Phần thứ nhất: Đặt vấn đề
Môn toán có vị trí trong việc thực hiện mục tiêu chung của trường THCS, góp phần hình thành những con người có trình độ học vấn THCS. Chuẩn bị cho họ ra đời hoặc tiếp tục học lên ở bậc cao hơn, cung cấp cho họ những kiến thức toán học cơ bản cần thiết để làm nền tảng cho việc hình thành và phát triển nhân cách XHCN của thế hệ trẻ.
Để đạt được mục tiêu cụ thể là các tiêu chí giáo dục về kiến thức, kỹ năng phẩm chất cho học sinh THCS qua môn toán mỗi giáo viên cần nắm vững và không ngừng cải tiến phương pháp dạy học bộ môn, đúc kết và vận dụng được kinh nghiệm dạy học của bản thân và đồng nghiệp góp phần vào sự phát triển của bộ môn.
Như chúng ta đã biết chương trình SGK lớp 7 nói chung và chương trình SGK toán 7 nói riêng được triển khai đại trà trong cả nước từ năm học 2003- 2004. Là một giáo viên dạy toán lớp 7 bản thân tôi và đồng nghiệp đã nhận thức sâu sắc rằng cùng với việc đổi mới nội dung và phương pháp dạy học việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh cũng phải có những chuyển biến mạnh mẽ về nội dung, hình thức tổ chức, phương pháp, kỹ thuật đánh giá theo hướng phát triển các phương pháp tích cực. Việc kiểm tra đánh giá không chỉ dừng lại ở yêu cầu tái hiện các kiến thức lặp lại các kỹ năng đã học mà phải khyuến khích trí thông minh sáng tạo của học sinh, biết vân dụng linh hoạt các kiến thức kỹ năng đã học vào tình huống thực tế. Phát hiện sự chuyển biến thái độ và xu hướng, hành vi cảu học sinh trước những vấn đề cảu đời sống cá nhân, gia đình và cộng đồng, rèn luyện khả năng phát hiện và giải quyết vấn đề nảy sinh trong các tình huống thực tế. Mặt khác thông qua kiểm tra đánh giá hướng dẫn học sinh phát triển kỹ năng và thói quen tự đánh giá, đánh giá lẫn nhau.
Qua quá trình giảng dạy tại trường THCS Lý Tự Trọng. Một trường đa số
là con em dân tộc, nhận thức của các em còn chậm, ý thức học tập chưa cao. Cho nên các em thường rất sợ khi được kiểm tra bài cũ, hoặc khi được kiểm tra thì các em trả lời rất lúng túng mặc dù các em đã học thuộc. Vì vậy trong năm học 2005 - 2006 tôi đã mạnh dạn áp dụng sáng kiến" Đổi mới hình thức kiểm tra bài cũ trong môn Toán 7".
Qua một năm giảng dạy môn toán lớp 7 và áp dụng đổi mới hình thức kiểm tra bài cũ tôi đã thu được những kết quả khả quan.

B: Phần thứ hai: Nội dung
cơ sở khoa học.
1. Vấn đề kiểm tra đánh giá kết quả dạy học trong chương trình SGK lớp 7
Quá trình dạy học được tạo bởi nhiều bước khác nhau mỗi bước lại thực hiện những mục đích lý luận dạy học xác định, trong đó kiểm tra đánh giá thực hiện mục đích riêng của mình để cùng với những mục đích bộ phận khác đạt tới mục đích chung của quá trình dạy học.
Kiểm tra vấn đáp( miệng) được sử dụng thường xuyên trong quá trình dạy học nhằm thu được ngay lập tức những thông tin về việc nắm vững kiến thức, kỹ năng từ phía học sinh giúp học sinh nhận ngay rhấy những thành công và hạn chế trong học tập thông qua câu trả lời đối thoại trực tiếp góp phần phát triển kỹ năng mới và sử dụng những biện pháp ngôn ngữ thích hợp.
