I. §Æt vÊn ®Ò
§æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc theo h­íng tÝch cùc “thÇy chñ ®¹o häc trß chñ ®éng” ®· lµm cho giê häc s«i næi h¬n, gi¸o viªn tho¶i m¸i h¬n so víi tr­íc ®©y: ThÇy ®äc, trß chÐp, trß thô ®éng tiÕp thu kiÕn thøc. Trong thùc tÕ tr­íc kia vµ c¶ b©y giê, dï ®· ®æi míi nhiÒu nh­ng chØ chñ yÕu ë c¸c ph©n m«n: V¨n häc vµ TiÕng ViÖt cßn TËp lµm v¨n ®Æc biÖt lµ c¸c giê thùc hµnh: LuyÖn viÕt ®o¹n v¨n, luyÖn nãi trong giê tËp lµm v¨n hay tiÕt tr¶ bµi cßn Ýt. ChÝnh v× vËy c¸c giê chuyªn ®Ò hoÆc thi gi¸o viªn d¹y giái c¸c cÊp th­êng kh«ng ®Ò cËp tíi.Trong ph¹m vi bµi viÕt nµyt«i muèn ®Ò cËp ®Õn mét vÊn ®Ò rÊt nhá “Lµm thÕ nµo ®Ó d¹y tèt tiÕt luyÖn nãi trong TËp lµm v¨n”?
§Æc ®iÓm häc sinh n¬i t«i d¹y, c¸c em kh¸ giái ®· chän vµo líp A, cßn laÞ c¸c em líp t«i lµ líp ch­a thËt xuÊt s¾c th× vÊn ®Ò nµyl¹i cµng rÊt khã kh¨n vµ cø ®Õn giê luyÖn nãi lµ c¸c em lo l¾ng, b¨n kho¨n rôt rÌ, chØ sî m×nh bÞ c« gi¸o gäi lªn nãi tr­íc líp. B¶n th©n t«i lµ mét gi¸o viªn trùc tiÕp gi¶ng d¹y, ®øng tr­íc thùc tÕ ®ã t«i kh«ng khái lo l¾ng, ch¸n n¶n vµ rÊt buån v× hiÖu qu¶ bµi nãi kÐm, biÕn giê luyÖn nãi nh­ mét giê tËp lµm v¨n kh«ng chó ý ®Õn vÊn ®Ò nãi. Tõ h¹n chÕ trªn t«i ®· thö lµm qua nhiÒu n¨m thùc hiÖn ë c¸c líp, t«i thÊy hiÖu qu¶ tiÕt d¹y cã c¶i thiÖn h¬n.







