CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

MÔ TẢ SÁNG KIẾN

Mã số:……………………………………………………………
1. Tên sáng kiến: "Hướng dẫn cách viết đoạn văn và bài văn thuyết minh về tác giả, tác phẩm văn học cho học sinh lớp 9"
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Chuyên môn - Ngữ văn.
3. Mô tả bản chất của sáng kiến:
3.1. Tình trạng giải pháp đã biết:
- Trong chương trình Ngữ văn Trung học cơ sở (THCS), phân môn tập làm văn (TLV), học sinh (HS) được làm quen với tất cả các kiểu bài trong đó có văn thuyết minh. Trong từng dạng bài, thì HS được GV hướng dẫn cụ thể cách viết đoạn văn, cách xây dựng dàn ý và tạo lập văn bản hoàn chỉnh. Tuy nhiên, do thời gian trong chương trình không cho phép nên việc hướng dẫn HS làm bài văn thuyết minh chỉ dừng lại ở một số dạng bài nhất định như thuyết minh về một thứ đồ dùng, thuyết minh về một thể loại văn học hay thuyết minh về một phương pháp (cách làm) và thuyết minh về một danh lam thắng cảnh (trong chương trình Ngữ văn 8). Đến khối lớp 9, văn thuyết minh được nâng cao hơn đó là thuyết minh có vận dụng các yếu tố nghệ thuật, miêu tả nhưng chưa có tiết học nào để Hs tìm hiểu thuyết minh về tác giả, tác phẩm cụ thể.
- Thực tế, trong những năm qua, khi kiểm tra học kỳ và thi tuyển sinh, đôi khi đề thi lại cho dạng thuyết minh về tác giả hoặc giới thiệu về một tác phẩm cụ thể. Và khi gặp dạng đề này, nhiều HS còn lúng túng và chưa định hướng được cách làm bài.
Chính những thực trạng trên, những giáo viên dạy học môn Ngữ văn nói chung, những giáo viên dạy ngữ văn 9 nói riêng luôn tìm tòi, sáng tạo để tìm ra những phương pháp mới nhằm cải thiện tình hình hình học và làm văn của học sinh THCS, trong đó phải tìm ra cách hướng dẫn học sinh khối 9 làm tốt một bài văn thuyết minh, mà trước hết là cách viết và trình bày một văn bản thuyết minh có sử dụng yếu tố nghệ thuật, miêu tả, và đặc biệt phải viết được bài văn thuyết minh về tác giả, tác phẩm- phần mà trong chương trình hiện hành chưa có. Thực hiện điều này, bản thân tôi hướng tới mục đích tăng khả năng thực hành, phát triển năng lực, kĩ năng tạo lập văn bản, giúp học sinh tự tin trình bày hiểu biết của mình về đối tượng thuyết minh, đồng thời cải thiện tốt hơn chất lượng bài làm trong các đợt kiểm tra học kỳ, thi tuyển.
3.2 Nội dung giải pháp:
3.2.1. Mục đích của giải pháp:
Giải pháp giúp HS biết cách viết, trình bày một đoạn văn, một văn bản thuyết minh về một tác giả, tác phẩm cụ thể hoàn chỉnh. Đồng thời phần nào đáp ứng với đổi mới kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực HS hiện nay.
Từ giải pháp này, GV có điều kiện tìm hiểu thêm về phương pháp, kỹ thuật dạy học ở dạng bài Thuyết minh nói chung. GV có thể bổ sung, đưa dạng bài này vào chương trình khối lớp phù hợp hơn để giảng dạy cho HS đầy đủ các dạng bài để các em không còn bỡ ngỡ khi gặp ở các đề thi.
3.2.2. Nội dung của giải pháp:
a)Tính mới, sự khác biệt của giải pháp:
- Giải pháp có yếu tố mới hoàn toàn và được áp dụng đầu tiên vào đầu năm học 2015-2016 và học kỳ I năm học 2016-2017 là hướng dẫn học sinh xoáy sâu vào cách viết hoàn chỉnh một bài văn thuyết minh về tác giả, tác phẩm văn học. Từ đó học sinh biết cách viết từng đoạn văn theo từng dạng đề cụ thể. Trên cơ sở đó hình thành một văn bản thuyết minh hoàn chỉnh về tác giả, tác phẩm. Đó là điều mà các giải pháp trước đây và hiện nay chương trình sách giáo khoa chưa có và giáo viên giảng dạy chưa quan tâm.
- Cách thức thực hiện của giải pháp: Tìm ra điểm mạnh, điểm yếu của giải pháp để phát huy mặt tích cực, khắc phục những mặt còn hạn chế của các giải pháp cũ.
b) Cách thực hiện của giải pháp:
Bước 1: Củng cố lại kiến thức về phương pháp thuyết minh và kiến thức về đoạn văn (ôn lại lý thuyết):
* Về phương pháp thuyết minh:
Để làm tốt bài văn thuyết minh có sức thuyết phục, dễ hiểu, sáng rõ, người ta có thể sử dụng phối hợp nhiều phương pháp thuyết minh như: nêu định nghĩa, giải thích; liệt kê, nêu