn
có của môn học, ví dụ: lồng ghép nội dung giáo dục dân số, giáo dục môi trường… vào nội
dung các môn học: Địa lý, Sinh học, Giáo dục công dân…xây dựng trong các môn học
truyền thống.
Về phương diện lí luận dạy học, tích hợp được hiểu là sự kết hợp một cách hữu cơ,
có hệ thống các kiến thức trong một môn học hoặc giữa các môn học thành một nội dung
thống nhất. Cũng có thể hiểu: Tích hợp là một hoạt động mà ở đó cần phải kết hợp, liên
hệ, huy động các yếu tố, nội dung gần và giống nhau, có liên quan với nhau của nhiều lĩnh
vực để giải quyết, làm sáng tỏ vấn đề và cùng một lúc đạt được nhiều mục tiêu khác nhau.
Như vậy, có thể hiểu dạy học tích hợp là định hướng dạy học giúp HS phát triển
khả năng huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng… thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau để giải
quyết có hiệu quả các vấn đề trong học tập và cuộc sống, được thực hiện ngay trong quá
trình lĩnh hội kiến thức và rèn luyện kĩ năng; phát triển được các năng lực cần thiết, nhất
là năng lực giải quyết vấn đề.
6

II. GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP
1. Định hướng giáo dục hướng nghiệp
Trong Chương trình giáo dục phổ thông mới, giáo dục hướng nghiệp được thực
hiện thông qua tất cả các môn học và hoạt động giáo dục, tập trung ở các môn Công nghệ,
Tin học, Nghệ thuật (Mĩ thuật và Âm nhạc), Giáo dục công dân ở cấp trung học cơ sở.
Hoạt động giáo dục hướng nghiệp trong nhà trường phổ thông được thực hiện
thường xuyên và liên tục, trong đó tập trung vào các năm học cuối của giai đoạn giáo dục
cơ bản và toàn bộ thời gian của giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp.

2. Mục đích giáo dục hướng nghiệp
Giáo dục hướng nghiệp có mục đích chung là hình thành khả năng tự chủ trong
việc lựa chọn nghề của học sinh trên cơ sở của sự phù hợp giữa năng lực, hứng thú, sở
thích cá nhân với nhu cầu sử dụng lao động trong các lĩnh vực của xã hội. Điều này góp
phần nâng cao hiệu quả lao động xã hội và làm tốt công tác phân luồng học sinh sau mỗi
bậc học.
Về kiến thức: hiểu được ý nghĩa, tầm quan trọng của việc lựa chọn nghề nghiệp
tương lai; biết cách tìm hiểu bản thân, tìm hiểu nghề nghiệp, thông tin thị trường lao động
và xây dựng kế hoạch nghề nghiệp cho bản thân; biết được một số thông tin cơ bản về
định hướng phát triển kinh tế – xã hội của địa phương, đất nước và khu vực.
Về kỹ năng: tự đánh giá được sở thích, khả năng, cá tính và giá trị nghề nghiệp của
bản thân và điều kiện gia đình trong việc định hướng nghề nghiệp; tìm kiếm được thông
tin nghề, thông tin thị trường tuyển dụng lao động và các cơ sở đào tạo cần thiết; lựa
chọn và xây dựng kế hoạch nghề nghiệp cho bản thân.
Về thái độ: chủ động, tích cực tham gia các hoạt động trong và ngoài nhà trường
để tăng thêm nhận thức về bản thân, nhận thức nghề nghiệp; tự tin thực hiện kế hoạch
nghề nghiệp của bản thân sau khi tốt nghiệp THCS.

3. Nhiệm vụ giáo dục hướng nghiệp
Giáo dục hướng nghiệp ở trường phổ thông có 5 nhiệm vụ sau đây:
1. Tổ chức cho HS làm quen với các ngành nghề của nền kinh tế, đặc biệt với các
nghề phổ biến;
2. Tổ chức các hoạt động giáo dục nghề nhằm giúp HS có ý thức chọn nghề;
3. Tiến hành tư vấn chọn nghề cho học sinh;
4. Giúp HS tìm hiểu năng lực của mình để chọn nghề phù hợp;
5. Giáo dục học sinh có thái độ lao động đúng với mọi ngành nghề.