II. Néi dung s¸ng kiÕn kinh nghiÖm
Tõ nh÷ng tr¨n trë trªn, t«i ®· nghÜ ra mét c¸ch nh»m n©ng cao chÊt l­îng giê d¹y “luyÖn nãi” trong ph©n m«n TËp lµm v¨n
Muèn thùc hiÖn tèt tiÕt luyÖn nãi nµy, gi¸o viªn cÇn n¾m v÷ng môc tiªu bµi d¹y lµ “luyÖn nãi lµ chÝnh, cßn néi dung bµi nãi cÇn xÕp lo¹i thø yÕu sau kÜ n¨ng nãi. Gi¸o viªn luyÖn tõ chç häc sinh nãi cßn ngËp ngõng vÊp v¸p ®Õn chç nãi l­u lo¸t, ngõng nghØ ®óng chç,h¬n n÷a nãi cã kÕt hîp víi ¸nh m¾t cö chØ, th¸i ®é, t×nh c¶m...§Æc biÖt, ë mçi mét líp, mçi khèi häc, gi¸o viªn yªu cÇu møc ®é nãi kh¸c nhau (líp cao yªu cÇu h¬n líp thÊp) ®Ó lµm thÕ nµo tõ líp 6 ®Õn líp 9 kÜ n¨ng nãi cña c¸c em ®­îc dÇn dÇn n©ng cao h¬n. Bªn c¹nh x¸c ®Þnh ®­îc môc tiªu trªn, ®Ó chuÈn bÞ cho tiÕt luyÖn nãi ®¹t kÕt qu¶ tèt th× cÇn ph¶i tiÕn hµnh nh­ sau:
1. B­íc chuÈn bÞ
Gi¸o viªn xem tr­íc ch­¬ng tr×nh ®Ó dÆn dß c¸c em chuÈn bÞ bµi luyÖn nãi tr­íc cho tèt. Gi¸o viªn cÇn dÆn tr­íc tõ 5 ®Õn 7 ngµy v× ®©y lµ nh÷ng líp ®a sè häc lùc trung b×nh (ch­a kÓ häc sinh yÕu, kÐm) nªn nh÷ng lÇn ®Çu tiªn dï cã c¨n dÆn tr­íc mét tuÇn nh­ng ®a sè c¸c em vÉn kh«ng chuÈn bÞ ë nhµ, ®iÒu nµy lµm cho giê luyÖn nãi khã cã thÓ mµ thµnh c«ng ®­îc.
§iÒu thuËn lîi cho t«i thùc hiÖn ®­îc ý ®Þnh ®ã lµ ë tr­êng t«i cã d¹y 2 buæi/ngµy. T«i sÏ tiÕn hµnh kiÓm tra bµi chuÈn bÞ cña häc sinh vµo mét tiÕt buæi chiªï. Häc sinh nµo ch­a chuÈn bÞ, t«i yªu cÇu chuÈn bÞ(gäi tõng em vµ hái râ lÝ do t¹i sao kh«ng chuÈn bÞ) Häc sinh ®­îc mét vµi lÇn kiÓm tra s¸t sao c¸c em sÏ ph¶i chuÈn bÞ ®Çy ®ñ (dï sù chuÈn bÞ cã thÕ nµo vÉn h¬n lµ kh«ng chuÈn bÞ)Trong giê kiÓm tra, gi¸o viªn nãi c¸c néi dung c¬ b¶n phÇn th©n bµi bµi luyÖn nãi cho häc sinh biÕt vÒ chØnh söa bµi chuÈn bÞ cña m×nh
2. B­íc luyÖn nãi
§Õn phÇn luyÖn nãi trªn líp. gi¸o viªn cho häc sinh xem l¹i bµi chuÈn bÞ cña m×nh trong 5-7 phót sau ®ã ®Õn luyÖn nãi.(cã thÓ luyÖn nãi c¸ nh©n, theo nhãm hay thi gi÷a c¸c tæ)
Tr­íc tiªn gi¸o viªn yªu cÇu häc sinh nh¾c l¹i yªu cÇu cña mét giê luyÖn nãi:
Néi dung bµi luyÖn nãi: Bµi ®ñ ý ng¾n gän râ rµng.c©u v¨n ®óng ng÷ ph¸p. kh«ng cÇu k× nh­ bµi v¨n viÕt trªn giÊy
H×nh thøc: Bµi viÕt ®ñ 3 phÇn
Më ®Çu: Giíi thiÖu tªn, líp, bµi nãi cña m×nh cho thÇy c« vµ c¸c b¹n nghe
Néi dung chÝnh : §ñ 3 phÇn bµi TËp lµm v¨n (MB-TB-KB )
KÕt thóc : Cã lêi c¶m ¬n “c¶m ¬n thÇy, c« ®· l¾ng nghe”
Khi nãi cã kÕt hîp giäng ®iÖu ,nÐt mÆt, ¸nh m¾t cö chØ phï hîp néi dung bµi nãi ®Ó bµi nãi thªm sinh ®éng vµ hÊp dÉn h¬n.
Sau khi häc sinh tr×nh bµy gi¸o viªn cñng cè , chèt l¹i mét lÇn n÷a
Trong mét giê gi¸o viªn chØ cÇn gäi 6 em lªn tr×nh bµy bµi nãi cña m×nhgäi 2 em kh¸- 2 em trung b×nh -2 em yÕu ®Ó xem møc ®é tiÕp thu cña c¸c em nãi ®Õn ®©u, ë c¸c tr×nh ®é kh¸c nhau. Mçi lÇn mét häc sinh nãi xong bµi nãi cña m×nh, gi¸o viªn gäi mét häc sinh kh¸c lªn nhËn xÐt. Lêi nhËn xÐt nµy gi¸o viªn coi nh­ lµ mét bµi luyÖn nãi nhá( cã ®Çy ®ñ c¸c yªu cÇu vÒ néi dung vµ h×nh thøc). Cuèi cïng gi¸o viªn chèt l¹i cho ®iÓm.
NÕu khi theo nhãm, gi¸o viªn sÏ cho ®iÓm ë cuèi tiÕt sau khi ®· gäi c¸c em häc sinh nãi hÕt.
C¸ch lµm nµy, khiÕn cho tiÕt häc s«i næi, häc sinh høng thó kh«ng cßn sî sÖt vµ e ng¹i nh­ tr­íc. C¸c em tù nhiªn nãi ®­îc nhiÒu h¬n, l­u lo¸t h¬n vµ ngµy cµng tù tin h¬n. Ph­¬ng ph¸p nµy t«i ¸p dông ë kho¸ thø hai cã kÕt qña râ dÖt ë líp 6c n¨m tr­íc vµ n¨m nay lµ líp 7C.







