Tiết 17
Bài 10: TRUNG QUỐC
CUỐI THẾ KỈ XIX - ĐẦU THẾ KỈ XX

I.Mục tiêu baì học:
1.Kiến thức:
-Vào cuối TK XIX đầu TK XX do chính quyền Mãn Thanh suy yếu hèn nhát mà Trung Quốc rộng lớn, có nền văn minh lâu đời đã bị các nước đế quốc xâu xé trở thành nước nửa thuộc địa, nửa pk.
-Các phong trào đấu tranh chống pk và ĐQ diễn ra hết sức sôi nổi, tiêu biểu là cuộc vận động Duy Tân, phong trào Nghĩa Hòa đoàn, CM Tân Hợi (1911-1913). Ý nghĩa lịch sử của các phong trào đó.
-Giải thích khái niệm: nửa thuộc địa, nửa pk, vận động Duy Tân.
2.Tư tưởng:
-Có thái độ phê phán triều đình pk Mãn Thanh trong việc để Trung Quốc thành miếng mồi xâu xé của các nước ĐQ.
-Biểu lộ sự cảm thông, khâm phục cuộc đấu tranh của nhân dân Trung Quốc chống ĐQ và pk đặc biệt là cuộc CM Tân Hợi và Tôn Trung Sơn.
3.Kỹ năng:
-Nhận xét, đánh giá trách nhiệm của triều đình pk Mãn Thanh để Trung Quốc rơi vào tay các nước đế quốc.
-Đọc và sử dụng bản đồ Trung Quốc để trình bày các sự kiện tiêu biểu của phong trào Nghĩa Hòa đoàn và CM Tân Hợi.

II.Chuẩn bị bài giảng:
-Bản đồ "Trung Quốc trước sự xâm lược của ĐQ"
-Bản đồ "phong trào Nghĩa Hòa đoàn"
-Bản đồ "CM Tân Hợi"
-Tài liệu tham khảo:
+ Sách GV sử 8
+ Sách gk sử 8
+ Lịch sử thế cận đại

III.Các hoạt động dạy-học
1.Ổn định lớp
2.Kiểm tra bài cũ:
-Trình bày phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân A�n Độ?
-Ý nghĩa lịch sử?
3.Giảng bài mới:
Ở bài này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu vì sao vào cuối TK XIX, nước Trung Hoa rộng lớn, đông dân nhất thế giới lại bị các nước ĐQ xâu xé, xâm lược? Nhân dân Trung Hoa đã tiến hành đấu tranh như thế nào để giành lại độc lập dân tộc? Chúng ta sẽ cùng theo dõi bài hôm nay.


Em hãy giới thiệu sơ nét về đất nước Trung Quốc?
( HS trả lời. )
GV: Vào cuối TK XIX, các nước tư bản bắt đầu dòm ngó Trung Quốc, trước hết là Anh vì trung Quốc là nước đông dân, giàu tài nguyên, khoáng sản, chính quyền pk bị suy yếu. Thực dân Anh lấy cớ triều đình Mãn Thanh thực hiện chính sách "bế quan tỏa cảng" để gây ra các cuộc chiến tranh.
Cuộc chiến tranh xâm lược của ĐQ Anh đối với Trung Quốc là gì?
( Chiến tranh thuốc phiện 6/1840 )
GV: Tiếp theo là chiến tranh Trung Nhật (1894-1895)
Vì sao các nước đế quốc tranh nhau xâm chiếm Trung Quốc?
(Trung Quốc có nhiều điều kiện thuận lợi: đông dân, giàu tài nguyên, diện tích thị trường lớn, chế độ pk bước vào suy yếu.)
GV yêu cầu hs gạch dưới những ý chính.