7

4. Nội dung giáo dục hướng nghiệp trung học cơ sở
Chương trình giáo dục phổ thông mới qui định THCS giáo dục hướng nghiệp được
thực hiện thông qua tất cả các môn học và hoạt động giáo dục. Trong đó tập trung chủ
yếu ở các môn: Công nghệ, Tin học, Nghệ thuật, Giáo dục công dân; Hoạt động trải
nghiệm, hướng nghiệp; Nội dung giáo dục của địa phương.
4.1. Các môn học bắt buộc
a) Thời lượng:
TT
Môn
Số tiết / năm học
Lớp 6
Lớp 7
Lớp 8
Lớp 9
1 Công Nghệ
35
35
52
52
2 Tin Học
35
35
35
35
3 Nghệ Thuật (MT & AN)
35+35
35+35
35+35
35+35
4 Giáo dục Công dân
35
35
35
35
b) Mối quan hệ giữa Môn học và GDHN:
- Thông qua kiến thức môn học hình thành năng lực định hướng nghề nghiệp cho
HS.
- Thông qua năng lực môn học hình thành năng lực, sở thích, quan niệm về giá trị
bản thân, điều kiện hoàn cảnh gia đình, nhu cầu xã hội… để chọn nghề nghiệp phù hợp.
- Thông qua môn học hình thành nhận thức nghề nghiệp trong xã hội.
c) Phương thức thực hiện GDHN trong các môn học: Tích hợp GDHN vào những bài
học/ chuyên đề học tập của môn học.
4.2. Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp (Hoạt động giáo dục bắt buộc)
a) Thời lượng: 105 tiết/ năm học;
b) Mối quan hệ giữa Môn học và GDHN:
- Thông qua kiến thức chuyên đề = Hình thành năng lực định hướng nghề nghiệp
cho HS.
- Thông qua nội dung chuyên đề = Hình thành nhận thức nghề nghiệp trong xã hội.
4.3. Nội dung giáo dục địa phương:
- Thời lượng 35 tiết/ năm học.
- Nội dung giáo dục của địa phương: là những vấn đề cơ bản hoặc thời sự về văn
hoá, lịch sử, địa lí, kinh tế, xã hội, môi trường, hướng nghiệp... của địa phương.
- Nội dung GDHN trong nội dung giáo dục địa phương: nghề nghiệp, nhu cầu lao
động, nhu cầu phát triển kinh tế… ở địa phương.
- Phương thức thực hiện GDHN: Tích hợp vào bài học/ chuyên đề GD địa phương.

5. Phát triển năng lực hướng nghiệp cho học sinh
5.1. Năng lực hướng nghiệp của học sinh Trung học cơ sở
8

a) Năng lực nhận thức bản thân:
(i) Xây dựng được kiến thức về bản thân trong bốn lĩnh vực: sở thích, khả năng, cá
tính và giá trị nghề nghiệp, và dùng kiến thức này cho việc hướng nghiệp suốt đời;
(ii) Tìm hiểu bối cảnh gia đình, cộng đồng, Việt Nam, và thế giới, và dùng kiến thức
này cho việc hướng nghiệp suốt đời;
(iii) Xác nhận được mong muốn, ước mơ, hy vọng, bản ngã và mục tiêu đời mình,
và dùng kiến thức này cho việc hướng nghiệp suốt đời.
b) Năng lực nhận thức nghề nghiệp:
(i) Xây dựng kiến thức về các ngành học, các trường Đại học, Cao đẳng, nghề ở
trong và ngoài nước, và dùng kiến thức này cho quyết định chọn ngành học và trường học
sau khi hoàn tất lớp 9;
(ii) Xây dựng kiến thức về nghề, các cơ quan, công ty, doanh nghiệp trong và ngoài
nước, và dùng kiến thức này cho quyết định chọn nghề và nơi làm việc (công ty, cơ quan,
nhà máy, ...) trong tương lai;
(iii) Đánh giá được vai trò của thông tin cũng như sử dụng được ảnh hưởng của
thông tin đối với việc quyết định nghề nghiệp của mình (chọn ngành học, trường học, loại
công việc, và nơi làm việc...).
c) Năng lực xây dựng kế hoạch nghề nghiệp:
(i) Xác định mục tiêu nghề nghiệp;
(ii) Hoạt động ngoại khóa và tham gia phục vụ cộng đồng để tạo thêm cơ hội nghề
nghiệp;
(iii) Lập kế hoạch và từng bước thực hiện những bước trong kế hoạch nghề nghiệp.
5.2. Phát triển năng lực hướng nghiệp
Năng lực hướng nghiệp cho HS được phát triển thông qua các môn học, hoạt động
giáo dục… cụ thể:
- Chương trình hướng nghiệp chính khóa;
- Các môn khoa học cơ bản;
- Môn Công nghệ, Tin học, Nghệ thuật và GDCD;
- Dạy nghề phổ thông;
- Tham quan cơ sở sản xuất;
- Các chuyên gia, nghệ nhân nói chuyện;
- Hội thảo, tranh luận theo chủ đề;
- Tham quan các cơ sở đào tạo nghề;
- Tư vấn hướng nghiệp; truyền thông về hướng nghiệp, …