VÝ dô:
TiÕt 122
LuyÖn nãi: Bµi v¨n gi¶i thÝch mét vÊn ®Ò
A. Môc tiªu bµi häc
Gióp häc sinh:
1. KiÕn thøc:
N¾m v÷ng vµ vËn dông thµnh th¹o h¬n c¸c kÜ n¨ng lµm bµi v¨n lËp luËn gi¶i thÝch
Cñng cè kiÕn thøc v¨n häc cã liªn quan ®Õn bµi häc
2. KÜ n¨ng:
BiÕt c¸ch tr×nh bµy miÖng mét vÊn ®Ò (v¨n häc hay x· héi)
KÜ n¨ng nãi tr­íc ®«ng ng­êi
3. TÝch hîp
TLV: C¸c b­íc lµm bµi v¨n gi¶i thÝch
VB: “Nh÷ng trß lè hay lµ Va-ren vµ Phan Béi Ch©u”, “Sèng chÕt mÆc bay”
TV: Dïng côm chñ vÞ ®Ó më réng c©u
B. ChuÈn bÞ:
GV:
Giao ®Ò chän cho häc sinh : ®Ò b (SGK-Tr98)lµm chuÈn bÞ tr­íc ë nhµ
So¹n bµi thËt kÜ. Ghi b¶ng phô nh÷ng ý chÝnh lµ bµi luyÖn nãi ph¶i tr×nh bµy.
KiÓm tra bµi chuÈn bÞ cña häc sinh tr­íc 2 ngµy
HS: ChuÈn bÞ theo yªu cÇu cña gi¸o viªn thËt kÜ ë nhµ
C. TiÕn tr×nh c¸c ho¹t ®éng luyÖn nãi
Ho¹t ®éng 1
Gi¸o viªn kiÓm tra viÖc chuÈn bÞ bµi cña häc sinh mét lÇn n÷a (qua b¸o c¸o cña líp tr­ëng)
Häc sinh nh¾c l¹i yªu cÇu cña bµi luyÖn nãi nµy.

