CHƯƠNG MỘT
LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

1/ Đặt vấn đề :
a/ Cơ sở lý luận :
Dạy học theo quan điểm giao tiếp là một trong những tư tưởng quan trọng của chiến lược dạy học các môn ngôn ngữ ở trường phổ thông. Hiện nay các nước trên thế giới rất coi trọng quan điểm này, lấy hoạt động giao giao tiếp là một trong những căn cứ để hình thành và phát triển các hoạt động ngôn ngữ mà cụ thể là năng lực nghe, nói, đọc, viết cho người học.
Nếu như nghe và đọc là hai kỹ năng quan trọng của hoạt động tiếp nhận thông tin, thì nói và viết là hai kỹ năng quan trọng của hoạt động bộc lộ, truyền đạt thông tin cần được rèn luyện và phát triển trong nhà trường .
Luyện nói trong nhà trường là giúp học sinh có thói quen nói trong những môi trường giao tiếp khác nhau. Nó được thực hiện một cách hệ thống, theo những chủ đề nhất định , gắn với những vấn đề quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày, đảm bảo những yêu cầu cơ bản về ngôn ngữ và phi ngôn ngữ ( lời, mạch lạc, liên kết, các nghi thức lời nói, quy tắc hội thoại, cử chỉ, nét mặt, âm lượng, sức hấp dẫn,...). Luyện nói tốt sẽ giúp người học có được một công cụ giao tiếp hiệu quả trong cuộc sống xã hội.
b/ Cơ sở thực tiễn :
Ông bà ta từng dạy : " Học ăn, học nói, học gói, học mở ". Không phải ngẫu nhiên mà " học nói" được xếp vào vị trí thứ hai của câu nói. Điều này cho thấy noi cũng là một kỹ năng rất quan trọng trong giao tiếp hàng ngày. Trên thưc� tế, việc dạy học môn Ngữ Văn hiện nay không phải khi nào cả bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết đều được chú trọng rèn luyện và phát triển đồng thời. Thông thường, cả người biên soạn sách lẫn người dạy thường quá chú trọng vào việc dạy các tri thức Văn, Tiếng Việt, Tập làm văn hay đọc diễn cảm, đọc hiểu mà bỏ qua nghe ,nói,. Và có một thưc tế nữa là nhiều thế hệ học sinh khi ra đời nhiều khi không biết lắng nghe, thấu hiểu, không biết nói ra những điều mình nghĩ, không truyền đạt chính xác thông tin hoặc không nói đúng theo quy tắc giao tiếp, không biết cách đọc hiểu chính xác một văn bản ...

2/ Mục đích đề tài :
Ở chương tình Ngữ Văn lớp 6 bố trí tất cả là bốn tiết luyện nói. Mặc dù số giờ luyện nói là khá ít nhưng nếu giáo viên bỏ qua hoặc lơ là những tiết học này thì chắc chắn những em học sinh đầu cấp này sẽ không phát huy được năng lực nói của mình. Chính vì thế, với mục đích nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả của những tiết luyện nói đối với học sinh lớp 6, trong phạm vi hạn hẹp cuả đề tài nghiên cứu này, tôi xin mạnh dạn chia sẻ những điều bản thân đã lĩnh hội được trong quá trình giảng dạy những tiết luyện nói trong chương trình Ngữ Văn lớp 6 theo sách giáo khoa mới đang hiện hành.
3/ Lịch sử đề tài :
Từ trước đến nay có rất nhiều công trình, tài liệu nghiên cứu việc giúp học sinh học tốt các phân môncủa Ngữ Văn như học tốt Văn, Tiếng Việt, hay Tập làm văn ở tất cả các khối lớp. Thế nhưng lại chưa có một tài liệu nào đề cập đến vấn đề nâng cao kỹ năng nghe nói cho học sinh. Do đó, đây là đề tài khá mới mà bản thân tôi muốn tìm hiể để tìm ra một giải pháp có thể giúp việc luyện nói của học sinh, nhất là học sinh lớp 6 được hiệu quả hơn, đồng thời góp phần trang bị cho đối tượng học sinh này những kỹ năng liên quan đền việc tạo lập bài văn miêu tả, kể chuyện mà các em được học trong chương trình Ngữ Văn lớp 6.
4/ Phạm vi đề tài :
Đề tài này được thực hiện trong phạm vi tìm hiểu các tiết luyện nói của sách giáo khoa Ngữ Văn 6, và áp dụng cho các em học sinh lớp 6/4, 6/5, 6/6 của trường THCS Mỹ An- huyện Thủ Thừa đầu năm học 2005- 2006.

