SÖÛ DUÏNG MATHTYPE 5.0
Bieân soaïn: Nguyeãn Thanh Vinh


I. Giôùi thieäu:

MathType 5.0 ñöôïc phaùt trieån tieáp theo phieân baûn 4.0. Neáu khoâng duøng MathType, tröôùc kia, Word coù hoã trôï phieân baûn Equation 3.0 maø hieän taïi nhieàu maùy cho thueâ beân ngoaøi vaãn coøn duøng ñeå soaïn thaûo coâng thöùc Toaùn hoïc. Tuy nhieân, duøng MathType thì ta coù theå deã daøng soaïn thaûo caùc coâng thöùc Toaùn hoïc: Ñaïi soá, Giaûi tích, kyù hieäu goùc, cung, vectô trong hình hoïc. Neáu baïn
laø ngöôøi quen duøng phím taét thì seõ soaïn thaûo nhanh hôn.
Ngoaøi ra, neáu baïn laø ngöôøi ñaõ söû duïng TeX (LaTeX) ñeå soaïn thaûo vaên baûn Toaùn hoïc thì
coù theå deã daøng chuyeån ñoåi nhöõng coâng thöùc phöùc taïp qua TeX moät caùch deã daøng chæ baèng caùch
“Copy va Paste”.
Neáu moät taøi lieäu quaù nhieàu coâng thöùc khieán cho kích thöôùc File Word cuûa baïn raát lôùn thì baïn cuõng coù theå thu goïn baèng caùch chuyeån sang PDF

II. Noäi dung:
1. Caøi ñaët MathType

Caøi ñaët MathType 4.0 (khoaûng
5MB): boä ñaày ñuû keøm theo WEBEQ3.0 vaø phaàn meàm hoã trôï soaïn thaûo MathML. Tuy nhieân baïn chæ caàn caøi ñaët MathType baèng caùch: vaøo thö muïc MathType4MathType (tuøy theo CD baïn coù); coù 135 file vaø 1 thö muïc Fonts (chöùa 2 file). Tìm “SETUP.EXE” trong 135 file naøy Run. Ñeán muïc ñaêng kyù, hai doøng ñaàu laø tuøy yù baïn, ñeán doøng thöù ba thì ñaùnh soá Serial:
54009069-947 (coù daáu “tröø” ôû giöõa).



Caøi ñaët MATHTYPE 5.0: (kích thöôùc 4.14 MB) – moät File duy nhaát
File MTW50.EXE seõ töï bung neùn vaøo thö muïc taïm roài tieán haønh caøi ñaët. Registration#: MTWE50-092001-CALB4. Coøn caùc doøng ñaàu laø tuøy yù baïn (neáu khoâng ñaêng kyù thì baïn chæ duøng
30 ngaøy)











Löu yù: baïn phaûi ñoùng taát caû caùc chöông trình soaïn thaûo thì khi caøi ñaët MathType khoâng baùo loãi.


Caùc tính naêng môùi cuûa MathType 5 laø hoã trôï Net vaø chuyeån HTML deã daøng (tuy nhieân
vieäc chuyeån sang HTML töø WORD laø vieäc khoâng neân laøm; vì noù taïo ra raát nhieàu file GIF)
Sau khi caøi ñaët thì MathType seõ töï ñoäng naïp theâm menu vaøo trong WORD (toâi chöa thöû treân Word 2002). Neáu baùo loãi khoâng coù Menu MathType thì neân chænh cheá ñoä baûo maät cuûa Macro laø Medium (leänh ToolsMacroSecurity). Ñoùng Word roài môû laïi. Neáu coøn baùo loãi Load file “MathType for Word 2000.dot“ chöùa Macro thì choïn “Enable Macro”. Neáu coøn loãi nöõa thì chaéc phaûi caøi ñaët laïi Office.

2. Söû duïng:

Chöông trình khoâng chieám nhieàu boä nhôù, nhöng neáu maùy tính cuûa baïn yeáu thì neân môû WORD, roài môû MathType rieâng ôû ngoaøi. Luùc naøy MathType ñaõ thöôøng truù treân maùy. Vaøo Word nhaán Alt-M + E ñeå vaøo MathType.

* Neáu maùy bình thöôøng thì baïn vaøo MathType töø menu khoaûng 2 giaây.
* Laàn chaïy ñaàu tieân coù theå noù seõ hoûi ñaêng kyù, baïn choïn “Cancel” ñeå boû qua.
* Ñaùnh vaøo coâng thöùc vaø Nhaán Ctrl-S ñeå caäp nhaät leân Document maø khoâng ñoùng MathType. Nhaán Ctrl-F4 thì vöøa caäp nhaät vöøa ñoùng MathType (baïn neân choïn caùch naøy ñeå sau naøy khoûi nhaàm laãn coâng thöùc naøo ñang ôû cöûa soå naøo). Laàn ñaàu tieân, noù seõ nhaéc baïn coù Save laïi ñeå caäp nhaät leân Document hay khoâng. Baïn nhaép choïn Textbox “Don’t …” vaø laàn sau
noù khoâng nhaéc nöõa. Neáu coâng thöùc laø roãng (khoâng coù kyù töï naøo) thì MathType seõ coù moät thoâng baùo chuù yù. Nhaáp “OK” vaø noù seõ caäp nhaät leân Word nhöng baïn seõ khoâng thaáy Object OLE naøy, muoán xoùa noù haõy nhaán phím “Backspace” hai laàn.


