A.Đặt Vấn đề
Là một giáo viên dạy lớp 1 đã nhiều năm ,tôi nhận thấy việc hình thành và rèn cho học sinh 4 kĩ năng: đọc, nghe, nói, viết là vấn đề rất quan trọng trong môn Tiếng Việt. Kĩ năng nghe - nói là một trong những kĩ năng mà học sinh đã có trước khi vào lớp 1. Nhưng để rèn cho học có kĩ năng nghe - nói tốt không phải việc dễ đối với giáo viên lớp 1. Vì vậy, tôi chọn đề tài “Rèn kĩ năng nghe - nói cho học sinh lớp 1 trong môn Tiếng Việt” để nghiên cứu và thực nghiệm trong quá trình dạy học của tôi .
B.Nội dung
I . Yêu cầu kĩ năng nghe - nói trong nội dung chương trình Tiếng Việt 1
1.Kĩ năng nghe
* Nghe trong hội thoại
+ Học sinh nhận biết sự khác nhau của các âm , các thanh và các kết hợp của chúng ; nhận biết sự thay đổi về độ cao, ngắt nghỉ hơi.
+ Học sinh nghe hiểu các câu kể, câu hỏi đơn giản.
+ Học sinh nghe hiểu lời hướng dẫn hoặc yêu cầu.
*Nghe hiểu văn bản: Nghe hiểu một câu truyện ngắn có nội dung thích hợp với học sinh lớp 1.
2.Kĩ năng nói :
*Nói trong hội thoại:
+ Học sinh nói đủ to, rõ ràng, thành câu.
+ Biết đặt câu hỏi và trả lời câu hỏilựa chọn về đối tượng.
+ Học sinh biết chào hỏi, chia tay trong gia đình, trường học.
*Nói thành bài: Kể lại một câu chuyện đơn giản đã được học.
II. Kĩ năng nghe- nói được rèn trong các dạng bài
Tôi nhận thấy kĩ năng nghe - nói thường được luyện cùng lúc trong hệ thống bài học như sau:
1.Với các bài làm quen với âm và chữ:
Trong giai đoạn này, kĩ năng nghe- nói bắt đầu được luyện trong tất cả các giờ học nhưng được rèn tập trung nhất trong phần “ Luyện nói” của bài. Phần này luyện nói theo tranh tương đối tự do theo chủ đề của tranh, không gò bó trong các âm và thanh vừa học. Giáo viên có thể định hướng cho học sinh bằng các câu hỏi, hướng dẫn học sinh nói qua các câu trả lời đơn giản với nội dung gần gũi với các em. Mục tiêu của phần luyện nói trong giai đoạn này là giúp học làm quen với không khí học tập mới, không khí học tập mới, không rụt rè, nhút nhát, dám mạnh dạn hơn nói cho các bạn nghevà nghe các bạn nói theo hướng dẫn của giáo viên trong môi trường giao tiếp mới - giao tiếp văn hoá, giao tiếp trong nhà trường.
VD: Trong bài “Dấu hỏi” (sách TV/11), học sinh sẽ được luyện nghe –nói theo chủ đề “bẻ”.Đây là một trong những bài luyện nói đầu tiên giáo viên có thể hướng dẫn học sinh nói theo chủ đề của tranh không chỉ gò bó trong các tranh thể hiện từ ( tiếng) có dấu hỏi vừa học. Giáo viên có thể gợi ý định hướng cho học sinh bằng các câu