9

III. tích hợp GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP
1. Mức độ và hình thức tích hợp
1.1. Mức độ tích hợp
Tích hợp nội dung GDHN vào các môn học gồm:
(1) Tích hợp 4 cấp độ, gồm: Tích hợp trong nội bộ môn học; tích hợp đa môn; tích
hợp liên môn và tích hợp xuyên môn.
(2) Tích hợp 5 cấp độ, gồm: Tích hợp trong nội bộ môn học; tích hợp lồng ghép;
tích hợp đa môn; tích hợp liên môn; và tích hợp xuyên môn.
1.2. Hình thức tích hợp trong giáo dục
(1) Kết hợp/ lồng ghép: Một nội dung nào đó được kết hợp vào chương trình đã có
sẵn. Trong nhiều năm qua đã tích hợp, lồng ghép các chủ đề về dân số, môi trường, an
toàn giao thông, sức khỏe sinh sản, kĩ năng sống…vào các lĩnh vực môn học như Địa lý,
Sinh học, Đạo đức, Giáo dục Công dân, …
(2) Tích hợp trong một môn học: Tích hợp những nội dung của các phân môn, các
lĩnh vực nội dung môn thuộc cùng một môn học theo những chủ đề, chương, bài cụ thể
nhất định. Ví dụ: Dạy về Tổng khởi nghĩa tháng Tám ở Việt Nam: kiến thức Lịch sử thế giới
có trong Thời cơ cách mạng; trong diễn biến khởi nghĩa giành chính quyền trên cả nước,
GV đề cập đến khởi nghĩa giành chính ở địa phương.
(3) Tích hợp đa môn: Khi HS nghiên cứu về một vấn đề nào đó, các em được đồng
thời tiếp cận từ nhiều môn học khác nhau. Ví như, chủ đề Truyền thống yêu nước của
nhân dân Việt Nam, HS có thể được tiếp cận trong môn Lịch sử, môn Văn học, môn GDCD,
Âm nhạc. Từ cách tiếp cận đa môn này, GV không cần thay đổi nhiều nội dung môn học,
nội dung và đánh giá vẫn theo bộ môn, HS có thể tạo ra những kết nối giữa các bộ môn
để giải quyết vấn đề.
(4) Tích hợp liên môn: Các môn học được liên hợp với nhau và giữa chúng có các
chủ đề, các vấn đề, những khái niệm lớn và những ý tưởng lớn. Chương trình liên môn
tạo ra những kết nối rõ rệt giữa các môn học. Chương trình xoay quanh các chủ đề/vấn
đề chung nhưng các khái niệm hoặc các kĩ năng liên môn được nhấn mạnh giữa các môn
chứ không phải trong từng môn riêng biệt.
(5) Tích hợp xuyên môn: Cách tiếp cận những vấn đề từ cuộc sống thực và có ý
nghĩa đối với HS mà không xuất phát từ các khoa học tương ứng với môn học, từ đó xây
dựng nên các môn học mới khác với môn học truyền thống. Cách tiếp cận này bắt đầu từ
ngữ cảnh cuộc sống thực. Điều quan tâm nhất ở đây chính là sự phù hợp đối với HS. Điểm
khác tích hợp liên môn ở chỗ: nó xuất phát từ ngữ cảnh cuộc sống thực và sở thích của
HS.