Ho¹t ®éng cña gi¸o viªn






GV ®­a phim hoÆc b¶ng phô ®Ó HS tù theo dâi dµn ý khi nãi.
 Ho¹t ®éng cña häc sinh
(tr×nh bµy nh­ ®· nªu ë trªn)
- H×nh thøc: Giäng nãi, ®iÖu bé, cö chØ...ng÷ ®iÖu... cã më ®Çu, cã kÕt thóc
- Néi dung: gåm 3 phÇn
1. Më bµi
- Giíi thiÖu t¸c phÈm “Nh÷ng trß lè hay lµ Va- ren vµ Phan Béi Ch©u lµ t¸c phÈm kh¾c ho¹ hai tÝnh c¸ch ®¹i diÖn cho hai thÕ lùc x· héi.
- Nªu vÊn ®Ò cÇn gi¶i thÝch: T¹i sao l¹i ®Æt tªn cho t¸c phÈm lµ trß lè?
2. Th©n bµi
a. Gi¶i thÝch
-“Nh÷ng trß lè lµ g×”? Lµ nh÷ng trß gi¶ dèi, bÞp bîm, kÖch cìm, ®¸ng buån c­êi...
- V× sao nh÷ng trß mµ Va-ren bµy ra víi Phan Béi Ch©u l¹i ®­îc gäi lµ “Nh÷ng trß lè”? V×: Nh÷ng viÖc lµm, hµnh ®éng, lêi nãi cña Va-ren ®Òu lµ trß lõa bÞp, gi¶ dèi, kÖch cìm.
Høa ch¨m sãc nöa chÝnh thøc cho Phan Béi Ch©u
Th¶ tù do cho Phan Béi Ch©u v«øi ®iÒu kiÖn Trung thµnh víi n­íc Ph¸p; xói dôc ®ång bµo næi dËy hîp t¸c víi n­íc Ph¸p, tõ bá lÝ t­ëng cña m×nh.
Va-ren cã lêi khuyªn víi Phan Béi Ch©u mét kÎ ph¶n béi cã lêi khuyªn víi kÎ yªu n­íc, bao nhiªu triÖu ng­êi kÝnh phôc.
LÊy g­¬ng m×nh(g­¬ng mét kÎ ph¶n béi) ®Ó Phan Béi Ch©u soi vµo.
* TÊt c¶ ®Òu gi¶ dèi kÖch cìm ®¸ng c­êi. TÊt c¶ kh«ng ph¶i v× Phan Béi Ch©u, v× n­íc Nam nh­ lêi h¾n nãi mµ v× chÝnh n­íc Ph¸p
3. KÕt bµi
Kh¼ng ®Þnh vÊn ®Ò cÇn gi¶i thÝch
Trß cña Va-ren lµ lè bÞch nªn NguyÔn AÝ Quèc ®Æt tªn cho t¸c phÈm cña m×nh lµ “Nh÷ng trß lè”
Gi¸ trÞ t¸c phÈm
V¹ch trÇn bé mÆt Va-ren, n­íc Ph¸p
Kh¼ng ®Þnh ý chÝ kiªn c­êng bÊt khuÊt cña Phan Béi Ch©u, cña d©n téc ViÖt Nam.







Ho¹t ®éng 2: LuyÖn nãi

GV: Cho häc sinh xem l¹i 5 phót dµn ý trªn phim mét lÇn n÷a.
(TiÕt nµy gi¸o viªn yªu cÇu tr×nh bµy c¸ nh©n)
- Gäi 2 em kh¸, 2 em trung b×nh, 2 em yÕu lªn tr×nh bµy.
- Sau mçi lÇn c¸c b¹n tr×nh bµy, GV gäi mét häc sinh kh¸c lªn nhËn xÐt, gãp ý
GV: Chèt l¹i cho ®iÓm



Häc sinh lÇn l­ît tr×nh bµy



Ho¹t ®éng 3: Cñng cè dÆn dß

Cuèi giê GV bít l¹i kho¶ng 5 phót
GVnãi: C¸c em nghe c¸c b¹n trong líp nãi tiÕt nµy
Em cho c« biÕt: §Ó nãi mét bµi tèt ta cÇn nh÷ng yÕu tè g×?
GVnãi: §ã lµ 2 yÕu tè mµ c¸c em ph¶i lµm tèt h¬n n÷a trong giê luyÖn nãi sau.


