Rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4

I. Đặt vấn đề.

Trong công cuộc đổi mới giáo dục hiện nay, trên toàn thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đều theo hướng tích cực hoá.Trong quá trình dạy học học sinh là trung tâm chủ đạo lĩnh hội kiến thức,thầy giáo là người hướng dẫn.Vì vậy những người làm công tác giáo dục luôn phải nghiên cứu,tìm tòi,sáng tạo ra những phương pháp cánh thức và hình thức dạy học làm sao để học sinh tiếp thu được kiến thức một cách hiệu quả nhưng nhẹ nhàng, thoải mái nhất.
Tiếng việt là môn học cơ bản trong chương trình tiểu học. Trong đó phân môn tập đọc chiếm vị trí quan trọng. Tập đọc-đọc diễn cảm góp phần tích luỹ kiến thức nhiều mặt, đa dạng phong phú. Cuối bậc tiểu học yêu cầu tối thiểu là học sinh phải đọc thông viết thạo, sử dụng thành thạo ngôn ngữ nói và viết trong học tập và giao tiếp (nói và viết câu đơn, câu ghép thông thường đúng ngữ pháp, nghe và đọc hiểu được văn bản có nôi dung thích hợp với việc học tập và cuộc sống của các em.Yêu thích thơ văn, nhớ và đọc diễn cảm một số truyện và thơ trong sách tiểu học), từ đọc thông viết thạo giúp học sinh có điều kiện nắm lấy kho tàng kiến thức và văn hoá của loài người tàng trữ trong sách. Mà để đọc thông viết thạo thì phải gắn liền với đọc đúng đọc hay, rõ ràng, lưu loát và đọc diễn cảm tốt. Muốn vậy học sinh hiểu rõ được nội dung bài học, cảm thụ được cái hay cái đẹp của bài đọc. Nhờ biết đọc, đọc diễn cảm tốt các em sẽ học tốt các môn học khác trong chương trình. Để đạt được những mục tiêu trên, việc rèn đọc diễn cảm cho học sinh là một yêu cầu đòi hỏi người giáo viên hoạt động sáng tạo thì mới đạt được hiệu quả cao.
Xuất phát từ mục đích trên tôi đã mạnh dạn tìm nhiều biện pháp nhằm nâng cao kỹ năng đọc diễn cảm cho học sinh để học sinh đọc ngày càng tốt hơn, hay hơn.