2. Tích hợp giáo dục hướng nghiệp trong các môn học và hoạt động giáo dục
2.1. Khái niệm tích hợp giáo dục hướng nghiệp
10

Tích hợp GDHN trong dạy học các môn học và hoạt động giáo dục thực chất là lồng
ghép nội dung giáo dục hướng nghiệp vào mỗi môn học, hoạt động giáo dục một số kiến
thức nhất định. Qua việc lồng ghép nội dung GDHN vào dạy học các môn khoa học và hoạt
động giáo dục, học sinh sẽ có nhiều cơ hội hiểu rõ hơn về kiến thức đang học, về ứng dụng
thực tế của nó và các ngành nghề liên quan. Từ đó, giúp học sinh hình thành các năng lực
chung, năng lực đặc thù của môn học, hoạt động giáo dục ở góc độ cao hơn và góp phần
hình thành và phát triển năng lực hướng nghiệp.
Như vậy, có thể hiểu: Tích hợp GDHN trong dạy học các môn học và các hoạt động
giáo dục là lồng ghép nội dung GDHN vào nội dung môn học, hoạt động giáo dục, trong
quá trình giáo dục học sinh.
2.2. Qui trình thực hiện tích hợp giáo dục hướng nghiệp trong các môn học và hoạt động
giáo dục.
Chương trình giáo dục phổ thông mới đã qui định đối với cấp trung học cơ sở,
GDHN được thực hiện thông qua tất cả các môn học và hoạt động giáo dục, tập trung ở
các môn Công nghệ, Tin học, Nghệ thuật, Giáo dục công dân. Do vậy, khi xây dựng kế
hoạch dạy học/ hoạt động giáo dục việc tích hợp nội dung DGHN là yêu cầu bắt buộc mang
tính pháp lí.
Thông thường theo qui định về chuyên môn, mỗi giáo giáo viên bộ môn đều phải
xây dựng 2 bản kế hoạch là: Kế hoạch năm học và Kế hoạch dạy học. Như vậy, nội dung
GDHN phải được thể hiện (lồng ghép) trong kế hoạch năm học và kế hoạch dạy học của
môn học.
Vấn đề đặt ra là GV phải xác định được các nội dung GDHN có liên quan đến môn
học (Công nghệ, Tin học, Nghệ thuật, Giáo dục công dân) để tích hợp vào kế hoạch năm
học và kế hoạch dạy học. Để đảm bảo thống nhất trong tổ/ nhóm bộ môn về nội dung,
phương thức tích hợp GDHN trong kế hoạch dạy học cần thực hiện 2 giai đoạn:
Giai đoạn 1: Tập thể tổ/ nhóm bộ môn cùng nhau xây dựng, xác định nội dung,
phương thức tích hợp GDHN trong môn học/ hoạt động giáo dục, cụ thể là các vấn đề
chính sau đây đối với mỗi môn học:
Nội dung
Yêu cầu nội dung cần đạt
Xây dựng kế hoạch - Nghiên cứu phân tích, so sánh và tìm mối liên hệ giữa nội dung
dạy học tích hợp
chương trình môn học với nội dung GDHN;
GDHN trong môn
- Xác định mục tiêu, nội dung, phương pháp … tích hợp GDHN vào
học
nội dung bài học/ chủ đề học;
- Thiết kế kế hoạch dạy học (bài dạy) tích hợp GDHN.
Thực hiện kế
- Lựa chọn các hình thức tổ chức hoạt động học tập cho học sinh
hoạch dạy học tích có tích hợp GDHN;
hợp GDHN trong
- Lựa chọn các hình thức báo cáo kết quả học tập của học sinh có
bài học/ chuyên đề tích hợp GDHN.
11

Nội dung
Đánh giá kết quả
tích hợp GDHN
trong bài học/
chuyên đề học tập

Yêu cầu nội dung cần đạt
- Xây dựng cách đánh giá kết quả GDHN sau bài học/ chuyên đề
học;
- Đánh giá cuối kì/ cuối năm
- Cải tiến điều chỉnh tích hợp GDHN cho phù hợp thực tế và đối
tượng học sinh.

