Phòng Giáo dục thành phố bắc giang
Trường T.H.C.S Ngô sĩ liên





Sáng kiến kinh nghiệm:



Tiếp tục thực hiện đề án
kiểm tra, đánh giá kết quả học tập

của học sinh

để đổi mới phương pháp dạy học







Giáo viên : Lê Thị Thanh Tâm





Năm học : 2006 - 2007
A / Đặt vấn đề :

I - Căn cứ để nghiên cứu :
+ Đường lối, các nghị quyết của TW Đảng cộng sản Việt Nam.
+ Mục tiêu, nhiệm vụ năm học : 2006 - 2007 của bộ GD - ĐT và các thông tư chỉ đạo của các cấp lãnh đạo.
+ Chuyên đề bồi dưỡng về cải cách giáo dục, đổi mới phương pháp dạy- học, hướng dẫn thay sách giáo khoa mới .
+ Tài liệu bồi dưỡng giáo viên dạy sách giáo khoa mới môn địa lí lớp 6, 7, 8, 9.
+ Phân phối chương trình địa lí THCS năm học : 2006 - 2007
+ Mục tiêu chung của chương trình địa lí THCS.
+ Trình độ của học sinh lớp được phân công dạy.
+ Điều kiện cơ sở : Thiết bị dạy học, kinh phí....
* Đặc biệt là năm học này ( 2006 – 2007 ) đã căn cứ vào kết quả nghiên cứu, thể nghiệm ứng dụng đề tài của năm học trước ( 2005 – 2006 ), để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cho cụ thể tốt hơn.

II - Lí do chọn đề tài nghiên cứu :

1 ) Lí do căn bản nhất là thực hiện theo đường lối, các nghị quyết của TW Đảng cộng sản Việt Nam:
Nghị quyết TW 2 khoá VIII tiếp tục khẳng định : " Phải đổi mới phương pháp giáo dục- đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, bảo đảm điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh..."

2 ) Lí do căn bản tiếp theo là thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ, chương trình, hướng dẫn thực hiện đổi mới phương pháp dạy học:
+ Định hướng về đổi mới phương pháp đã xác định những điểm mới so với phương pháp cũ về vấn đề sau:
- Đổi mới về phương pháp và hình thức tổ chức dạy học là việc đã thực hiện từ lâu ( không phải đến tận khi thay sách bây gời mới có).
- Đổi mới về sử dụng thiết bị dạy học.
- Đặc biệt đổi mới về đánh giá kết quả học tập của học sinh là việc hiện nay mới làm rõ nét hơn trước.
+ Đổi mới phương pháp có những biểu hiện tích cực của một giờ học địa lí là:
- Học sinh biết tự đánh giá kết quả học tập của mình và của bạn.
- Giáo viên hướng dẫn học sinh khai thác kiến thức, khuyến khích, động viên thành tích, đánh giá công bằng kết quả học tập của học sinh.

3 ) Lí do tiếp theo là căn cứ vào điều kiện cơ sở : Thiết bị dạy học, mức sống, đầu tư cho giáo dục ... hiện nay :
+ Về phía nhà trường: Đã có điều kiện tương đối tốt như máy móc sử dụng công nghệ cao ( máy vi tính, máy pôtô coppi …)
+ Về phía giáo viên: 100 % giáo viên đã được hướng dẫn sử dụng máy vi tính.
+ Về phía phụ huynh học sinh : Kinh tế đã nâng cao, mức sống dân trong thành phố tốt, có thể đảm bảo tố cho học tập cũng như đấnh giá theo cách mới cải cách.

4 ) Theo trình độ của học sinh :
+ Các lớp tôi được phân công dạy cũng như các lớp khác, học sinh nói chung hiện nay đã được tiếp xúc nhiều với các dạng, kiểu đánh giá nhận thức mới cả trên lớp cũng như các cuộc thi trên truyền hình, ngoại khoá …
+ Các em đã làm quen tương đối với các kiểu ứng dụng kiểm tra có yêu cầu lượng kiến thức cao hơn, đa dạng hơn trước khi cải cách giáo dục.

* Dựa vào các căn cứ và lí do đã nêu trên, tôi đã nghiên cứu và thử nghiệm đề tài : " Xây dựng đề, đáp án kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh để đổi mới phương pháp dạy học ". Để thực hiện theo đường lối, nghị quyết của TW Đảng về mục tiêu, nhiệm vụ năm học của ngành giáo dục- đào tạo.


B / Giải quyết vấn đề :

