Bài 30: Sự nhân lên của virus trong tế bào vật chủ
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức: Qua bài này HS phải
Trình bày được các giai đoạn xâm nhiễm và phát triển của virus
Phân biệt được virus ôn hòa và virus độc
Phân biệt được chu trình nhân lên của phago với chu trình nhân lên của virus động vật.
Trình bày được quá trình lây nhiễm và phát triển của virus HIV trong cơ thể người.
Có kiến thức và phương pháp phòng tránh HIV/AIDS.
2. Kỹ năng:
Rèn luyện quan sát tranh, hình ảnh phát hiện kiến thức.
Phân tích tổng hợp khái quát kiến thức.
Vận dụng kiến thức giải thích các hiện tượng thực tế.
Bảo về cơ thể, không kì thị phân biệt đối xử với người bị HIV, có lối sống lành mạnh.
3. Thái độ: HS có ý thức bảo vệ sức khỏe, tránh các bệnh do virus gây nên.
II. Chuẩn bị:
Tranh hình ảnh SGK phóng to quá trình xâm nhập virus vào tế bào bạch cầu.
Các thông tin tuyên truyền về đại dịch HIV/AIDS.
III. Phương pháp giảng dạy: - Nêu vấn đề và giải quyết vấn đề + trực quan.
- Hỏi đáp – tìm tòi bộ phận.
IV. Trọng tâm bài giảng: - Chu trình nhân lên của virus.
- Đặc điểm của HIV.
V. Tổ chức các học động dạy và học:
Ổn định lớp.
Kiểm tra bài cũ.
Virus là gì? Trình bày đặc điểm chung về cấu trạo và hình thái của virus?
Nếu ở ngoài môi trường nó có được coi là thể sống không? Vì sao?.
Đặt vấn đề.
Tại sao những bệnh lên quan đến virus đều rất khó chữa trị? Virus gây bệnh như thế nào?
HIV/AIDS là gì? Cơ chế gây bệnh của HIV là gì?
Hoạt động tổ chức học bài mới.
Virus không có cấu tạo tế bào, có kích thước nhỏ bé, không có quá trình trao đổi chất, trao đổi năng lượng, chúng phụ thuộc vào hoàn toàn tế bào. Tuy nhiên chúng có khả năng sinh sản, di truyền các đặc tính của mình cho thế hệ sau, vậy thì virus thể hiện khả năng này của mình ntn. Bắt đầu tìm hiểu bài:
Hoạt động của GV và HS
Nội dung kiến thức

Hoạt động 1: Tìm hiểu về chu trình nhân lên của virus trong tế bào chủ?
GV: Hướng đã HS quan sát các hình ảnh và phim về sự nhân lên của virus.
Thảo luận nhóm để hoàn thành nội dung.
Đại diện nhóm trình bày các nhóm khác bổ sung.
GV: nhận xét và kết luận.

GV: Yêu cầu HS quan sát hình ảnh và mô tả lại giai đoạn hấp phụ.
[?] Virus đã tiếp xúc với tế bào chủ như thế nào?
TL: Đầu nút của sợ lông đuôi (gai glicoprotein) gắn vào những vị trí nhất định trên bề mặt TB vi khuẩn gọi là thụ thể nhờ các liên kết hóa học.
[?] Vậy phago có lây nhiễm vào TBĐV được không? Tại sao?

TL: Không. Vì gai đuôi có tính bám đặc hiệu
[?] Vì sao mỗi loại virus chỉ có thể xâm nhập vào một số loại TB nhất định? (câu hỏi sgk)
Do trên bề mặt tế bào có các thụ thể mang tính đặc hiệu đối với mỗi loại virus.
GV: Cho vd virus viêm gan B chỉ xâm nhập vào tế bào gan, virus HIV chỉ xâm nhập được vào tế bào bạch cầu của người, VR khảm thuốc lá chỉ xâm nhập vào cây thuốc lá…

GV: Yêu cầu HS quan sát và so sánh độ dài bao đuôi ở hình 1 và 2 (sgk)? Giải thích sự khác nhau đó?
TL: + Hình 1 bao đuôi dài hơn hình 2
+ Do ở hình 2 bao đuôi co ngắn để đẩy ax.nu vào trong TB chủ.
Như vậy, ở phago chỉ có ax.nu được đưa vào TB chất. Còn ở VTĐV đưa cả nucleocapsit vào TB, sau đó mới cởi vỏ giải phóng ax.nu
[?] Tại sao phago lại không đưa cả nucleocapsit vào TB chất như VRĐV?
TL: Do màng TB vi khuẩn có thêm thành xenlulozo.

GV: Yêu cầu HS quan sát
[?] Phago không có bộ máy tổng hợp các bộ phận (như phần đầu chúa lõi ax.nu, vỏ capsit, đuôi và các sợ đuôi đã được tạo thành) các bộ phận tạo thành là do đâu?
TL: Sau khi xâm nhập vào TB chủ thì hệ gen của VR sẽ được gắn vào hệ gen của TB chủ và điều khiển VCDT của TB chủ, tự tổng hợp ra các bộ phận cần thiết cho mình
[?] Các nguyên liệu mà virus sử dụng có nguồn gốc từ đâu?
TL: Từ TB chủ
Dó là QT sinh