MỘT SỐ KINH NGHIỆM NHỎ SỬ DỤNG CÓ CHẤT LƯỢNG
Đồ dùng dạy học cho học sinh lớp 4
---------
I. Lời nói đầu:
Nói đến việc nâng cao chất lượng dạy và học cho HS tiểu học là nói đến việc không ngừng đổi mới phương pháp dạy học. Một trong những vấn đề quan trọng để nâng cao chất lượng tiếp thu bài tốt cho HS đó là việc sử dụng đồ dùng dạy học trong tất cả các môn học đặc biệt ở chương trình lớp 4, là giai đoạn 2 của phân mônTNXH; bắt đầu các bài viết tập làm văn, chính tả, kể chuyện...những bài ngữ pháp, từ ngữ được học thành từng tiết. Chương trình toán cũng khó hơn, trừu tượng hơn... chính vì vậy trong công tác soạn bài người giáo viên phải xác định yêu cầu kiến thức trọng tâm cần cung cấp với việc chuẩn bị các điều kiện, phương tiện đồ dùng dạy học.
Như chúng ta đã biết, nếu sử dụng đồ dùng hợp lý đúng lúc, đúng chỗ sẽ làm cho học sinh hiểu rõ quá trình hình thành kiến thức mới một cách trực quan, củng cố vững chắc hơn các kiến thưc cơ bản cho HS. Tuy nhiên, sử dụng đồ dùng dạy học như thế nào cho có hiệu quả đang còn là vấn đề nhiều năm nay vẫn trăn trở.
Năm học 2007-2008, tôi đã sử dụng một số kinh nghiệm nhỏ phần nào nâng cao chất lượng sử dụng đồ dùng dạy học cho HS lớp 4.

II/ Thực trạng và nguyên nhân:
1- Thực trạng:
a- Về đồ dùng dạy học:
Trong lượng đồ dùng tiểu học, đồ dùng dạy học cho HS lớp 4 chiếm một phần rất lớn. Trường tôi được cung cấp rất nhiều đồ dùng và thiết bị từ đèn chiếu đến những thùng đồng bộ để dạy theo các lớp, song thống kê theo danh mục đã được cấp thì số lượng chưa đáp ứng được đẩy đủ. Đồ dùng dùng dạy học phân môn tự nhiên được bộ sản xuất và cung cấp cho các trường hiện nay chủ yếu là các loại tranh ảnh, song, nhiều tập tranh chưa được sắp xếp theo một hệ thống chủ đề hoặc đề tài. Do vậy, một số tranh ảnh, đồ dùng từ ngữ vẫn còn lẫn lộn giữa các lớp.
Ví dụ: Tranh có khả năng dạy bài " Công nghiệp nặng ", ở lớp 4 thì có thể sử dụng trong tập tranh tiếng việt lớp 3... bên cạnh đó, một số tranh ảnh sản xuất chung cho tất cả các trường tiểu học trong cả nước nên so với kiến thức hiểu biết từng vùng có lúc thừa loại này nhưng thiếu loại kia.
Ví dụ: Khi dạy bài " Hoa quả " thì phải sử dụng tập tranh lớp 3 để dạy, song ở Miền Bắc Hoa Móng Rồng, Hoa Thuỷ Tiên... lại thiếu, hoặc vịt, gà thì ở nông thôn quá quen thuộc ( không cần sử dụng đến ), hoặc đồ dùng về tự nhiên, xã hội thì rất nhiều, nhưng sắp xếp chưa có hệ thống. Đồ dùng về toán đã có nhiều, song vẫn chưa đủ cho một số dạng toán.
b- Về giáo viên:
Từ thực tế thiết bị dạy còn thiếu, một số giáo viên còn ngại sử dụng, cán bộ phụ trách thiết bị ở trường thường kiêm nhiễm nhiều việc khác, nên việc mượn trả gặp nhiều khó khăn. Đây là một trong những nguyên nhân làm cho giáo viên lên lớp sử dụng đồ dùng dạy học thiếu thường xuyên. Trong quá trình sử dụng đồ dùng dạy học, một số giáo viên còn lúng túng, nhất là khi sử dụng thiết bị đèn chiếu. Bộ đèn chiếu với giá trị 20 triệu đồng có tavs dụng dạy trong nhiều tiết học, nhiều môn học vậy mà một năm chỉ được sử dụng đôi 3 lần phục vụ cho thực tập hay thao giảng. Một số giáo viên khác lại nghĩ rằng cứ đưa ra tranh ảnh hoặc vật thật cho HS quan sát là đảm bảo điều kiện để giải nghĩa từ hoặc khi làm thí nghiệm trong phân môn khoa học chưa đảm bảo khoa học. Chỉ bản đồ chưa dùng thước ngòi mà dùng thước gỗ để chỉ... bên cạnh đó cũng có trường hợp giáo viên lạm dụng quá nhiều tranh ảnh, vật thật hiện có trong một tiết dạy như đưa ra một số tranh ảnh mà HS đã được tiếp xúc hàng ngày làm hạn chế sự phát triển tư duy, liên tưởng tượng tưởng của HS.
Ví dụ: Khi giảng từ biển cả, tàu thuyền, đối với HS vùng biển giáo viên không cần giới thiệu mà HS vẫn biết, hoặc với HS Miền núi cao khi giảng từ: Ruộng bậc thang, nương rẫy... giáo viên để HS tự liên tưởng và giải nghĩa từ không cần tranh vẽ hoặc bài: " nghiên cứu khoa học " lớp 4, nhiều giáo viên khi giảng từ " nhà khoa học" đã sưu tầm rất nhiều tranh ảnh của các nhà khoa học trong nước và trên thế giới để giới thiệu cho HS điều này cần, nhưng chưa đủ nếu giáo viên không giúp HS hiểu