1. YÙ nghóa caùc menu trong Word:


Choïn coâng thöùc, ñònh daïng cho caùc coâng thöùc tieáp theo coâng thöùc naøy hoaëc tham chieáu ñeán file
Cheøn coâng thöùc treân cuøng moät doøng vôùi Text
Cheøn coâng thöùc treân moät doøng rieâng bieät (maëc ñònh laø canh giöõa theo Tab Center)
Ñaët coâng thöùc coù ñaùnh soá beân traùi, beân phaûi vaø naèm treân moät doøng rieâng bieät
Cheøn soá neáu coâng thöùc tröôùc ñoù chöa ñöôïc ñaùnh soá. Cheøn tham chieáu ñeán coâng thöùc (xem 1)
Cheøn moät ngaét ñaùnh daáu (Insert …),
Hieäu chænh noù ngaét ñaùnh daáu (Modify) (xem 2)
Ñònh daïng laïi caùch ñaùnh soá (xem 3). Caäp nhaät laïi sau khi hieäu chænh caùch ñaùnh soá, cheøn ngaét, …
Ñònh daïng laïi coâng thöùc (xem 4) Chuyeån ñoåi coâng thöùc (xem 5)
Xuaát coâng thöùc (xem 6)
Xuaát ra daïng trang WEB (HTML) xem 7


(1): Cheøn tham chieáu ñeán coâng thöùc ñaõ ñöôïc ñaùnh soá:

Tröôùc heát baïn phaûi coù moät coâng thöùc ñaõ ñaùnh soá, sau ñoù thöïc hieän leänh MathTypeInsert Equation Reference. Moät thoâng baùo hieän ra nhaéc nhôû baïn (neáu baïn ñaõ quen roài thì haõy nhaáp choïn “Don’t show …” roài OK, laàn sau noù seõ khoâng nhaéc nöõa). Tieáp theo baïn phaûi nhaáp ñuùp vaøo
chæ soá cuûa coâng thöùc (khoâng phaûi vaøo coâng thöùc)



(2): Ví duï: Khi ñang ôû chöông 1 thì baïn
ñaùnh chæ soá laø (1.1)  (1.2)  … vaø khi ñeán chöông 2 baïn phaûi ñaùnh chæ soá (2.1)
 (2.2) vaø luùc naøy baïn phaûi choïn caùch
ngaét (Break) ñeå coù theå ñaùnh soá laïi. Vaø choïn “New chapter” (chöông môùi) hoaëc baïn thöû vôùi caùc caùch choïn khaùc thì coâng thöùc vaãn tieáp tuïc bình thöôøng. Chæ coù ñieàu laø khi choïn hieäu chænh (Modify Chapter/Section Break) thì baïn seõ thaáy nhöõng doøng chöõ ñoû hieän leân baùo laø coâng thöùc ñang ôû chöông naøo muïc naøo.


(3): Cuõng vôùi caùch ñaùnh soá treân nhöng
khi hieäu chænh baèng “Format Equantion Number” vaø nhaáp choïn theâm Texbox “Chapter number” baïn seõ nhaän ñöôïc coâng thöùc vôùi 3 chæ soá: (1.3.2) chaúng haïn (giaûi thích: “1” laø Chapter, “3” laø Section, “2” laø Equation number). Baïn coù theå boû choïn phaàn naøo ñeå coâng thöùc hieån thò caùch ñaùnh soá theo yù mình: ví duï daáu bao moùc ñôn, kyù hieäu soá La Maõ, kieåu chöõ a, b, c; daáu ngaên caùch (Separator).
Coù 3 löïa choïn aùp duïng Format cho coâng thöùc môùi (New equation number), coâng thöùc hieän taïi maø baïn ñaùnh choïn – neáu khoâng choïn soá naøo thì “Current selection” seõ bò môø nhö beân. “Whole document” seõ aùp duïng cho toaøn boä taøi lieäu (Löu yù: Save laïi tröôùc khi thöïc hieän baát cöù chuyeån ñoåi naøo – ñeà phoøng maùy yeáu coù theå bò treo hoaëc maùy maïnh nhöng xöû lyù taøi lieäu
lôùn cuõng coù theå bò loãi)



(4): Tröôùc heát baïn choïn moät coâng thöùc
laøm maãu; thöïc hieän leänh “Format Equation” roài nhaáp choïn OK ñeå aùp duïng cho coâng thöùc môùi. Hoaëc choïn “MathType preference file” roài choïn file maãu ñònh daïng

