PHẦN THỨ NHẤT: CÔNG DÂN VỚI ĐẠO ĐỨC

Bài 10: QUAN NIỆM VỀ ĐẠO ĐỨC
1- Quan niệm về đạo đức. a) Đạo đức là gì ? Đạo đức là hệ thống các quy tắc, chuẩn mực xã hội mà nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích của cộng đồng, của xã hội. Ví dụ: Quan niệm về “Trung – Hiếu” b) Phân biệt đạo đức với pháp luật, phong tục, tập quán trong sự điều chỉnh hành vi của con người. * Đạo đức - Con người tự đề ra, tự giác thực hiện, dư luận xã hội điều chỉnh - Con cái hiếu thảo. * Pháp luật: Nhà nước quy định, bắt buộc thực hiện, xử lý bằng sức mạnh của Nhà nước - Tuân theo Hiến pháp, PL. 2- Vai trò của đạo đức trong sự phát triển của cá nhân, gia đình và xã hội. * Đối với cá nhân: - Góp phần hoàn thiện nhân cách - Có ý thức và năng lực, sống thiện, có ích, có lòng nhân ái. * Đối với gia đình: - Là nền tảng của gia đình - Tạo nên sự ổn định và phát triển vững chắc của gia đình. - Là nhân tố xây dựng gia đình hành phúc. * Đối với xã hội: - Là điều kiện để xã hội phát triển bền vững. Tóm lại: Xây dựng, củng cố và phát triển nền đạo đức mới XHCN có ý nghĩa hết sức to lớn. Nó là điều kiện để chúng ta xây dựng và phát triển con người, nền văn hoá VN tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Bài 11: MỘT SỐ PHẠM TRÙ CƠ BẢN CỦA ĐẠO ĐỨC
1- Nghĩa vụ. a) Nghĩa vụ là gì ? * Khái niệm: - Nghĩa vụ là trách nhiệm của cá nhân đối với yêu cầu lợi ích chung của cộng đồng, của xã hội. - Nghĩa vụ là sự phản ánh những mối quan hệ đạo đức đặc biệt giữa cá nhân với cá nhân và cá nhân với xã hội. - Nghĩa vụ là một trong những nét đặc trưng của đời sống con người, khác với con vật quan hệ với nhau trên cơ sở bản năng. * Ví dụ: - Nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc * Bài học: - Cá nhân phải biết đặt nhu cầu, lợi ích của xã hội lên trên lợi ích ca nhân. - Xã hội có trách nhiệm bảo đảm nhu cầu, lợi ích chính đáng của cá nhân. b) Nghĩa vụ của thanh niên Việt Nam hiện nay. - Chăm lo rèn luyện đạo đức, quan tâm đến mọi người, đấu tranh chống lại cái ác. - Không ngừng học tập nâng cao trình độ văn hoá.. - Tích cực lao động, cần cù, sáng tạo… - Sẵn sáng tham gia sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. 2- Lương tâm. a) Khái niêm lương tâm. Lương tâm là năng lực tự đánh giá và điều chỉnh hành vi đạo đức của bản thân trong mối quan hệ với người khác và xã hội. * Hai trạng thái biểu hiện: - Lương tâm thanh thản -> giúp con người tự tin hơn, phát huy được tình tích cực trong hành vi của con người. - Sự cắn rứt của lương tâm -> giúp cá nhân điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với yêu cầu của xã hội. * Một cá nhân làm điều vô đạo đức mà không biết ăn năn hối cải, không cắn rứt lương tâm – kẻ vô lương tâm. b) Làm thế nào để trở thành người có lương tâm. - Thường xuyên rèn luyện TT đạo đức theo quan điểm tiến bộ, tự giác thực hiện hành vi đạo đức. - Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của bản thân, tự nguyện phấn đấu để trở thành công dân tốt. - Bồi dưỡng tư cách đẹp đẽ, trong sáng trong quan hệ người với 3- Nhân phẩm và danh dự. a) Nhân phẩm. * Khái niệm: -Nhân phẩm là toàn bộ những phẩm chất mà con người có được. Nói cách khác, nhân phẩm là giá trị làm người của mỗi con người. * Người có nhân phẩm biểu hiện: - Có lương tâm trong sáng. - Có nhu cầu vật chất và tinh thần lành mạnh. - Thực hiện tốt các nghĩa vụ đạo đức, các chuẩn mực đạo đức xã hội * Xã hội đánh giá cao người có nhân phẩm. b) Danh dự. * Khái niệm: Danh dự là sự coi trọng, đánh giá cao của dư luận xã hội đối với một người dựa trên các giá trị tinh thần, đạo đức của người đó. Vậy danh dự là nhân phẩm đã được đánh giá và công nhận. * Ý nghĩa: - Nhân phẩm và danh dự có quan hệ