SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài : HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ GIẢI BÀI TẬP VẬT LÝ PHẦN ĐIỆN HỌC LỚP 9 Ở TRƯỜNG THCS HUỲNH THÚC KHÁNG, BẮC TRÀ MY NĂM HỌC 2010-2011.
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Môn vật lý là một trong những môn học khá quan trọng trong nhà trường phổ thông, đồng thời nó cũng được áp dụng rộng rãi trong đời sống hàng ngày của mỗi con người chúng ta. Hơn nữa môn học này ngày lại càng yêu cầu cao hơn để đáp ứng kịp với công cuộc CNH- HĐH đất nước , nhằm từng bước đáp ứng mục tiêu giáo dục đề ra " Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài", góp phần xây dựng Tổ Quốc ngày một giàu đẹp hơn.
Để nâng cao hiệu quả dạy học ngành giáo dục đang đẩy mạnh thực hiện phương pháp dạy học tích cực, một trong các giải pháp nâng cao hiệu quả của phương pháp dạy học tích cực thì việc giúp cho học sinh rèn luyện khả năng tự học là rất cần thiết.
Hiện nay ở trường THCS Huỳnh Thúc Kháng việc tự học của học sinh còn hạn chế, đăc biệt là việc tự giải bài tập của học sinh. Đối với bài tập ở phần điện học của lớp 9 luôn là điều mà nhiều thế hệ học sinh của trường lo lắng. Qua kinh nghiệm hơn 5 năm giảng dạy tại trường, tôi thấy khả năng phân tích mạch điện của học sinh còn hạn chế dẫn đến khó khăn của học sinh trong việc giải bài tập. Làm thế nào để giúp học sinh giải quyết vấn đề trên luôn là niềm trăn trở của người thầy.
Hơn nữa chương trình môn vật lý lớp 9, dung lượng bài tập khá nhiều, trong khi đó số tiết để giải bài tập cho các em còn ít. Do vậy việc hướng dẫn cho học sinh tự giải bài tập là rất cần thiết.
Từ suy nghĩ như trên tôi đã hướng dẫn học sinh tự giải bài tập. Ý tưởng này được tôi áp dụng trước hết với phần điện học. Vì vậy tôi chọn đề tài “hướng dẫn học sinh tự giải bài tập vật lý phần điện học lớp 9 ở trường THCS Huỳnh Thúc Kháng, Bắc Trà My Năm học 2010-2011”.
II. CƠ SỞ LÝ LUẬN.
Từ thực tế giảng dạy cho thấy, trong quá trình giải bài tập học sinh thường nhầm lẫn công thức áp dụng cho hai loại đoạn mạch song và nối tiếp, chưa biết vận dụng các giữ kiện của đề như “ đèn sáng bình thường”, nhiệt lượng toả ra trên dây dẫn là phần năng lượng nào và nhiệt lượng mà vật thu vào là phần năng lượng nào…Cơ bản nhất là vẫn còn một số học sinh chưa rút được các đại lượng trong công thức.
Hiểu biết về điện của học sinh còn hạn chế nên tiếp thu bài chậm, lúng túng từ đó không nắm chắc các kiến thức, kĩ năng cơ bản, định lý, công thức cho nên khó mà hoàn thiện được một bài toán điện học lớp 9.
Đa số các em chưa có định hướng chung về phương pháp học lý thuyết, biến đổi công thức, hay phương pháp giải một bài toán vật lý.
Kiến thức toán còn hạn chế nên không thể tính toán được mặc dù đã thuộc lòng các công thức.
Học sinh đọc đề hấp tấp, qua loa, khả năng phân tích đề, tổng hợp đề còn yếu, lượng thông tin cần thiết để giẩi toán còn hạn chế.
Học sinh vẽ sơ đồ mạch điện còn lúng túng. Một số vẽ sai hoặc không vẽ được do đó không thể giải được bài toán.
Một số chưa thuộc công thức và ký hiệu các đại lượng trong công thức. Một số khác không biết biến đổi công thức, còn nhầm lẫn giữa các công thức mạch điện nối tiếp và mạch điện song song.
Chưa có thói quen định hướng cách giải một cách khoa học trước những bài toán điện một chiều lớp 9.
Khả năng phân tích mạch điện của các em còn yếu, chưa phân biệt được phần nào mắc nối tiếp, phần nào mắc song song nên không vận dụng công thức hợp lý cho từng phần trong mạch điện.
III. CƠ SỞ THỰC TIỄN.
Trước đây việc giải bài tập của học sinh chỉ được chú ý đến phương pháp giải bài tập đơn thuần trong các tiết giải bài tập trong chương trình. Còn việc giải bài tập của học sinh ở nhà do học sinh tự tìm phương pháp giải mà chưa được trang bị khả năng tự giải bài tập. Đặc biệt bài tập phần điện học là dạng bài tập mà học sinh cho là khó và phức tạp thì việc trang bị cho học sinh khả năng này là rất cần thiết.
Đối với bài tập phần điện học thì học sinh gặp khó khăn ở những vấn đề sau:
Việc phân tích mạch điện.
Việc vận dụng các công thức của mạch nối tiếp và mạch song song.
Việc phối hợp các công thức với nhau để giải bài tập.
Kiến thức môn toán của các em