PHỊNG GI�O D?C D� L?T
TRU?NG PTCS T� NUNG
------?***?------






Một số giải pháp giúp học sinh dân tộc làm tính trên số nguyên







Gi�o vi�n: L� TH? NG?N
D� L?t,th�ng 01 nam 2005.ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH DÂN TỘC LÀM TÍNH TRÊN SỐ NGUYÊN
------***------

C?U TR�C B�I VI?T
A.L?I M? D?U
B.TH?C TR?NG:
Thu?n l?i
Về phía giáo viên
Về phía học sinh
Khĩ khan
1.Về phía giáo viên
2.Về phía học sinh
C.C�C GI?I PH�P
Giúp học sinh thấy được nhu cầu phải học số nguyên âm.
II. D?y phép tính cộng
1.Dạy cách tìm giá trị tuyệt đối
2.Cộng hai số nguyên cùng dấu
a) Cộng hai số nguyên dương
b) Cộng hai số nguyên âm
3. Cộng hai số nguyên khác dấu
a) Tổng của hai số nguyên đối nhau
b) Tổng của hai số nguyên khác dấu không đối nhau
III. Dạy phép tính trừ
1.Phép trừ cho số nguyên dương
2.Phép trừ cho số nguyên âm
IV. Dạy phép tính nhân
1. Nhân hai số nguyên cùng dấu
2. Nhân hai số nguyên khác dấu
V. Dạy phép tính chia
VI. Dạy các qui tắc
1. Qui tắc dấu ngoặc
2. Qui tắc chuyển vế
VII. Phần bài tập tổng hợp.
VIII. Một số yêu cầu đối với học sinh.
D. T? CH?C TH?C HI?N
E. K?T LU?N
A.L?I M? D?U

Mơn tốn cĩ vai trị quan tr?ng trong tru?ng ph? thơng. C�c cơng th?c v� phuong ph�p tốn h?c l� cơng c? thi?t y?u gi�p h?c sinh h?c t?p t?t c�c mơn h?c kh�c, gi�p h?c sinh ho?t d?ng cĩ hi?u qu? trong m?i linh v?c. Mơn tốn cĩ kh? nang to l?n gi�p h?c sinh ph�t tri?n c�c nang l?c v� ph?m ch?t trí tu?, dĩng gĩp tích c?c v�o vi?c gi�o d?c cho h?c sinh tu tu?ng d?o d?c trong cu?c s?ng v� lao d?ng.
Cung cĩ th? nĩi mơn tốn l� m?t mơn h?c "cơng c?" cung c?p ki?n th?c k? nang, phuong ph�p gĩp ph?n x�y d?ng n?n t?ng van hóa ph? thơng c?a con ngu?i.
Th?c ti?n hon d? gi�p h?c sinh dân tộc n?m vững ki?n th?c về chương số nguyên nói chung và biết cách làm tính trên số nguyên nói riêng , trong qu� trình gi?ng d?y mơn Tốn 6 t?i tru?ng THCS , đặc biệt là giảng dạy chương "SỐ NGUYÊN" , tơi d� đúc kết được một số kinh nghiệm nhằm sử dụng gi?ng d?y cho đối tượng học sinh yếu, đặc biệt là học sinh dân tộc ở trường Tà Nung, giúp các em có thể thực hiện đúng các phép tính cộng, trừ, nhân, chia trên số nguyên, d?ng th?i cung gĩp m?t ph?n v�o cơng t�c gi�o d?c c?a x� nh� v� cung l� th?c hi?n l?i B�c H? d� ch? th? : "C�c th?y gi�o, cơ gi�o ph?i tìm c�ch d?y . D?y th? n�o d? h?c trị hi?u nhanh chĩng, nh? l�u, ti?n b? nhanh".

B. TH?C TR?NG
Thu?n l?i
1. Về phía giáo viên:
- Bộ môn được phân công giảng dạy phù hợp với chuyên môn.
- Được tập huấn đầy đủ về phương pháp dạy học mới.
- Đã giảng dạy nhiều năm môn Toán 6.
-Ban gi�m hi?u d� t?o di?u ki?n gi�p d? v? th?i gian bi?u v� v? l?p d?y tuong d?i ph� h?p.
2. Về phía học sinh:
- Các em đã có vốn hiểu biết về tập hợp các số tự nhiên và đã được làm tính với số tự nhiên.
- Các kiến thức mới được hình thành gắn chặt với các tình huống thực tiễn.