Giai đoạn 1, có ý nghĩa quan trọng đối với việc xây dựng kế hoạch dạy học của giáo
viên ở giai đoạn 2, đảm bảo sự thống nhất trong cả tổ/ nhóm bộ môn về mục tiêu, nội
dung, phương pháp tích hợp GDHN trong môn học/ hoạt động giáo dục.
Nội dung tích hợp GDHN trong các môn học cấp THCS (giai đoạn giáo dục cơ bản)
được lưu ý trong chương trình là tập trung vào các lớp cuối cấp (lớp 8, lớp 9), do vậy đối
với các lớp đầu cấp (lớp 6, 7) không nên đặt ra yêu cầu quá cao đối với GDHN. Nội dung
tích hợp cần phù hợp với lứa tuổi HS, đặc điểm của môn học/ hoạt động giáo dục sao cho
việc tích hợp GDHN được thực hiện một cách tự nhiên, tránh sự gượng ép sẽ tạo ra khó
khăn cho cả GV và HS, kém hiệu quả và mất nhiều thời gian của môn học.
Giai đoạn 2: Xây dựng kế hoạch dạy học (bài học)
Khi xây dựng kế hoạch bài học có nội dung tích hợp GDHN cần đảm bảo 5 nội dung
sau:
(i) Xác định mục tiêu tích hợp GDHN trong bài học/chuyên đề học tập;
(ii) Xác định nội dung GDHN phù hợp với nội dung bài học;
(iii) Chọn biện pháp phù hợp đảm bảo vừa hình thành kiến thức môn học trong bài
học, vừa hình thành kiến thức GDHN trong bài học;
(iv) Lựa chọn hình thức tổ chức dạy học tích hợp GDHN trong bài học;
(v) Đánh giá kết quả dạy học tích hợp GDHN trong bài học; và những điều chỉnh
nếu cần.
Những nội dung trên được thực hiện sẽ đảm bảo cho bài học/ chủ đề học tập được
tích hợp GDHN theo đúng yêu cầu của chương trình. Đồng thời những nội dung này là cơ
sở để cán bộ quản lí, đồng nghiệp kiểm tra, đánh giá kết quả giảng dạy của giáo viên.
Sau đây là một ví dụ gợi ý việc tích hợp GDHN vào kế hoạch bài học:
Tên bài:
MỤC TIÊU
1. Mục tiêu bài/ chủ đề học (theo nội dung bài/ chủ đề học).
2. Mục tiêu hướng nghiệp:
- Năng lực nhận thức bản thân;
- Năng lực nhận thức nghề nghiệp;
- Năng lực xây dựng kế hoạch nghề nghiệp.
 TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
12

Hoạt động 1:
(Mục tiêu; Chuẩn bị; Cách tổ chức)
 TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ
Hoạt động 2:
(Mục tiêu; Chuẩn bị; Cách tổ chức)
 TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
Hoạt động 3:
(Mục tiêu; Chuẩn bị; Cách tổ chức)
 TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
Hoạt động 3:
(Mục tiêu; Chuẩn bị; Cách tổ chức)
 MỞ RỘNG VÀ TÍCH HỢP GDHN
(Hoạt động hỏi đáp/ thảo luận những vấn đề về mở rộng và GDHN)
1. Mở rộng nội dung bài học sau hoạt động vận dụng;
2. Nội dung GDHN tích hợp vào nội dung từng hoạt động hoặc sau khi mở rộng
tùy theo từng bài/ chủ đề.
Tóm lại, với tất cả các môn học và hoạt động giáo dục (bài học/ chủ đề/ mạch kiến
thức) nội dung tích hợp giáo dục hướng nghiệp đảm bảo 3 vấn đề sau:
Nội dung
Kiến thức môn học, hoạt động giáo
dục (bài học/ chủ đề/ mạch kiến thức)
Năng lực môn học, hoạt động giáo dục
(bài học/ chủ đề/ mạch kiến thức)