I / Lí luận của đổi mới phương pháp dạy học địa lí nói chung và đổi mới phương pháp đánh giá kết quả học tập của học sinh nói riêng :
1 ) Luật giáo dục ( 1998 ) ở trường phổ thông đã có định hướng về đổi mới phương pháp dạy học là:
- Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh.
- Bồi dưỡng phương pháp tự học.
- Rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
- Tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh.
* Căn cứ vào định hướng trên và đề tài “ Kiểm tra , đánh giá kết quả học tập của học sinh trong thức hiện phương pháp dạy học ” ( năm học trước tôi đã thể nghiệm ) để năm học này tôi tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về việc đổi mới phương pháp đánh giá học sinh qua nội dung xây dựng đề, đáp án kiểm tra.
2 ) Những biểu hiện tích cực của việc đổi mới phương pháp ra đề, đáp án để đánh giá kết quả học tập của học sinh là:
a ) Với giáo viên:
+ Biểu hiện tích cực nhất là giúp giáo viên kiểm tra, đánh giá học sinh với lượng kiến thức nhiều hơn, dạng bài đa dạng hơn so với cách kiểm tra đánh giá trước đây.
+ Biểu hiện rõ là giáo viên đề ra với học sinh nhiều tình huống có vấn đề, làm bài tập, bài kiểm tra các thể loại một cách sáng tạo, làm chủ kiến thức của mình đã được tiếp thu .
+ Đánh giá được mức độ nhận thức của học trò trong thời điểm cụ thể cũng như cả quá trình học tập.
+ Ngoài ra giáo viên còn có phương án ( với kiểm tra miệng, thực hành ) hoặc dạng bài viết để khuyến khích, động viên học sinh chưa khá, giỏi vươn lên.
b) Với học sinh:
+ Biết cách trả lời, trình bày nhiều dạng bài, mức độ yêu cầu trình bày cũng như mức độ nông, sâu của kiến thức.
+ Chủ động hơn trong làm bài, vận dụng kiến thức sáng tạo.
+ Học sinh biết cách tự đánh giá mức độ tiếp thu kiến thức của bản thân cũng như đánh giá mức độ tiếp thu kiến thức của các bạn trong lớp.
+ Qua kết quả đánh giá tăng thêm hứng thú động viên học sinh học tập bộ môn tốt hơn.

II / Mục đích và ý nghĩa của việc đổi mới phương pháp ra đề, đáp án để kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh :
1 ) Mục đích :
a ) Của học sinh:
+ Nắm được mức độ tiếp thu tri thức của mình cũng như các bạn.
+ Tự phát hiện các sai sót về kiến thức và nhất là cách áp dụng phần lí thuyết cứng để trả lời bài của mình, của bạn để có hướng khắc phục trong các bài tiếp theo.
+ Rèn luyện tư duy độc lập, tâm lí thi cử, thái độ nghiêm túc...
b) Với giáo viên:
+ Nắm được mức độ tiếp thu tri thức, khả năng trình bày vấn đề của học sinh lớp mình giảng dạy .
+ Phát hiện các sai sót của phần lớn cũng như số ít học sinh để có phương án khắc phục trong các giờ giảng, giờ ôn tập năm sau.
+ Đánh giá khách quan học lực của học sinh, trình độ giảng dạy phù hợp nhiều đối tượng của giáo viên.
+ Giúp giáo viên nhận ra điểm mạnh, yếu của chính bản thân để tự hoàn thiện, bồi dưỡng chuyên môn cho mình tốt hơn.
c) Của cán bộ quản lí:
+ Nắm được mức độ tiếp thu tri thức học sinh cấp mình quản lí.
+ Cơ sở công khai hoá chất lượng học tập của học sinh, chất lượng giảng dạy của giáo viên và cả chất lượng quản lí, đôn đốc phong trào nâng cao thực chất giáo dục của cán bộ quản lí các cấp .
2 ) ý nghĩa của việc đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá quá trình học tập của học sinh :
a ) Với giáo viên:
+ Cấp cho giáo viên thông tin" Phản hồi ngoại sinh " để người giáo viên có cơ sở điều chỉnh hoạt động giảng dạy trên lớp cũng như cách thức hướng dẫn học sinh tự học ở nhà.
+ Giáo viên kiểm tra, đánh giá được học sinh đầy đủ các vấn đề yêu cầu và nhiều dạng bài hơn. Ví dụ:
- Với dạng bài kiểm tra miệng hàng ngày, đột xuất kiểm tra được sự chuyên cần, học lí thuyết thường xuyên nắm kiến thức căn bản, đồng thời rèn cách diễn đạt lưu loát, ngắn gọn, trả lời nhanh trước lớp … của từng học sinh
- Với dạng bài kiểm tra miệng hoặc bài thu hoạch trong giờ thực hành, đã kiểm tra được mức độ các em áp dụng kiến thức, lí thuyết đã học vào làm thực hành, đồng thời rèn cách diễn đạt, diễn giải việc làm của bản thân, hoặc của nhóm sau khi có thảo luận bằng văn nói hoặc văn viết.
- Với dạng bài kiểm tra thường xuyên ( 15’) đã kiểm tra được mức độ các em áp dụng kiến thức, lí thuyết đã học vào làm bài, đồng thời rèn cách diễn đạt, diễn giải bằng văn viết của bản thân sau khi đã tư duy độc lập. Đặc biệt loại bài này có lợi thế là trong cùng thời gian ngắn ( 15’ ) đã kiểm tra, đánh giá đồng thời khách quan với cả lớp .
- Với dạng bài kiểm tra 1 tiết định kì trong năm học, đã kiểm tra được mức độ các em có kiến thức từng phần, tổng hợp, nối tiếp, vận dụng liên hoàn …, kể cả kĩ năng thực hành đã có, rồi tư duy độc lập vào làm bài, đồng thời rèn cách diễn đạt, diễn giải bằng văn viết của từng học sinh .
- Kiểm tra, đánh giá học sinh thường xuyên và nhiều nội dung kiểm tra … còn giúp giáo viên thấy rõ chuyển biến chất lượng học của trò trong từng giai đoạn ngắn cũng như nối tiếp cả quá trình rèn luyện / kì học / năm học.
b ) Với học sinh:
+ Qua làm các bài kiểm tra thường xuyên, định kì, cấp cho học sinh những thông tin " Phản hồi nội sinh ", để các em thấy rõ nội