II . Khĩ khan
1. Về phía giáo viên:
- Trường khá xa trung tâm thành phố nên ít có điều kiện giao lưu học hỏi kinh nghiệm các anh chị đồng nghiệp ở trường bạn.
- Đội ngũ giáo viên còn trẻ, không ổn định.
-Chất lượng học tập ở hầu hết các bộ môn của học sinh chuyển biến chưa nhiều, tình hình nắm bắt kiến thức bộ môn toán cơ bản còn thấp. Hơn nữa do trình độ nhận thức của các em có sự khác biệt lớn do khác nhau về mức sống, về động cơ học tập cũng gây không ít khó khăn cho giáo viên.
-Học sinh dân tộc là đối tượng rất thụ động, không có hứng thú học tập với bộ môn khó như môn Toán.
- Phương pháp mới hiện nay đòi hỏi giáo viên phải tạo điều kiện cho học sinh tự tìm hiểu để tiếp cận với kiến thức mới.
- Hầu hết phụ huynh chưa có điều kiện để quan tâm đến vấn đề học tập của con em mình, còn có tư tưởng khoán trắng cho giáo viên.
- Thiếu phòng học phụ đạo.
2. Về phía học sinh:
- Chương số nguyên là chương học hoàn toàn mới đối với các em . Việc tiếp cận với số nguyên âm là hoàn toàn mới mẻ.
- Hầu hết các em quên các kiến thức cơ bản của lớp dưới, kĩ năng tính toán trên số tự nhiên còn chậm và thiếu chính xác . Sang chương số nguyên, các em phải tính toán với số nguyên âm mà việc tính toán không phải dễ dàng với đối tượng học sinh yếu vì các em gặp phải khó khăn ở chỗ phải xác định dấu của kết quả ; khi cộng hai số nguyên khác dấu học sinh không xác định được khi nào thì làm phép trừ , cũng như khi tính tổng đại số các em không xác định được đâu là dấu của phép tính và đâu là dấu của số.
- Số tiết học qui định trên lớp không đủ để giúp đối tượng học sinh dân tộc thành thạo khi làm tính trên số nguyên .
- Địa phương thuộc vùng ngoại ô thành phố, vùng sản xuất nông nghiệp, điều kiện sinh hoạt của đa số đồng bào dân tộc còn ở mức thấp, do đó học sinh ngoài giờ học trên lớp còn phải phụ giúp gia đình làm kinh tế, vì vậy thời lượng học ở nhà của các em còn hạn chế.
Thực trạng nắm kiến thức về chuơng số nguyên của các em cũng thể hiện rõ nét qua kết quả làm bài kiểm tra chương II của năm học 2002-2003 sau đây:

Khối
Số HS DT
Điểm
1-2
Điểm
3-4
Điểm
5-6
Điểm
7-8
Điểm
9-10

6
43
SL
Tỉ lệ
SL
Tỉ lệ
SL
Tỉ lệ
SL
Tỉ lệ
SL
Tỉ lệ



17
39,5%
11
25,6%
8
18,6%
5
11,6%
2
4,7%



Với tình hình chung của trường cũng như thực trạng nắm kiến thức về chương II của các em học sinh dân tộc trên đây, qua các năm giảng dạy chương số nguyên của lớp 6 tôi đã không ngừng tự suy nghĩ tìm tòi các giải pháp tích cực, làm thế nào để học sinh còn ở mức độ yếu kém có thể vươn lên học tập khá hơn và có thể làm tính thành thạo, tìm được kết quả đúng khi làm tính trên số nguyên, hạn chế cho các em những sai sót về dấu khi tính toán, đó cũng là mục tiêu cơ bản khi tôi trình bày chuyên đề này. Sau đây là một số giải pháp thực trạng .