Nội dung tích hợp
1. Giúp HS hình thành năng lực định hướng
nghề nghiệp
2. Giúp HS xác định năng lực, sở thích, quan
niệm về giá trị bản thân, điều kiện hoàn cảnh
gia đình, nhu cầu xã hội… để chọn nghề nghiệp
phù hợp bản thân.
Nội dung môn học, hoạt động giáo dục 3. Giúp HS tìm hiểu nghề nghiệp; đặc trưng
(bài học/ chủ đề/ mạch kiến thức)
nghề nghiệp… trong xã hội.
Như vậy, khi thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới việc tích hợp nội dung
giáo dục hướng nghiệp là yêu cầu bắt buộc (mang tính pháp lí) đối với tất cả các môn học
và các hoạt động giáo dục. Khi xây dựng kế hoạch bài học/ hoạt động giáo dục thì nội dung
giáo dục hướng nghiệp được tích hợp vào tất cả các nội dung của kế hoạch bài học.
Một câu hỏi đặt ra là, thời gian của tiết học không thay đổi (không tăng) mà thêm
nội dung (giáo dục hướng nghiệp) thì không đảm bảo nội dung trong một tiết học? Đây là
vấn đề GV cần chú ý: Kiến thức/kĩ năng/ thái độ về giáo dục hướng nghiệp là kiến thức/kĩ
năng/ thái độ của bài học/ chủ đề học được chuyển thể dưới hình thức hướng nghiệp, do
vậy không làm tăng thêm thời gian/nội dung của tiết học.
13

Phần II: hướng dẫn TÍCH HỢP GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP MÔN công nghệ

I. THÔNG TIN CHUNG
1. Mục tiêu
1.1. Mục tiêu môn Công nghệ cấp THCS
Môn Công nghệ ở cấp trung học cơ sở qui định: Tiếp tục phát triển năng lực
công nghệ mà học sinh đã tích luỹ được ở cấp tiểu học. Kết thúc trung học cơ sở, học
sinh đọc được thông số kĩ thuật, nhận biết và sử dụng đúng cách một số sản phẩm công
nghệ trong gia đình; trao đổi được thông tin về sản phẩm, quy trình công nghệ thông
qua lập và đọc bản vẽ kĩ thuật đơn giản; đánh giá và thiết kế được sản phẩm công nghệ
đơn giản; có hiểu biết về những nguyên lí cơ bản, những kĩ năng ban đầu trong các lĩnh
vực nông - lâm nghiệp, thuỷ sản và công nghiệp; có tri thức và trải nghiệm về lựa chọn
nghề trong lĩnh vực công nghệ, góp phần lựa chọn hướng đi phù hợp sau trung học cơ
sở; phát huy hứng thú học tập; rèn luyện được tính cẩn thận, kiên trì trong các hoạt
động kĩ thuật, công nghệ.
1.2. Mục tiêu giáo dục hướng nghiệp trong môn Công nghệ
- Giúp HS hình thành năng lực định hướng về Công nghệ
- Giúp HS xác định năng lực, sở thích, quan niệm về giá trị bản thân, điều kiện hoàn
cảnh gia đình, nhu cầu xã hội về Công nghệ.
- Giúp HS tìm hiểu nghề liên quan đến Công nghệ.

2. Nội dung
2.1. Nội dung môn Công nghệ cấp THCS
Môn công nghệ rộng, đa dạng, thuộc nhiều lĩnh vực kĩ thuật, công nghệ khác
nhau như Công nghệ trong gia đình, nông, lâm nghiệp, thủy sản, công nghiệp và thiết
kế... Trong dạy học công nghệ, có những nội dung cơ bản, cốt lõi, phổ thông tất cả học
sinh đều phải học. Bên cạnh đó, có những nội dung đặc thù, chuyên biệt nhằm đáp ứng
nguyện vọng, sở thích của học sinh, phù hợp với yêu cầu của từng địa phương, vùng
miền. Sự đa dạng về lĩnh vực kĩ thuật, công nghệ trong nội dung môn Công nghệ mang
lại ưu thế của môn học trong việc lồng ghép, tích hợp nội dung giáo dục hướng nghiệp
14

thông qua các chủ đề về lựa chọn nghề nghiệp; các nội dung giới thiệu về ngành nghề
chủ yếu thuộc các lĩnh vực sản xuất môn Công nghệ đề cập; các hoạt động trải nghiệm
nghề nghiệp qua các mô đun kĩ thuật, công nghệ tự chọn.
2.2. Nội dung giáo dục hướng nghiệp trong môn Công nghệ
Nội dung giáo dục hướng nghiệp trong môn Công nghệ:
- Hình thành năng lực định hướng ngành Công nghệ cho HS;
- Xác định năng lực, sở thích, quan niệm về giá trị bản thân, điều kiện hoàn cảnh
gia đình, nhu cầu xã hội của HS đối với ngành Công n...