SÓNG ÂM
1. Âm, nguồn âm. Phân loại âm.
a) Sóng âm (gọi tắt là âm): là những sóng cơ lan truyền trong các môi trường rắn, lỏng, khí.
trong môi trường lỏng, khí thì sóng âm là sóng dọc.
trong môi trường rắn thì sóng âm có thể là sóng dọc hoặc sóng ngang.
b) Nguồn âm.
* Một vật dao động phát ra âm là một nguồn âm. Tần số âm phát ra bằng tần số dao động của nguồn âm.
* Âm có tần số xác định gọi là nhạc âm. Âm không có tần số xác định gọi là tạp âm (vd: tiếng búa, tiếng sấm, tiếng ôn đường phố, ở chợ… gây chói tai).
c) Phân loại âm. Nói chung tần số sóng âm trải dài từ 0 đến vô cùng nhưng chỉ có tần số nằm trong vùng âm nghe được là gây ra cảm giác âm cho tai
Âm nghe được
Hạ âm
Siêu âm

 * Những âm có tác dụng làm cho màng nhĩ rung động gây ra cảm giác âm gọi trong tai con người là âm nghe được.
- Tần số âm nghe được: 16Hz → 20000Hz
- Tai người chỉ phân biệt được 2 âm cùng tần số có mức cường độ chênh nhau ít nhất là 0,1dB.
 * Tai người ko nghe được.
- Tần số hạ âm, nhỏ hơn 16Hz.
- VD: Voi, bồ câu… có thể nghe được.
* Tai người ko nghe được.
- Tần số siêu âm, lớn hơn 20000Hz.
- VD: Dơi, chó, cá heo… có thể nghe được.

Sóng âm, sóng hạ âm, sóng siêu âm đều là những sóng cơ học lan truyền trong môi trường vật chất nhưng chúng có tần số khác nhau và tai người chỉ cảm thụ được âm thanh chứ không cảm thụ được sóng hạ âm và sóng siêu âm.
Nhạc âm có tần số xác định.
d) Sự truyền âm.
* Môi trường truyền âm:
_ Âm có thể truyền qua được chất rắn, chất lỏng và chất khí nhưng không truyền qua chân không
_ Âm hầu như không truyền (truyền âm kém) qua được các chất xốp, có tính đàn hồi kém ( bông, len, nhung…) → làm chất cách âm.
* Tốc độ truyền âm:
Sóng âm truyền trong mỗi môi trường với một tốc độ xác định, nhưng sẽ khác nhau khi thay đổi môi trường truyền. Khi truyền từ môi trường này sang môi trường kia, thì tần số sóng âm không đổi, vận tốc truyền âm thay đổi, bước sóng của sóng âm thay đổi .
Tốc độ truyền âm trong chất rắn > chất lỏng > chất khí.
2. Đặc trưng vật lí và đặc trưng sinh lí
3 đặc trưng vật lí của âm
3 đặc trưng sinh lí của âm

1. Tần số âm.Tần số của của sóng âm cũng là tần số âm.
Tần số sóng âm không phụ thuộc vào biên độ, vận tốc và bước sóng.
Tần số của sóng âm không chịu ảnh hưởng khi tính đàn hồi của môi trường thay đổi.
2. Cường độ âm, mức cường độ âm
a) Cường độ âm: (sóng âm mang năng lượng) Cường độ âm I tại một điểm là đại lượng đo bằng lượng năng lượng sóng âm tải qua một đơn vị diện tích đặt tại điểm đó, vuông góc với phương truyền sóng trong 1 đơn vị thời gian.
Kí hiệu : I ( đơn vị : W/m2 )
Mở rộng: Cường độ âm:

Cường độ âm tại 1 điểm cách nguồn một đoạn R:

Với W (J), P (W) là năng lượng, công suất phát âm của nguồn.S (m2) là diện tích mặt vuông góc với phương truyền âm
(với sóng cầu thì S là diện tích mặt cầu S=4πR2)
b) Mức cường độ âm:

L: mức cường độ âm (dB)
I: cường độ âm (W/m2 )
I0 :cường độ âm chuẩn (I0 = 10-12 W/m2 )
Mức cường độ âm quá lớn sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe và thần kinh của người.
Mở rộng:
=>
Hoặc

=>

Với I0 = 10-12 W/m2 gọi là cường độ âm chuẩn ở f = 1000Hz
Đơn vị của mức cường độ âm là Ben (B), thường dùng đềxiben (dB):
1B = 10dB.
3. Đồ thị dao động âm.
Khi một nhạc cụ phát ra một âm có tần số f0 thì bao giờ nhạc cụ đó cũng đồng thời phát ra một loạt âm có tần số 2f0 ,3f0 ,4f0 …. có cường độ khác nhau. Âm có tần số f0 gọi là âm cơ bản hay họa âm thứ nhất. Âm có tần số 2f0,3f0