C. C�C GI?I PH�P
Giúp học sinh thấy được nhu cầu phải học số nguyên âm .
GV đăt vấn đề: Vì sao cần đến số có dấu "-" đằng trước ?
Giải quyết vấn đề bằng bài toán có nội dung như sau:"Hôm nay cô giáo chủ nhiệm lớp K`Linh thu 1000 đồng tiền sổ liên lạc. Mẹ đi vắng nên K`Linh chưa xin được, vì vậy em đã phải mượn của bạn Hà để đóng cho cô giáo. Hỏi Linh nợ bạn bao nhiêu tiền?"
Giáo viên giới thiệu cho các em thấy được nhu cầu phải dùng số nguyên âm là xuất phát từ thực tế. Thay vì nói "Bạn K`Linh nợ 1000 đồng" ta có thể nói:
"Bạn K`Linh có -1000 đồng".Như vậy dùng số có dấu "-" đằng trước để chỉ số nợ . Từ đó giáo viên giúp cho học sinh nhận ra vấn đề : Để có thể ghi được
"-1000" thì các em phải học tập hợp Z.
Các số mang dấu "-" đằng trước cùng với các số tự nhiên đã học làm thành tập hợp số nguyên Z.
Z =

Các số 1;2;3;. là số nguyên dương.
Các số -1;-2;-3;. là số nguyên âm.
Số 0 không phải là số nguyên âm cũng không phải là số nguyên dương.

II. D?y phép tính cộng.
1. Dạy cách tìm giá trị tuyệt đối
Giá trị tuyệt đối của một số nguyên được định nghĩa dựa trên trục số, do vậy khi tính toán các em thường gặp phải những sai sót nhất định. Chẳng hạn bài toán bắt tính
;
thì các em không ngần ngại gì khi đưa ra câu trả lời
=2;
= -3. Hoặc khi yêu cầu tìm số nguyên a biết :
= 5 , các em chỉ tìm được một đáp số là một trong hai số 5 hoặc -5 . Giáo viên cần kịp thời điều chỉnh bằng cách nhấn mạnh: " Giá trị tuyệt đối của một số nguyên chỉ có thể là số nguyên dương hoặc số 0" . Đưa ra các ví dụ minh họa:
= 2;
= 0;
=3. Nếu
= 5 thì a = 5 hoặc a= -5, chốt kiến thức: "Hai số đối nhau có giá trị tuyệt đối bằng nhau" ; nếu
= -7 thì không có số nguyên a nào.
Cuối cùng giáo viên cho học sinh làm các bài tập tương tự để củng cố kiến thức.
Bài 1: Tìm giá trị tuyệt đối của mỗi số sau: 1;-1; -8 ; 8; -13; 4; 2000; -3245.
Bài 2: Tìm số nguyên a biết:
a)
= 2 b)
= 0 c)
= -3 d)
= 0

2. Cộng hai số nguyên cùng dấu
a) Cộng hai số nguyên dương
+ Cách làm tính: Cộng như hai số tự nhiên khác 0.
+ Ví dụ: a) 5+7 = 12 b) 19+71=90
+ Bài tập: Tính
a. 123+87 b. 25+ 6 c. 8724+226
+ Giáo viên chốt lại kiến thức: Tổng của hai số nguyên dương là một số nguyên dương.Dấu của kết quả là "+" .
b) Cộng hai số nguyên âm
+ Cách làm tính: Coi tổng các số nguyên âm là tổng của các số nợ.
+ Ví dụ: (-2)+(-3)=?
Để tìm kết quả của phép tính trên , giáo viên có thể đặt ra một bài toán giúp các em dễ tiếp thu, đồng thời cũng tạo không khí sôi nổi trong học tập như sau: "Sáng nay bạn Huy đem một gói kẹo thật to vào lớp. Lúc đầu bạn tổ trưởng mượn Huy 2 cái kẹo, một lúc sau ăn hết, bạn lại mượn thêm của Huy 3 cái nữa.Là người thông minh, bạn tổ trưởng ra câu hỏi: Tổng cộng mình nợ bạn bao nhiêu cái kẹo ?. Nếu trả lời đúng thì tớ sẽ trả lại cho cậu số kẹo tớ đã vay. Nếu sai xem như mình không nợ cậu".
+ Cho học sinh làm các ví dụ tương tự:
a. (-7)+(-14) b.(-15)+(-54) c. (-35)+(-9)
+ Bài tập trắc nghiệm: Trên tập hợp số nguyên Z, cách tính đúng là:
A. (-12)+(-348)=350 B.