II.Thực trạng-nguyên nhân

1. Thực trạng
Những năm qua trực tiếp giảng dạy lớp 4 , qua dự giờ thăm lớp của các đồng nghiệp tôi thấy mặc dù giáo viên đã vận dụng đổi mới phương pháp dạy học nhưng trên thực tế giáo viên vẫn còn coi trọng khâu tìm hiểu bài học, phần luyện đọc diễn cảm đã chú ý đến nhưng hiệu quả ở học sinh chưa cao. Cụ thể , khi tôi dạy phân môn tập đọc,phần đọc diễn cảm còn có những tồn tại sau:
Thứ nhất : nhiều em ngắt nghỉ sai , nhiều em còn đọc theo thói quen cá nhân, chưa hiểu rõ ngắt nghỉ ở đâu và như thế nào ? nhất là những câu văn dài các em ngắt nghỉ còn tuỳ tiện .
Ví dụ : ở câu cuối bài "Hai chị em"
Từ đó , tôi không bao giờ dám nói dối ba đi chơi nữa . thỉnh thoảng hai chị em lại cười phá lên khi nhắc lại chuyện nó rủ bạn vào rạp chiếu bóng chọc tức tôi, làm cho tôi tỉnh ngộ.
Học sinh đọc là :
Từ đó, / tôi không bao giờ dám nói / dối ba đi chơi nữa. Thỉnh thoảng / hai chị em lại cười phá lên khi nhắc lại / chuyện nó rủ bạn vào rạp chiếu / bóng chọc tức tôi, làm cho tôi tỉnh ngộ
Thứ hai: Từ chỗ đọc chưa trôi chảy, ngắt - nghỉ chưa đúng, tốc độ đọc còn chậm nên kỹ năng đọc diễn cảm ở các em rất thấp. Nhiều em chưa biết nhấn mạnh các từ ngữ, cần nhấn giọng, đọc ngắt nghỉ, đọc diễn cảm chưa tốt nên trong giọng đọc của các em chưa thể hiện tâm trạng , tính cách của từng nhân vật trong bài tập đọc làm cho người nghe chưa cảm nhận được sự khác biệt ở từng đoạn văn, bài thơ hay một vở kịch. từ đó khả năng cảm thụ bài học, đọc diễn cảm bị hạn chế.
Thứ ba : Trong giờ luyện đọc nhiều em chưa thực sự tự giác, hứng thú và tích cực học tập. Nếu giáo viên quản lý chưa chặt chẽ thì một số em đọc qua loa hoặc chỉ đọc một lượt rồi quay sang nói chưyện với bạn làm mất trật tự.
Thứ tư : học sinh chưa mạnh dạn xung phong đọc, một số học sinh diễn đạt đọc bằng ngôn ngữ của chính mình còn ít, chưa chịu khó đọc theo ý đồ của tác giả qua mỗi bài tập đọc đã học . Bên cạnh đó một số học sinh đã biết đọc diễn cảm hay và tốt thì lại bị một số bạn chế giễu là "đọc điệu"dẫn đến học sinh còn rụt rè không đọc diễn cảm nữa.
Qua năm học 2005 - 2006 tôi đã suy nghỉ và xác định cho mình năm học 2006 - 2007 này phải dùng nhiều biện pháp để học sinh đọc diễn cảm tốt hơn, hay hơn. Do đó từ đầu năm tôi đã tiến hành khảo sát kỹ năng đọc diễn cảm của các em.
Kết quả như sau

Tổng số
học sinh
Đọc đúng trôi chảy
Đọc ngắt nghỉ đúng
Đọc diễn cảm đúng


Số lượng
Tỷ lệ
Số lượng
Tỷ lệ
Số lượng
Tỷ lệ

25 em
17 em
68 %
12 em
48 %
4 em
16 %


2. Nguyên nhân

a. Về phía giáo viên:
Trong gìơ tập đọc giáo viên chưa khéo léo tổ chức để tất cả học sinh cùng làm việc với sách giáo khoa, chưa có hệ thống câu hỏi để dẫn dắt các em khi đọc diễn cảm một đoạn nào đó. Nguyên nhân của việc học sinh đọc từ khó, ngắt - nghỉ, đọc diễn cảm chưa tốt là do trong quá trình đọc diễn cảm các em được luyện ít và đọc luyện với thời gian rất nhanh. Giáo viên chưa tổ chức các em trao đổi, thảo luận và đọc trong nhóm để nhận xét, sửa chữa cho nhau trước khi tìm hiểu nội dung đoạn bài. Vì thế đến phần luyện đọc diễn cảm các em có đề xuất cách đọc, giọng đọc nhưng chỉ những em học khá có thể đọc được tốt. Còn nhiều em khác chưa thật hiểu vì sao cần đọc nhấn giọng,nhấn mạnh ở các từ đó hay đọc ngắt nghỉ sau tiếng nào, sau dấu câu nào, đọc biểu cảm ra sao...giáo viên chưa khắc sâu để các em ghi nhớ.
Trong việc rèn kỹ năng đọc cho chính mình, nhiều em chưa tự giác, chưa tích cực là do giáo viên chưa linh hoạt, sáng tạo trong khi tổ chức cho học sinh đọc diễn cảm, chưa thay đổi thường xuyên các hình thức luyện đọc để các em thi đọc với nhau,dẫn đến các em nhàm chán với một hình thức luyện đọc: Đọc nối tiếp trong nhóm các em khác nhóm khác nhận xét.
Nguyên nhân quan trọng nữa đó là những hạn chế của giáo viên, cụ thể : Nhiều giáo viên đọc không đúng chính âm, đọc không hay, hiểu không đúng những điều được đọc từ cấp độ từ đến câu, đoạn và cả nội dung, đích thông báo của toàn văn bản. Nhiều giáo viên cảm thụ văn còn yếu, thiếu hụt các kỹ năng dạy học tập đọc, không làm chủ được các phương pháp, thủ pháp dạy tập đọc. Chưa biết chữa lỗi phát âm cho học sinh dẫn đến học sinh học, đọc diễn cảm bài văn, bài thơ chưa cao.


