SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ KINH NGHIỆM VỀ DẠY – HỌC VĂN MIÊU TẢ
LỚP 4 – 5

I. ĐẶT VẤN ĐỀ :
1/ Lý do chọn đề tài :
Giáo dục tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân, có nhiệm vụ xây dựng và phát triển tình cảm, đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ và thể chất trí tuệ cho trẻ em. Nhằm hình thành cơ bản ban đầu cho sự phát triển nhân cách con người xã hội chủ nghĩa.
Để đạt được mục tiêu trên nhà trường tiểu học đã coi trọng việc dạy đủ 9 môn học trong đó môn Tiếng Việt là một trong 9 môn được coi trọng và chiếm lượng thời gian tương đối nhiều. Môn Tiếng Việt bước đầu dạy cho HS nhận biết những tri thức cơ bản cần thiết bao gồm : Ngữ âm, chữ viết, từ vựng, ngữ nghĩa, chính tả……..Trên cơ sở đó rèn luyện các kĩ năng ngôn ngữ : nghe, nói, đọc, viết……. Nhằm giúp HS sử dụng hiệu quả Tiếng Việt trong suy nghĩ và giao tiếp. Ngoài ra nó còn góp phần bồi dưỡng cho các em những tình cảm chân chính lành mạnh…. Đồng thời hình thành và phát triển ở các em những phẩm chất tốt đẹp.
Trong phân môn Tiếng Việt có rất nhiều phân môn như : Tập đọc, Từ và câu, Tập làm văn, Kể chuyện, Chính tả……. Mỗi phân môn có một vị trí và nhiệm vụ khác nhau. Chúng đều hỗ trợ và thúc đẩy lẫn nhau.
Tập làm văn là một phân môn có vị trí hết sức quan trọng đối với HS tiểu học. Nó chính là kết quả của việc tiếp thu kiến thức của các phân môn : Tập đọc, Luyện từ và câu, chính tả, kể chuyện…… Chương trình Tập làm văn ở tiểu học chủ yếu là văn miêu tả. Hiện nay văn miêu tả được đưa vào chương trình phổ thông ngay các lớp đầu bậc học. Từ lớp 2, 3 khi tập quan sát để trả lời câu hỏi các em đã bắt đầu làm quen với văn miêu tả (Ví dụ : Em hãy viết một đoạn văn về con vật mà em yêu thích – lớp 2 ). Ở lớp 3 và lớp 4 học sinh bắt đầu được học văn miêu tả với các kiểu bài Tả đồ vật, loài vật, phong cảnh, cây cối……..Lên lớp 5 các em được học văn tả người, tả cảnh sinh hoạt……..
2/ Tầm quan trọng :
Tại sao cần cho HS tiểu học học văn miêu tả ? Vì văn miêu tả phù hợp với đặc điểm tâm lí tuổi thơ ( ưa quan sát, thích nhận xét, sự nhận xét thiên về cảm tính…. ). Văn miêu tả góp phần nuôi dưỡng mối quan hệ tạo nên sự quan tâm của các em đối với thế giới xung quanh trong đó quan trọng nhất là đối với thiên nhiên, góp phần giáo dục tình cảm, thẩm mỹ, lòng yêu cái đẹp, góp phần phát triển ngôn ngữ ở trẻ…….Học văn miêu tả HS có thêm điều kiện để tạo nên sự thống nhất giữa tư duy và tình cảm, ngôn ngữ và cuộc sống, con người với thiên nhiên,với xã hội để khêu gợi ra những tình cảm, cảm xúc, ý nghĩ cao thượng và đẹp đẽ……
Trong thực tế việc dạy Văn – học văn nói chung. Việc dạy Văn – học văn miêu tả nói riêng, bên cạnh những điểm tốt và những kết quả đáng khích lệ còn có nhiều nhược điểm. Nhược điểm lớn nhất, dễ thấy nhất là bệnh công thức, khuôn sáo, máy móc, thiếu tính chân thật cả cách dạy và học văn miêu tả.
Vậy làm thế nào để dạy tốt – học tốt Tập làm văn nói chung và dạng văn miêu tả lớp 4-5 nói riêng. Để giúp các em có những bài văn miêu tả thể hiện tính chân thực, thể hiện được cảm xúc, tình cảm của mình.
II. PHẦN NỘI DUNG :
1/ Kiểm nghiệm :
Theo Đào Duy Anh trong Hán Việt tự điển, miêu tả là “ Lấy nét vẽ hoặc câu văn để biểu hiện cái chân tướng của sự vật ra”. Vì thế trong cuộc sống hàng ngày, muốn mọi người cùng nhận ra điều mình thấy, đã làm, đã sống….Chúng ta cần miêu tả. Mỗi bài văn miêu tả là sự kết tinh của những nhận xét tinh tế, là sản phẩm, là sự đúc kết của việc tiếp thu và vận dụng những kiến thức đã học. Đọc xong bài văn chúng ta có thể thấy ngay được kết quả của việc dạy và học..
Trong thực tế của trường tiểu học hiện nay, ở một số tiết học GV còn nói nhiều, GV chưa khơi gợi huy động vốn hiểu biết, cách sử dụng từ ngữ mà bắt