A: ĐẶT VẤN ĐỀ

I: Lời mở đầu

Trong quá trình dạy học, để thành công thì người giáo viên cần rất nhiều các yếu tố. Ngoài việc nắm vững những khoa học cơ bản của bộ môn, lòng say mê công việc, ý chí phấn đấu…thì còn cần phải tích luỹ được nhiều kinh nghiệm và óc sáng tạo trong từng tiết dạy và trong suốt quá trình dạy học.
Đặc trưng là nghề dạy học, đối tượng lao động là con người cụ thể; người dạy trước những đối tượng khác nhau không chỉ áp dụng một vài hình thức và phương pháp dạy học quen thuộc trong các tài liệu hướng dẫn chung, mà để nâng cao chất lượng giảng dạy người giáo viên phải không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, đổi mới phương pháp dạy học, học hỏi đồng nghiệp…và viết sáng kiến kinh nghiệm cũng là một hình thức giúp giáo viên tích luỹ vốn kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy, nhằm nâng cao chất lượng của những giờ dạy, cũng như chất lượng học của học sinh.

II: Lý do chọn đề tài

Địa lý địa phương là phần nối tiếp của chương trình Đị lý ở trường trung học cơ sở nói chung và Địa lý Việt Nam nói riêng. Đây là phần cuối cùng của chương trình Địa lý ở trường Trung học cơ sở và lại là thời điểm cuối năm học vì vậy giáo viên thường bỏ qua hoặc giảng dạy một cách sơ sài những tiết,những bài cuối này.
Song nếu đánh giá một cách đầy đủ thì đây là phần Địa lý vô cùng quan trọng đối với học sinh (Trong hoàn cảnh dạy học hướng nghiệp cho học sinh đang được đẩy mạnh trong các nhà trường), đây là chương trình địa lý quyết định kết quả học tập Địa lý qua 4 năm ở trường THCS của các em vì học tốt chương trình địa lý địa lý địa phương sẽ giúp các em có được những kiến thức cần thiết cũng như một số kỹ năng để áp dụng vào trong lao động sản xuất cũng như trong sinh hoạt - Nếu giáo viên dạy đủ, dạy đúng.
Thông thường trong quá trình dạy học, giáo viên chỉ chú ý đến việc truyền đạt những thông tin địa lý một cách chung chung về địa lý tỉnh (hoặc thành phố) của mình chứ chưa xoáy sâu vào việc yêu cầu học sinh lấy ví dụ, liên hệ tới địa phương nơi các em đang cư trú (do đó việc dạy học trở nên nhàm chán, đơn điệu và có phần vô bổ đối với các em.) vì những ví dụ hay sự liên hệ đó sẽ giúp các em bổ sung thêm kiến thức địa lý thực tiễn địa phương, là tư liệu không thể thiếu, là hành trang để các em tham gia lao động sản xuất sau này ở quê hương
Bài học đắt giá ở địa phương cho đến nay vẫn còn để lại dư âm về sự thất bại trong chiến lược phát triển kinh tế; đó là chính sách “Lúa lấn cói, cói lấn biển”- Do không hiểu sự thích nghi của cây trồng đối với thổ nhưỡng cũng như nguồn nước, cho nên hàng loạt diện tích lúa không thể phát triển được trong điều kiện nước lợ, và rất nhiều diện tích cói cũng đồng thời bị cháy do nước nhiễm mặn quá nặng. Rồi hàng loạt những khó khăn khác đã xảy ra do không nắm rõ tình hình thời tiết, khí hậu, thổ nhưỡng… mà địa phương đã gặp phải - một lần nữa có thể khẳng định học địa lý địa phương vô cùng bổ ích đối với học sinh.

B: NỘI DUNG

I: Thực trạng của việc dạy học Địa lý địa phương ở trường THCS

Nguyên nhân chủ yếu làm việc dạy và học chương trình địa lý địa phương ở trường THCS bị coi nhẹ là do giáo viên ngại sưu tầm tài liệu, ngại tìm hiểu thực tiễn, ngại tìm những cái riêng của địa phương trong cái chung của cả nước. Bên cạnh đó thiết bị phục vụ cho việc giảng dạy địa lý địa phương còn rất thiếu thốn gần như không có, tài liệu phục vụ cho việc dạy của giáo viên và việc học của học sinh chưa có đó cũng là yếu tố làm cho phần Địa lý địa phương không được chú trọng đến.
Đối với học sinh, vào cuối năm học nên việc tiếp thu bài cũng như thời gian tìm hiểu thực tiễn có phần chểnh mảng, lờ là…
Trong quá trình giảng dạy ở trường trung học cơ sở Nga Phú tôi có một số kinh nghiệm nhỏ để giảng dạy phần Địa lý này và ghi lại để đồng nghiệp cùng tham khảo. Rất mong được ý kiến đóng góp và sửa chữa.
Sau đây là một số tư liệu bổ sung thêm cho một số tiết dạy cụ thể.

II: Giải pháp thực hiện cho một số tiết dạy cụ thể

BÀI 41

I: Vị trí, phạm vi lãnh thổ và sự phân chia hành chính
Giáo viên phải cho học sinh thấy được lãnh thổ Thanh Hoá bao gồm phần đất liền, phần biển và vùng trời phủ