Như vậy kiểm tra nhằm cung cấp cho thầy và trò những thông tin về kết quả dạy học, trước hết về kiến thức, kỹ năng nhưng cũng bao gồm cả năng lực, thái độ và phẩm chất của học sinh. Như vậy kiểm tra là mối liên hệ ngược nhằm cung cấp hai mục đích một lúc: từ trò đến thầy và từ trò đến bản thân trò.
Qua đó thầy nắm được tình hình lĩnh hội tri thức của học sinh và từ đó điều khiển bước tiếp theo có hiệu quả hơn, đánh giá được kết quả của phương pháp dạy của mình. Học trò cũng nắm được mức độ hiểu bài của mình, phát hiện những chỗ yếu cần khắc phục.
Đối tượng kiểm tra là những mục đích đã được qui định trong chương trình về kiến thức, kỹ năng, năng lực trí tuệ và phẩm chất, cả mục đích về giáo dục ( chuẩn bị bài, ý thức học tập…)
Đánh giá bao gồm tất cả các kiểu xác nhận, đồng tình hay không đồng tình, kể từ cái gật đầu đồng ý đến sự đánh giá bằng lời cho tới việc cho điểm. Sự đánh giá của thầy phải đúng mức, có cơ sở vững chắc và công bằng. Có thể kết hợp cả sự đánh giá của thầy và của tập thể học sinh.
Cơ sở quan trọng để đánh giá là những bài kiểm tra ( miệng hay viết) nhưng cần căn cứ vào quá trình theo dõi người học sinh. Hai học sinh có cùng một số điểm kiểm tra nhưng có thể nhận được những lời đánh giá khác nhau.
Mục đích của việc kiểm tra đánh giá không chỉ ở chỗ học sinh nhận được một điểm số. Điều quan trọng là qua đó chỉ cho học sinh thấy chỗ mạnh và chỗ yếu của mình, chỗ nào đã nắm vững, chỗ nào còn lỗ hổnh hay sai sót. Tốt hơn hết nếu người học sinh còn được thầy cho biết nguyên nhân sai lầm và cáh sửa chữa.
Kết quả kiểm tra đánh giá có chức năng thông tin tư vấn cho phụ huynh học sinh và các tổ chức đoàn thể xã hội, tạo sự hiểu biết lẫn nhau để tạo sức mạnh giáo dục cho học sinh. Từ đó làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục.
2. Yêu cầu sư phạm đối với việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh
đảm bảo tính khách quan trong quá trình kiểm tra đánh giá.
Yêu cầu đảm bảo tính toàn diện
Yêu câu đảm bảo tính thường xuyên liên tục và hệ thống
Yêu cầu đảm bảo tình phát triển tương lai của người học.
3. Chương trình và SGK toán 7
*Kế hoạch dạy học
Cả năm 35 tuần x 4 tiết/tuần = 140 tiết
Học kỳ I 18 tuần x 4 tiết/ tuần = 72 tiết
Học kỳ II 17 tuần x 4 tiết/ tuần = 68 tiết
Số lần kiểm tra cho điểm
Số lần kiểm tra miệng trong một HK theo qui định( tối thiểu) 1( 2 lần
Nội dung cụ thể
Trong sáng kiến kinh nghiêm này tôi muốn đề ra nội dung đổi mới hình thức kiểm tra bài cũ trong môn toán 7 tại trường THCS Lý Tự Trọng
Nội dung và hình thức kiểm tra
Kiểm tra kiến thức cũ trên một hình vẽ, một đối tượng cụ thể
Với cách kiểm tra này yêu cầu về mặt lý thuyết được giảm nhẹ (chỉ cần học sinh phát hiện được định nghĩa hoặc tính chất đó trên hình vẽ hoặc đối tượng cụ thể, không nhất thiết phải nêu được định nghĩa hoặc tính chất đó như SGK) nhưng vẫn không bị coi nhẹ, (học sinh phải giả thích bằng cách nêu định nghĩa, tính chất đã vận dụng). Với một hình vẽ, một đối tượng cụ thể trước mặt bản thân học sinh được kiểm tra dễ dàng trả lời hơn, cả lớp cũng dễ theo dõi hơn. Với một ứng dụng cụ thể trước mặt, kiến thức kiểm tra được khắc sâu hơn.
