PHÒNG GIÁO DỤC TÂN BÌNH
TRƯỜNG THCS TÂN BÌNH
TỔ SỬ - ĐỊA – GDCD

(((

GIÁO VIÊN LỊCH SỬ LÀM GÌ ĐỂ HƯỞNG ỨNG
“ NÓI KHÔNG VỚI ĐỌC – CHÉP”



Lần đầu tiên, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Chỉ thị bắt đầu từ năm học 2009 – 2010 chấm dứt việc dạy học chủ yếu qua đọc chép ở bậc học phổ thông.
Đây là chủ trương phù hợp với tiến trình đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng sự mong đợi bấy lâu nay của nhiều giáo viên tâm huyết với giáo dục, giúp học sinh chủ động học tập và sáng tạo.
Trước khi trình bày một số giải pháp, xin được chỉ ra nguyên nhân của tình trạng đọc- chép vốn đã và đang tồn tại trong dạy học lịch sử.

I/ NGUYÊN NHÂN CỦA TÌNH TRẠNG ĐỌC - CHÉP TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ
Đọc - chép là một hoạt động khá phổ biến trong dạy học các môn xã hội nói chung, và dạy học lịch sử nói riêng. Đôi khi trong quá trình dạy học, giáo viên vẫn phải đọc cho học sinh chép một đoạn văn, thơ, hay trích dẫn một vài tư liệu,…Việc làm đó không có gì là sai, xấu, thậm chí rất cần thiết. Điều đáng nói ở đây là nhiều giáo viên đã lạm dụng nó đến mức biến nó trở thành một hoạt động thường xuyên, một kiểu dạy học đóng vai trò chủ đạo trong suốt quá trình lên lớp, thậm chí trở thành một phong cách dạy học. Thực tế đó đã khiến nhiều người trong chúng ta không khỏi nhọc lòng.
Cũng có quan niệm cho rằng: nếu thầy không đọc thì trò không chép? Không đọc kiến thức đã có sẵn trong sách giáo khoa, thì thầy sẽ nói gì để các em ghi lại và phát triển tư duy? Và nếu dạy tích cực, “nói không với đọc- chép” thì “người học lấy cái gì để thi”. Vì thế, dạy theo kiểu “đọc cái có sẵn cho học sinh chép vào vở”cứ lặp đi lặp lại nhiều năm, khiến công việc của nhiều giáo viên trở nên nhàm chán, không có động lực đổi mới. Thực tế cho thấy, dạy học theo lối đọc - chép đã làm cho việc dạy học trở nên qua loa, đại khái, làm cho học sinh chán học và tất nhiên cũng làm cho giáo viên ngán dạy. Vì vậy, nó chính là một trong những nguyên nhân cơ bản tạo nên sự giảm sút chất lượng dạy học nói chung, bộ môn lịch sử nói riêng, một môn học vốn mang tiếng khô khan, khó gặm.
Còn với học sinh, dẫu biết rằng phải chép bài của thầy đọc từ sách giáo khoa, cái mà các em có thể tự đọc, là một sự miễn cưỡng. Nhưng biết làm sao, khi thầy yêu cầu trả bài phải đúng, thậm chí đúng nguyên văn những lời thầy đọc. Thầy đọc - trò chép trên lớp, cộng với việc học quá tải liên miên khiến các em không đủ thời gian suy ngẫm và tự học, thì lấy đâu ra việc tìm tòi, suy luận để có kiến thức thực sự?
Song hành với dạy đọc- chép là cách kiểm tra đánh giá cũng theo lối dạy đọc –chép. Phần lớn mới dừng lại ở yêu cầu ghi nhớ, tái hiện, ít đặt ra yêu cầu kiểm tra đánh giá mức độ thông hiểu bản chất, kỹ năng vận dụng tri thức. Tình trạng này khiến học sinh sa vào học tủ, học vẹt, ghi nhớ máy móc để đối phó với việc kiểm tra, đánh giá.
Làm thế nào để khắc phục tình trạng đọc- chép? Đây được xem như một cuộc “cách mạng” trong giáo dục. Nhiều đồng nghiệp đã nhận thức được sự tai hại của việc dạy học theo lối đọc chép, nhưng qua thực tế “Nói không với đọc chép”, có người chưa biết nên bắt đầu từ đâu, làm như thế nào, thậm chí còn rất ái ngại, vì thay đổi một tập quán không dễ gì nếu thiếu một quyết tâm và sự định hướng. Để góp phần tạo nên sự chuyển biến trong dạy học bộ môn, và để “Nói không với đọc - chép”, xin được trao đổi cùng các bạn đồng nghiệp một số ý sau.

II/ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM KHẮC PHỤC TÌNH TRẠNG ĐỌC- CHÉP TRONG MÔN DẠY HỌC LỊCH SỬ
1. Để “Nói không với đọc chép”, trước hết đòi hỏi giáo viên phải tâm huyết với nghề, phải luôn thấy được trách nhiệm và uy tín cá nhân của mình trước hết là đối với học sinh. Cần phải tích cực đầu tư chuyên môn và không ngừng học tập nâng cao trình độ nghiệp vụ. Việc đầu tư chuyên môn đòi hỏi phải tiếp cận với thông tin khoa học chuyên ngành. Điều kiện sách vở, tài liệu tham khảo và các nguồn thông tin cần thiết. Và khi đã có sự hiểu biết sâu sắc về chuyên môn, giáo viên