 C¸c yÕu tè quan träng kh«ng thÓ thiÕu trong giê luyÖn nãi lµ:
- ChuÈn bÞ tèt, kÜ bµi nãi (hiÓu kÜ bµi ®ang nãi)
- Lu«n cã sù tù tin

VÒ nhµ: ViÕt l¹i bµi luyÖn nãi thµnh bµi
v¨n vµo vë.


III. KÕt qu¶
Qua mét sè giê luyÖn nãi, hiÖu qu¶ tiÕt d¹y ngµy cµng cao, c¸c em nãi tù nhiªn h¬n, say s­a h¬n. NÕu c¸c tiÕt ®Çu tiªn ë líp 6C giê luyÖn nãi, c¶ tiÕt kh«ng ®­îc mét häc sinh nµo nãi mét bµi hoµn chØnh. HÇu nh­ häc sinh ®øng lªn ®äc diÔn c¶m bµi chuÈn bÞ cña m×nh rÊt bÞ ®éng, nÕu dêi bµi chuÈn bÞ ra häc sinh sÏ kh«ng nãi ®­îc thªm mét lêi nµo. HoÆc cã häc sinh nãi ®­îc phÇn më bµi sau ®ã lóng tóng, im bÆt kh«ng thÓ nãi ®­îc n÷a. TÊt c¶ ®iÒu ®ã lµ do häc sinh kh«ng ®­îc th­êng xuyªn thuyÕt tr×nh mét vÊn ®Ò g× ®ã tr­íc líp nªn kh«ng quen. Thø n÷a sù chuÈn bÞ bµi ë nhµ ch­a kÜ (häc sinh ch­a n¾m ch¾c bµi m×nh sÏ nãi g×) vËy nªn tr­íc líp ®«ng ng­êi, häc sinh lóng tóng mÊt tù tin vµ sÏ ch¼ng nãi ®­îc g×. B»ng c¸ch nµy, t«i ®· luyÖn c¸c em ®­îc nãi trong c¸c giê, c¸c khèi líp theo ®óng tr×nh ®é cña c¸c em.
Líp 6:
Yªu cÇu nãi vÊn ®Ò ®¬n gi¶n kh«ng nÆng vÒ néi dung c©u có, tõ ng÷... nªn c¸c em c¶m thÊy m×nh cã thÓ lµm ®­îc vµ muèn lµm, cè g¾ng lµm ®Ó ®¹t kÕt qu¶ tèt h¬n.Mét tiÕt gäi ®­îc 4 häc sinh lªn nãi, trong sè ®ã kh«ng ®¹t 50% nãi ®¹t yªu cÇu.
§Õn líp 7 mét tiÕt luyÖn nãi cã thÓ gäi 6-8 häc sinh lªn tr×nh bµy. Trong sè ®ã cã 70 - 80% nãi l­u lo¸t, ®¹t yªu cÇu, thËm chÝ cã em xung phong ®­îc nãi.

IV. KÕt luËn
Qua bµi viÕt nµy, t«i còng m¹o muéi ®Ò xuÊt mét vµi ý kiÕn rÊt nhá víi môc ®Ých ®Ó viÖc gi¶ng d¹y cña chóng ta cã hiÖu qu¶ h¬n. Tuy nhiªn mçi giê luyÖn nãi ë c¸c líp 6,7,8,9 lµ kh¸c nhau ë møc ®é yªu cÇu. Møc ®é yªu cÇu ngµy cµng n©ng cao h¬n, hoµn thiÖn h¬n, ®Ó ®Õn líp 9 c¸c em cã mét tr×nh ®é thuyÕt tr×nh nhÊt ®Þnh.
Tuy nhiªn ®©y lµ ý kiÕn cña riªng c¸ nh©n t«i, dï thÕ nµo còng chØ lµ chñ quan. T«i rÊt mong sù gãp ý, bæ sung ý kiÕn cña c¸c ®ång nghiÖp ®Ó giê d¹y ngµy cµng ®¹t kÕt qu¶ cao h¬n.
T«i xin tr©n thµnh c¶m ¬n!
§«ng MÜ, ngµy.....th¸ng.....n¨m.........
Ng­êi viÕt