Cách kiểm tra này xuất phát từ một tình huống cụ thể mà nảy sinh yêu cầu cần nắm vững kiến thức tương ứng
Sử dụng hình thức kiểm tra” Trò- trò”
ở một số tiết học khi kiểm tra lý thuyết tôi đã gọi 2 học sinh cùng lên bảng. Em A đặt câu hỏi em B trả lời, em A nhận xét cả lớp bổ sung.
Với cách làm này các em không còn là người thụ động trả lời câu hỏi mà là người chủ động đặt câu hỏi. Các em phải nắm vững bài mới có thể chọn được những câu hỏi hay.
Kiểm tra với hình thức trắc nghiệm khách quan.
Cách kiểm tra này gây được hứng thú học tập cho học sinh vì học sinh vì học sinh có thể tự đánh giá ngay được kết quả học tập của mình, ngoài ra học sinh có thời gian suy nghĩ trả lời vì không mất thì giờ vào việc trình bày diễn đạt tránh được cho học sinh việc học lệch, học tủ, học vẹt…
Một số câu hỏi, bài tập đại số hình học sử dụng trong dạy học toán 7 trường THCS.
Trong thực tiễn dạy học ở trường phổ thông hình thức kiểm tra bài cũ thường được dùng là kiểm tra vấn đáp.
Sau đây là một số trong những câu hỏi và bài tập cụ thể được tôi áp dụng trong kiểm tra bài cũ toán lớp 7 tại trường THCS Lý Tự Trọng thị trấn Thành phố Hòa Bình tỉnh Hoà bình năm học 2005- 2006.
Câu hỏi và bài tập kiểm tra kiến thức cũ trên một hình vẽ một đối tượng cụ thể.
Ví dụ 1: Tiết 2 bài Luyện tập( Hình học)
Cho hình vẽ: x
y`
2 1
3 4
O y
x`
Hỏi: - Trên hình đó chỉ ra các cặp góc đối đỉnh?
So sánh độ lớn của các các cặp góc đó? Giải thích điều đó? (Phát biểu định lý đã vận dụng)
Trả lời: - Cặp góc đối đỉnh là
Ô1, Ô3; Ô2, Ô4
Ô1 = Ô3; Ô2=Ô4
Định lý: hai góc đối đỉnh thì bằng nhau
Ví dụ 2: Tiết 7 bài luỹ thừa của một số hữu tỷ- Đại số.
Hỏi: Tính a, (-5)2.(-5)3
b, 0,753: 0,75
Nêu qui tắc đã vận dụng và viết dạng tỏng quát của qui tắc đó?
Trả lời: a, (-5)2.(-5)3 = (-5)5
b, 0,753: 0,75 = 0,752
+ Khi nhân hai luỹ thừa cùng cơ số, ta giữ nguyên cơ số và cộng hai số mũ
Công thức: xm.xn = xm+n
+ Khi chia hai luỹ thừa cùng cơ số khác 0, ta giữ nguyên cơ số và lấy số mũ của luỹ thừa bị chia trừ đi số mũ của luỹ thừa chia.
Công thức: xm: xn = xm-n( x( 0, m>=n)
Câu hỏi và bài tập kiểm tra kiến thức cũ với hình thức kiểm tra “ Trò- trò”
Sau đây là một số câu hỏi mà các em đã nêu ra:
Ví dụ 1: Tiết 29 bài Luyện tập 1- Hình học.
Hỏi: vận dụng trường hợp bằng nhau góc cạnh góc của hai tam giác hãy phát biểu các trường hợp bằng nhau của