Xem theâm caùch löu file ñònh daïng trong leänh cuûa Menu MathType: PreferencesEquation preference

(xem theâm 10)





(5): Chuyeån ñoåi daïng coâng thöùc: thöôøng duøng ñeå chuyeån qua TeX, LaTeX

Caùch chuyeån: leänh Convert Equation. Nhaáp choïn caùc thoâng soá nhö hinh (coù nhieàu loaïi chuyeån sang TeX cho baïn löïa choïn: AMS TeX, LaTeX 2.09, Plain TeX, …) vaø nhôù boû choïn 2 muïc “Include …” beân döôùi neáu khoâng thì baïn seõ thaáy nhöõng chuù thích raát daøi hieän ra maø baïn khoâng hieåu chuyeän gì. Coâng thöùc ñöôïc chuyeån sang daïng LaTex naèm goïn trong 2 daáu moùc “[“
vaø “]”; baïn copy ñoaïn Text naøy daùn qua TeX, LaTeX theá laø xong.

Löu yù: Neáu baïn boû choïn 2 muïc “Include …” thì baïn khoâng theå chuyeån qua daïng MathType. Haõy Save taøi lieäu roài choïn “Save As” thaønh file khaùc; sau ñoù thöïc hieän leänh naøy.





(6): “Export Equation”: Duøng ñeå xuaát rieâng caùc coâng thöùc ra daïng hình aûnh.
(7): Xuaát ra daïng HTML: coù nhieàu caùch
Caùch 1: töø Word, choïn menu FileSave as Web Page. Caùch naøy sinh ra file HTML lôùn,
vaø moät thö muïc hình aûnh keøm theo coù teân thö muïc daïng “teân file Word_files” (phaàn ñuoâi maëc ñònh laø “_Files”).



Caùch 2: Choïn taát caû taøi lieäu (Ctrl-A)  Copy môû FrontPage
(hình beân laø caùch môû).
Baïn daùn (Paste – hoaëc Ctrl-V) vaøo trang môùi, Save noù laïi, FrontPage seõ hoûi baïn Save thö muïc caùc hình aûnh GIF xuaát ra. (Neân choïn moät thö muïc môùi) vaø taøi lieäu baïn goàm 01 file *.html hoaëc *.htm cuøng thö muïc hình aûnh. Mang ñi in baïn laøm ngöôïc trôû laïi. Nghóa laø: baïn môû FrontPage ra tröôùc, Select All, Copy. Môû Word ra vaø “Paste” vaøo: baïn seõ ñöôïc khoâi phuïc gaàn gioáng ñònh daïng ban ñaàu
Öu ñieåm hôn caùch 1: soá löôïng file GIF ít hôn haún (nhoû hôn ½ soá file cuûa Word). Kích thöôùc nhoû hôn haún. Neáu baïn neùn thaønh file
ZIP toaøn boä thö muïc hình aûnh thì laø raát nhoû.



Caùch 3: Töø menu
“MathType Export to MathPage”

Caùch 3.1: Choïn “Use images (GIFs)” vaø choïn luoân “MathZoom” thì soá löôïng file GIF xuaát ra raát nhieàu. Baïn khoâng
neân choïn caùch naøy.






Caùch 3.2: Baïn choïn “MathML using” roài choïn WebEQ thì baïn ñöôïc moät File duy
nhaát ñaõ nhuùng Applet Java. Ñeå trình duyeät xem ñöôïc File naøy thì phaûi coù theâm WebEQ3.viewControl Class (Xem höôùng daãn cuûa Thaày Sôn veà caùch duøng MathML hoaëc chuùng toâi seõ cung caáp chæ daãn caùch caøi ñaët). Ñaây laø caùch toái öu ñeå ñöa leân maïng.
Löu yù Khoâng hieån thò tieáng Vieät trong coâng thöùc khi ôû daïng Web


Caùch 4: duøng ñeå ñi in taøi lieäu ra: chuyeån sang daïng PDF.

Ñaây laø daïng Format phoå duïng nhaát cuûa theá giôùi. Vôùi caùch Format naøy baïn khoâng sôï ai ñoù söõa ñoåi ñònh daïng, in ra cuøng moät daïng treân taát caû maùy in, khoâng sôï thieáu font, baát keå maùy coù caøi ñaët MathType hay khoâng.
Baïn phaûi coù phaàn meàm Acrobat (baûn FULL, khoâng phaûi Acrobat Reader – noù chæ ñoïc taøi lieäu PDF maø thoâi). Veà phaàn meàm, caøi ñaët vaø caùch söû duïng coù theå lieân laïc vôùi chuùng toâi (baûn
Acrobat_5.0_Full khoaûng 95MB)


Sau khi caøi ñaët, Word seõ coù theâm Menu Acrobat. Thöïc hieän leänh: “Acrobat convert to
Adobe PDF”. Choïn teân file *.pdf ñeå