ĐỀ TÀI:
TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH
THÔNG QUA CÁCH MỞ BÀI
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Cùng với sự thay đổi nhanh của các hiện tượng tự nhiên và kinh tế - xã hội, sách giáo khoa Địa lí đã biên soạn để phản ánh kịp thời những sự thay đổi đó. Nội dung sách giáo khoa đã thay đổi với nội dung kiến thức lớn hơn. Tất yếu phải có sự thay đổi về phương pháp dạy học. Sự thay đổi này do các nhà lý luận dạy học Địa lí nghiên cứu, thử nghiệm và rút ra kết luận để áp dụng rộng rãi trong quá trình dạy học địa lí hiện nay. Quá trrình nghiên cứu, đổi mới phương pháp dạy học địa lí là lâu dài và phức tạp. . .
Trong thực tế giảng dạy, môn Địa lí vừa là môn xã hội vừa là môn tự nhiên. Xét về nội dung lại “khô” hơn so với môn Văn, Lịch sử, Giáo dục công dân và đây cũng là một “môn phụ” theo suy nghĩ của học sinh. Do đó các em ít chịu lắng nghe khi ngồi học nếu giáo viên không tạo cho các em một đặc điểm nổi bật để các em chú ý quan tâm trong tiết học.
Cách gây ấn tượng đầu tiên là phải mở bài. Đây là một khâu trong quá trình dạy bài mới. Nó tuy là một khâu nhỏ nhưng rất quan trọng không thể bỏ qua. Hầu hết các môn học, trong sách giáo khoa dưới phần tựa bài đều có phần giới thiệu bài, giáo viên có thể sử dụng kích thích tính tò mò tìm hiểu học sinh, gây được sự chú ý của học sinh là chúng ta đã thành công một phần nội dung tiết dạy. Vậy muốn cho học sinh học tốt hơn thì ngay phút đầu tiên vào bài mới, chúng ta phải tạo một ấn tượng cho học sinh học tập thông qua cách mở bài.
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
Trong giáo án, giáo viên có soạn sẵn phần mở bài nhưng trong khi lên lớp nhiều giáo viên lại quên thực hiện khâu này. Đó là một điều thiếu sót. Như đã nói ở trên. chúng ta có thể sử dụng phần mở bài như sách giáo khoa hoặc tuỳ theo nội đung của bài chúng ta soạn cách giới thiệu khác sao cho phù hợp với đối tượng học sinh mình đang dạy.
“Mở bài” được coi là một khoa học vì nó có tác dụng đến sự thành công cao hay thấp của bài giảng. Bởi vì nó ccó tác dụng thu hút học sinh, tạo sự chú ý của học sinh vào những vấn đề mà nội dung bài giảng sẽ thể hiện.
Ví dụ: Địa lí 6-Bài 1: Vị trí hình dạng và kích thước của Trái Đất
“ Trong vũ trụ bao la, trái đất là một hành tinh xanh trong hệ Mặt Trời, cùng quay quanh Mặt Trời với Trái Đất còn có 8 hành tinh khác với các kích thước, màu sắc, đặc điểm khác nhau. Tuy rất nhỏ nhưng Trái Đất là thiên thể duy nhất có sự sống trong hệ Mặt Trời. Rất lâu rồi con người luôn tìm cách khấm phá những bí ẩn về “Chiếc nôi” của mình. Bài học này giúp ta tìm hiểu một số kiến thức đại cương về Trái Đất (Vị trí, hình dạng, kích thước, ...).
1) Yêu cầu đối với mở bài cho bài giảng:
-Lời mở bài phải phù hợp với nội dung chính của bài.
-Cần ngắn ngọn, rõ ràng và mang tính “tình huống có vấn đề” .
-Đảm bảo phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh (Không quá trừu tượng, phức tạp, khó hiểu...).
-Ở một số bài, lời mở bài phải đảm bảo nội dung trọng tâm bài cũ vừa có tính liên tục và đồng thời cũng là cơ sở của nội dung bài mới.
2)Một số cách mở bài cho bài giảng.
2.1) Mở bài bằng một câu chuyện.
Đây là cách mở bài đơn giản nhất, vì chỉ cần dùng một câu chuyện ngắn để thu hút sự chú ý của học sinh vào bài giảng, tuy nhiên không nên kể4 chuyện một cách gượng ép, phản giáo dục...
Ví dụ: Địa lí 9-Bài 19: Thực hành đọc bản đồ phân tích và đánh giá ảnh hưởng của tài nguyên khoáng sản đối với phát triển công nghiệp ở Trung du và miền núi Bắc Bộ.
“N.N. Branxki, nhà địa lí nổi tiếng người Nga có nói: “Địa lí học bắt đầu từ bản đồ và kết thúc bằng bản đồ”. Như vậy, đọc bản đồ có ý nghĩa lớn trong việc học Địa lý. Thực hiện tốt nhiệm vụ quan trọng hàng đầu này, người học sinh đã phân tích và đánh giá các yếu tố địa lí theo thời gian và không gian. Với mục tiêu trên, bài thực hành hôm nay chúng ta cùng phân tích ảnh