Chương IV: PHÂN BÀO
Bài 18: CHU KÌ TẾ BÀO VÀ QUÁ TRÌNH NGUYÊN PHÂN
Mục tiêu
Kiến thức
Học sinh (HS) nêu được khái niệm chu kỳ tế bào.
HS mô tả được các giai đoạn của chu kỳ tế bào.
Trình bày được các kỳ của nguyên phân.
HS hiểu rõ được sự điều khiển chặt chẽ quá trình phân bào là do hệ thống đặc biệt và rối loạn sẽ gây ra hậu quả.
HS nêu được ý nghĩa của quá trình nguyên phân.
Kỹ năng
Rèn luyện một số kỹ năng:
Phân tích tranh hình phát hiện kiến thức.
So sánh khái quát.
Liên hệ thực tế.
Hoạt động nhóm.
Giáo dục: cho học sinh về ý nghĩa của quá trình nguyên phân đối với sinh vật trong sinh sản và di truyền.

Thiết bị dạy học
Tranh hình sách giáo khoa (SGK) phóng to.
Tranh phân chia tế bào chất ở tế bào động vật và tế bào thực vat65tranh tế bào ở kỳ trung gian.
Phiếu học tập
Phiếu học tập số 1
TÌM HIỂU CHU KỲ TẾ BÀO
Thời kỳ
Tiêu chí
Kỳ trung gian
Nguyên phân

Thời gian



Đặc điểm




Phiếu học tập số 2
NHỮNG DIỄN BIẾN CƠ BẢN Ở CÁC KỲ TRONG NGUYÊN PHÂN
Các kỳ
Đặc điểm
Kỳ đầu
Kỳ giữa
Kỳ sau
Kỳ cuối

Nhiễm sắc thể





Màng nhân, nhân con





Thoi vô sắc






Phương pháp dạy học
Vấn đáp
Trực quan
Hoạt động nhóm


Hoạt động dạy và học
Ổn định lớp và kiểm tra bài cũ (5 phút)
Quang hợp là gì? Quang hợp chia thành mấy pha? Trình bày diễn biến các pha của quang hợp?
Ôxy được sinh ra từ chất nào và trong pha nào của quá trình quang hợp từ đó cho biết ý nghĩa của quá trình quang hợp?
Trọng tâm
Chu kỳ tế bào.
Diễn biến của quá trình nguyên phân và ý nghĩa của nó
Bài mới
Giới thiệu bài mới
Tại sao cơ thể chúng ta ngày càng lớn lên nhưng lớn lên đến một giai đoạn nào đó thì không lớn lên thêm nữa? tại sao người ta nuôi cấy mô của một số thực vật tạo ra được nhiều cây con? Tại sao khi bị đứt tay 1 thời gian sau da lại liền lại? để trả lời những câu hỏi đó hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu bài “chu kỳ tế bào và quá trình nguyên phân”
Hoạt động 1:
TÌM HIỂU VỀ CHU KỲ TẾ BÀO (10 phút)
Mục tiêu
HS nắm được khái niệm chu kỳ tế bào.
HS trình bày được đặc điểm các giai đoạn của chu kỳ tế bào.
Điều khiển chu kỳ tế bào như thế nào?

Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
Nội dung

GV yêu cầu HS đọc muc I SGK trang 71 quan sát hình 18.1 và trả lời các câu hỏi sau:
Thế nào là chu kỳ tế bào?


GV yêu cầu HS hoạt động nhóm hoàn thành nội dung phiếu học tập số 1 trong thời gian 3 phút.
GV nhận xét đánh giá hoạt động của các nhóm.
GV thông báo đáp án.
- GV bổ sung: Thời gian chu kì tế bào khác nhau ở loại tế bào và loài.
+ tb phôi sớm: 20 phút/lần
+ tb ruột: 6 giờ/lần
+ tb gan: 6 tháng/lần
- GV hỏi: tại sao tế bào khi tăng trưởng tới mức nhất định lại phân chia?
- GV giảng giải khi tb tăng trưởng, kích thước của nhân tb tăng, nhân không có khả năng điều hòa các quá trình xr trong tb, do đó phá vỡ tỉ lệ thích hợp giữa nhân và tbc. Bởi vậy sự tăng trưởng tb đến một giới hạn là nhân tố tạo nên trạng thái không ổn định từ đó kích thích các cơ chế khởi động sự phân bào. Chứng tỏ có sự điều khiển của chính tb và có tính chu kì.


















- GV hỏi:
+ Sự điều hoà chu kì tế bào có vai trò gì?
+ Điều gì xảy ra nếu sự điều hòa chu kì tb bị trục trặc?
GV có thể giảng giải thêm về bệnh ung thư và liên hệ về việc ô nhiễm môi trường (hóa chất độc) gây bệnh ung thư, đặc biệt là 1 số địa phương như: Thạch Sơn, Hà Tây…





HS nghiên cứu SGK trang 71, mục I và trả lời


- HS thảo luận nhóm và trả lời theo nội dung phiếu học tập và đại diện nhóm trả lời.
- nhóm khác nhận xét bổ sung.

- HS tự sửa