b. Về phía học sinh:
Từ chỗ chưa hứng thú, chưa tự giác luyện đọc diễn cảm ngay trên lớp dẫn đến về nhà các em ít đọc, chưa có thói quen ham đọc sách, chưa tự giác luyện đọc ở nhà để nâng cao kỹ năng và tốc độ.
Nguyên nhân khách quan có phần tác động đến các em là tài liệu phục vụ cho việc đọc còn ít .Đến nhà nhiều học sinh tôi thấy ngoài số sách vở các em học ở trường thì chẳng có quyển sách, báo hay truyện gì cả, nhất là sách báo thiếu nhi có nhiều tranh ảnh nhằm kích thích sự hứng thú, say mê xem, đọc phù hợp với tâm lý học sinh tiểu học (vì địa phương nơi tôi công tác là vùng nông thôn ). Các bài đọc trong sách giáo khoa các em đã học ở lớp rồi nên về nhà các em ít luyện đọc lại. Nhiều em chưa có tinh thần thi đua nhau trong viếc rèn kỹ năng đọc.


III. Nhận thức mới- Giải pháp mới

1. Nhận thức mới:
Để các em cảm thụ được các tác phẩm văn học, cần trang bị cho các em những kiến thức, những giọng đọc hay, kĩ năng đọc diễn cảm tốt ở mỗi văn bản nghệ thuật, bài thơ, đoạn thơ đang học ở phân môn tập đọc lớp 4 mới. Yêu cầu học sinh cần đạt được: Đọc có biểu cảm đoạn văn, đoạn thơ. So với các lớp dưới, kĩ năng đọc diễn cảm đến lớp 4 được đề ra ở mức độ ban đầu ( chỉ đọc diễn cảm một đoạn) và thực hành luyện tập từng bước để tạo điều kiện cho các em học tốt môn tiếng việt và văn học ở các lớp trên.
Qua thực tế giảng dạy, bản thân tôi mong muốn học sinh mình học, đọc diễn cảm qua mỗi bài tập đọc, học thuộc lòng hay một bài tập làm văn. Để góp phần nâng cao khả năng đọc diễn cảm của các em, hiểu rõ được cách đọc, hiểu được nội dung bài tập đọc, học thuộc lòng, tôi đều chú ý đến đồng đều tất cả các môn học . Nhưng tôi thấy băn khoăn sau mỗi giờ tập đọc đầu năm học học sinh đọc diễn cảm chưa cao, chưa tốt, chưa hay, phần nào ảnh hưởng đến chất lượng toàn diện. Cho nên tôi cần đưa ra cho mình một giải pháp nhất định để giúp các em đọc tốt phần đọc diễn cảm ở các bài tập đọc hay một văn bản nghệ thuật có kết quả cao cho tất cả các học sinh.

2. Những giải pháp mới:
Từ những suy nghĩ, băn khoăn về phần đọc diễn cảm của các em. Tôi quyết tâm tìm ra mọi biện pháp đầu tư để đưa chất lượng đọc diễn cảm nâng cao và gây hứng thú cho học sinh học tốt ở phân môn tập đọc - Học thuộc lòng. Tôi đưa ra một số biện pháp giúp các em đọc diễn cảm hay, tốt ở lớp 4 mới để khắc phục những tồn tại đó là.
* Giáo viên phải nắm vững mục tiêu của phân môn tập đọc lớp mới.
Đọc thầm nhanh, hiểu nội dung của bài học.
Nêu dàn y