CHƯƠNG HAI
NỘI DUNG CÔNG VIỆC ĐÃ LÀM

1/ Thực trạng đề tài :
Sách giáo khoa Ngữ Văn 6 được áp dụng cho đến thời điểm này đã bước sang năm thứ 4. Chương trình nới của sách đặc biệt chú trọng , nhấn mạnh : " trọng tâm của việc rèn luyện kỹ năng Ngữ Văn cho học sinh là làm cho học sinh có kỹ năng nghe, nói, đọc, viết Tiếng Việt khá thành thạo theo các kiểu văn bản và có kỹ năng sơ giản về phân tích tác phẩm văn học, bước đầu có năng lực cảm nhận và bình giá văn học". Nhưng trên thực tế thì thời gian 4 năm chưa đủ để giáo viên Ngữ Văn có thể thực hiện trọng tâm đó một cách hoàn chỉnh, nhất là khi dạy những học sinh vùng sâu, vùng xa, vùng mà học sinh ít có điều kiện phát triển kỹ năng giao tiếp như học sinh ở vùng thành thị.
Ở ba lớp 6/4, 6/5 và 6/6 trường THCS Mỹ An, với tổng số học sinh là 120 nhưng đều nằm trong trường hợp đó. Phần lớn các em đều xuất thân và sinh sống ở vùng nông thôn, có tâm lý e dè, ngại nói hoặc không tự tin khi nói trước đông người. Các em lại ở nhiều trường tiểu học, cùng về học dưới ngôi trường THCS, chính vì thế việc bộc lộ của các em tưởng chừng đơn giản nhưng thật ra là một điều tương đối khó, mặc dù trong cuộc sống các em ăn nói khá lưu loát. Một lớp học 34 em thì chỉ có khoảng từ 5 - 6 học sinh là có thể tương đối tực tin bộc lộ với giáo viên và học sinh khác. Và 5-6 em đó lại là những cán bộ lớp với học lực khá giỏi. Chắc chắn với điều kiện như trên sẽ gây rất nhiều khó khăn cho giáo viên khi tổ chức cho học sinh học những tiết luyện nói.
2/ Nội dung cần giải quyết :
a/ Cơ sở thực tế :
Trong sinh hoạt học đường , chúng ta không có tham vọng đào tạo những nhà hùng biện, nhưng ít ra cũng luyện cho các em học sinh diễn đạt được ý mình một cách gãy gọn và trôi chảy, có thể truyền đạt một cách hoàn hảo ý tưởng của mình là chì khoá để thành công trong cuộc sống. Vấn đề quan trọng cần phải giải quyết khi hướng dẫn các giờ luyện nói cho các em học sinh lớp 6 là tiếp tục rèn luyện cho các em kỹ năng nói trước tập thể về kiểu bài văn vừa được học và thể hiện suy nghĩ cá nhân về những vấn đề gần gũi, thiết thực với cuộc sống hàng ngày. Cụ thể giúp các em :
- Biết cách phát biểu miệng, quan điểm, ý kiến cá nhân.
- Biết trình bày trước tập thể ý kiến cá nhân theo đề cương đã chuẩn bị trước một vấn đề nào đó. Ví dụ như tạo cơ hội cho học sinh trình bày trước tập thể bài văn kể chuyện đời thường, về cách vận dụng quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả và về bài văn miêu tả có chủ đề gắn với những sinh hoạt gần gũi. Các nội dung luyện nói này đều tập trung vào trọng tâm chương trình Tập làm văn là hai kiểu bài kể chuyện và miêu tả, nhằm tăng cường rèn luyện cho các em các kỹ năng liên quan đến việc tạo lập bài văn miêu tả, kể chuyện.
b/ Cơ sở lý luận :
Trọng tâm của việc rèn luyện kỹ năng nói trong chương trình Ngữ Văn THCS là giúp cho học sinh có được kỹ năng nghe, nói, đọc Tiếng Việt tương đối thành thạo. Đây cũng là sự cụ thể hoá tư tưởng dạy học theo lý thuyết vào thực tiễn dạy học môn Ngữ Văn ở trường phổ thông. Thực hiện tốt trọng tâm đưa ra cũng chính là thay đổi cách dạy theo xu hướng quốc tế, góp phần làm cho chất lượng giáo dục ngày càng được nâng cao.
3/ Biện pháp giải quyết :
Để hoàn thành những định hướng đã đặt ra, dựa trên thực tế đã đã lam�, tôi xin trình bày những biện pháp chính đã áp dụng như sau :
a/ Chú trọng việc luyện nói của học sinh ngay từ đầu năm học, trong tất cả các giờ Ngữ Văn, kết hợp với rèn luyện các kỹ năng khác.
Giáo viên Ngữ Văn khó có thể phát triển kỹ năng nói cho học sinh nếu chỉ trông chờ vào số tiết luyện nói trong chương trình sách giáo khoa. Mặc dù sách giáo khoa đã đổi mới theo khuynh hướng quan tâm tới việc rèn luyên kỹ năng nói cho học sinh, phân phối mỗi khối lớp đề có tiết luyện nói ở cả hai học kỳ. Tuy nhiên với số lượng 4 tiết là rất khiêm tốn. Cụ thể ở lớp 6, các tiết luyện nói được phân bố :
- Luyện nói kể chuyện ( bài 7, bài 10 ).
- Luyện nói về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn bản miêu tả ( bài 20 ).
- Luyện nói về văn miêu tả ( bài 23 ).
Nếu không có sự chuẩn bị ngay từ đầu năm học thì chắc chắn giáo viên sẽ gặp không ít trở ngại khi tổ chưa các giờ học. Vậy nên chú trọng việc luyện nói cho học sinh mọi lúc, mọi nơi có thể thực hiện được vì việc này không quá khó nhất là khi giáo viên Ngữ Văn thực sự muốn đạt hiệu quả trong những giờ luyện nói. Chú trọng đến việc tập nói cho học sinh có thể thực hiện theo những cách như :
( Tạo cho các em có nhu cầu muốn nói, muốn được bộc lộ.
Khi tiếp xúc với các em lần đầu tiên, giáo viên Ngữ Văn cần thiết lập tốt mối quan hệ, giúp học sinh thấy được sự gần gũi, thân tình nơi giáo viên Ngữ Văn, điều này là cơ sở giúp học sinh dễ dàng bộc lộ với giáo viên hơn trong những giờ học sau. Giáo viên có thể làm quen với các em bằng cách giới thiệu về mình, cũng là cơ sở để các em theo đó mà tự giới thiệu bản thân về những điều đơn giản như họ tên, tuổi, sở thích... Điều này không kém phần quan trọng, vì nếu làm được như vay thì giáo viên Ngữ Văn đã phần nào giúp học sinh bắt đầu tập làm quen