BÀI TẬP NGUYÊN PHÂN VÀ GIẢM PHÂN
I. MỘT SỐ CÔNG THỨC CƠ BẢN
1. Nguyên phân
a. Công thức liên quan đến việc xác định số NST, số crômatit và số tâm động trong mỗi tế bào trong từng kì của nguyên phân:
Kì
Cấu trúc
Trung gian
Đầu
Giữa
Sau
Cuối

Số NST
Trạng thái NST
2n
kép
2n
kép
2n
kép
4n
đơn
2n
đơn

Số crômatit
4n
4n
4n
0
0

Số tâm động
2n
2n
2n
4n
2n

b. Một số công thức thường dùng:
- Số tế bào con được tạo ra sau nguyên phân = a.2x
- Số NST có trong các tế bào con = a.2n.2x
- Số NST môi trường cung cấp cho tế bào nguyên phân = a.2n(2x – 1)
- Số NST môi trường hoàn toàn mới trong các tế bào con = a.2n(2x – 2)
Trong đó: a: Số tế bào ban đầu.
2n: Bộ NST lưỡng bội của loài.
x: Số lần nguyên phân
2. Giảm phân
a. Tính số tế bào con và số NST trong các tế bào con được tạo ra sau giảm phân:
- Ở con đực:
1 tế bào sinh tinh (2n) ( 4 tinh trùng (n)
( Số tinh trùng tạo ra = số tế bào sinh tinh x 4
- Ở con cái:
1 tế bào sinh trứng (2n) ( 1 trứng (n) + 3 thể định hướng (n)
( Số trứng tạo ra = số tế bào sinh trứng
Số thể định hướng = số tế bào sinh trứng x 3
b. Tính số hợp tử được tạo thành và hiệu suất thụ tinh của giao tử:
- Số hợp tử = số trứng thụ tinh = số tinh trùng thụ tinh.
- Hiệu suất thụ tinh:
+ HSTT của trứng =
𝑆ố 𝑡𝑟ứ𝑛𝑔 đượ𝑐 𝑡ℎụ 𝑡𝑖𝑛ℎ
𝑇ổ𝑛𝑔 𝑠ố 𝑡𝑟ứ𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑎𝑚 𝑔𝑖𝑎 𝑡ℎụ 𝑡𝑖𝑛ℎ
𝑥100
+ HSTT của tinh trùng =
𝑆ố 𝑡𝑖𝑛ℎ 𝑡𝑟ù𝑛𝑔 đượ𝑐 𝑡ℎụ 𝑡𝑖𝑛ℎ
𝑇ổ𝑛𝑔 𝑠ố 𝑡𝑖𝑛ℎ 𝑡𝑟ù𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑎𝑚 𝑔𝑖𝑎 𝑡ℎụ 𝑡𝑖𝑛ℎ
𝑥100
II. BÀI TẬP ÁP DỤNG:
Bài tập 1:Ở ruồi giấm có 2n = 8. Có 4 hợp tử của ruồi giấm đều nguyên phân 5 lần bằng nhau. Hãy xác định
Số tế bào con đã được tạo ra.
Số NST có trong các tế bào con.
Số NST môi trường đã cung cấp cho quá trình nguyên phân.
Bài tập 2:Có một hợp tử của một loài đã nguyên phân liên tiếp 2 lần và đã sử dụng của môi trường nguyên liệu tương đương với 138 NST đơn. Hãy xác định:
Tên của loài nói trên.
Số tế bào con được tạo ra và số NST có trong các tế bào con.
Bài tập 3:Có 5 tế bào sinh dưỡng cùng loài đều nguyên phân liên tiếp 3 lần bằng nhau. Trong quá trình này:
Số NST môi trường đã cung cấp bằng 280.
Tổng số NST có trong các tế bào con được tạo ra bằng 320.
Xác định tên của loài nói trên.
Tính số tế bào con đã được tạo ra từ quá trình trên và số tâm động trong các tế bào con.
Bài tập 4:Có 3 hợp tử A, B, C
Hợp tử A nguyên phân 3 lần liên tiếp và đã sử dụng của môi trường nguyên liệu tương đương 84 NST.
Hợp tử B nguyên phân 4 lần liên tiếp và trong các tế bào con có chứa 256 NST.
Hợp tử C nguyên phân 2 lần. Vào kì giữa của lần nguyên phân đầu tiên, trong hợp tử có chứa 40 crômatít.
Ba hợp tử A, B, C cùng loài hay khác loài.
Tổng số tế bào con do 3 hợp tử tạo ra.
Tổng số NST môi trường cung cấp cho hai hợp tử B và C nguyên phân.
Bài tập 5:Có một số tế bào sinh dưỡng của thỏ cùng nguyên phân 3 lần bằng nhau và đã tạo ra các tế bào con chứa tổng số 2112 NST.
Hãy xác định số tế bào sinh dưỡng ban đầu và số tế bào con đã được tạo ra sau quá trình nguyên phân. Biết thỏ có bộ NST lưỡng bội 2n = 44.
Bài tập 6:Có một số hợp tử cùng loài, đều nguyên phân 6 lần bằng nhau và đã tạo ra tổng số 256 tế bào con. Các tế bào con có chứa tổng 20480 tâm động.
Hãy cho biết số hợp tử ban đầu và bộ NST lưỡng bội của loài.
Tính số NST môi trường cung cấp cho các hợp tử nói trên nguyên phân.
Bài tập 7:Có 2 tế bào sinh dưỡng của 2 loài khác nhau nguyên phân một số lần không