GV: Trước nguy cơ đất nước bị xâm lược, sự hèn yếu của triều đình Mãn thanh, nhân dân Trung Quốc tiến hành nhiều cuộc đấu tranh mạnh mẽ chống lại đế quốc và pk.
Phong trào đấu tranh tiêu biểu của nhân dân Trung Quốc giữa thế kỉ XIX?
(phong trào kháng chiến chống Anh và phong trào nông dân Thái Bình Thiên Quốc)
GV: Sau cuộc chiến tranh Trung Nhật 1894-1895, phong trào đấu tranh chống đế quốc và pk của nhân dân Trung Quốc ngày một lên cao. Trong giai đoạn này, 1 số người trong bộ máy thống trị tư tưởng cải cách chính trị, thay chế độ quân chủ chuyên chế bằng chế độ quân chủ lập hiến theo con đường Minh trị duy tân, mà 2 đại biểu chính của phái này: Khang Hữu Vi và Lương Khải Siêu.
GV kể một vài nét sơ lược về thân thế của hai ông.
Cuộc cải cách vận động duy tân có đem lại thắng lợi hay không? Vì sao?
( HS trả lời. )
GV: Các thế lực bảo thủ trong triều đình Mãn thanh phản ứng quyết liệt đối với phong trào duy tân -> phong trào bị chấm dứt sau khi trải qua 103 ngày.
Thảo luận:
Những hạn chế mà phong trào duy tân mắc phải?
GV: Thế lực bảo thủ pk rất mạnh, đất nước lại đang diễn ra sự xâm lược của các nước ĐQ, những người lãnh đạo phong trào không dựa vào quần chúng, không phát động phong trào trong quần chúng, thiếu triệt để và kiên quyết trong quá trình thực hiện mục tiêu cải cách.

GV chốt lại: Tuy bị thất bại song phong trào có một ý nghĩa quan trọng, làm lung lay trật tự, nền tảng pk, mở đường cho sự xâm nhập tư tưởng tiến bộ vào Trung Quốc.
GV sử dụng lược đồ chỉ nơi xuất phát và phát triển của phong trào Nghĩa Hòa đoàn.
- GV tường thuật về phong trào
- GV hướng dẫn HS gạch sách.

GV: Đầu TK XX g/c tư sản Trung Quốc bắt đầu tập hợp lực lượng nắm vai trò lãnh đạo cách mạng, thành lập các hội, đảng. Đại diện ưu tú nhất: Tôn Trung Sơn.
-GV trình bày về Tôn Trung Sơn.
-GV sử dụng bản đồ trình bày diễn biến CM Tân Hợi.

Những hạn chế mà CM tân hợi mắc phải? Tại sao chúng ta nói cuộc CM không triệt để? ( HS trả lời )
Ýnghĩa lịch sử của cuộc CM Tân Hợi? ( HS trả lời )



I.Trung Quốc bị các nước đế quốc chia xẻ:
-Trung Quốc có nhiều điều kiện thuận lợi: giàu tài nguyên, văn hóa rực rỡ.
( các nước ĐQ Âu, Mĩ, Nhật Bản xâm chiếm.










II. Phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc cuối TK XIX - đầu TK XX:
-Giữa TK XIX:
+ Kháng chiến chống Anh 1840-1842
+ Phong trào nông dân Thái Bình Thiên Quốc 1851-1854

-Cuối TK XIX:
+ Cuộc vận động duy tân (1898)
+ Phong trào Nghĩa Hoà Đoàn.





























III.Cách mạng Tân Hợi (1911)
-G/c tư sản phát triển tập hợp lực lượng thành lập các đảng.
( đại diện: Tôn Trung Sơn.
-Tháng 8/1905 Trung Quốc đồng minh hội được thành lập.
-29/12/1911 chính phủ lâm thời được thành lập: Trung Hoa dân quốc.
-2/1912 CM Tân Hợi chấm dứt.

Ý nghĩa lịch sử (sgk)


Tổng kết bài:
-Cuối thời Mãn Thanh, nước Trung Hoa pk suy yếu bị các nước tư bản ĐQ xâu xé xâm chiếm.
-Trước tình hình đó nhân dân Trung Hoa đã đứng lên chống lại sự xâm lược của các nước tư bản, đòi duy tân, khởi nghĩa vũ trang chống ĐQ, lật đổ pk. Tiêu biểu là hai phong trào Nghĩa Hòa Đoàn và CM Tân Hợi 1911.
4.Củng cố:
Hãy lập bảng niên biểu các phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc cuối TK XIX đầu TK XX ?
Nguyên nhân thất bại của các phong trào?
5.Dặn dò:
-Xem lại bài + học thuộc bài.
-Làm bài tập trong sách THLS.
-Đọc và tìm hiểu trước bài 11.