Đề tài:
SỬ DỤNG VÀ KHAI THÁC
KÊNH HÌNH TRONG SÁCH GIÁO KHOA ĐỊA LÍ 9 ĐỂ DẠY PHẦN “ ĐỊA LÍ KINH TẾ VIỆT NAM”

I.ĐẶT VẤN ĐỀ:
1. Cơ sở lí luận:
Trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, hiện nay chúng ta đang đẩy mạnh đổi mới phương pháp dạy học theo tinh thần “ khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng các phương pháp dạy học tiên tiến và các phương tiện dạy học hiện đại, đảm bảo điều kiện và định hướng tự học, tự nghiên cứu cho học sinh…” ( Nghị quyết Trung Ương II, khoá VIII). Phương pháp dạy học truyền thống, truyền thụ kiến thức một chiều không còn đủ khả năng truyền tải một khối lượng chương trình ngày càng lớn với vận tốc thay đổi và đòi hỏi của thực tiển ngày càng cao. Đặc biệt là sự phát triển vượt bậc của nền giáo dục trên thế giới và nhu cầu phát triển ngày càng cao của học sinh. Cho nên việc đổi mới phương pháp dạy học là nhu cầu tất yếu của nền giáo dục nước ta hiện nay.
Để đáp ứng yêu cầu của đổi mới phương pháp dạy học, hiện nay trong nội dung chương trình SGK mới được biên soạn theo hướng tạo điều kiện để tổ chức các hoạt động học tập tự giác, tích cực, độc lập của học sinh. Bên cạnh việc cung cấp kiến thức, SGK cũng chú trọng đến cách thức làm việc để học sinh có thể tự khám phá, lĩnh hội kiến thức. Nội dung SGK đã thể hiện một cách hài hoà cả kênh chữ và kênh hình.
Việc sử dụng và khai thác các kênh hình trong SGK nói chung và SGK địa lí nói riêng có ý nghĩa rất quan trọng. Các kênh hình thay thế cho những sự vật, hiện tượng và các quá trình xảy ra trong thực tiễn mà giáo viên và học sinh không thể tiếp cận trực tiếp. Sử dụng các kênh hình trong SGK địa lí có khả năng hình thành hiệu quả những tri thức cơ bản và vận dụng chúng vào lĩnh hội kiến thức mới, giáo viên có điều kiện để sử dụng các phương pháp dạy học và các hình thức dạy học đa dạng, nâng cao hiệu quả ý thức tự lập, tự lĩnh hội kiến thức của học sinh trong hoạt động học tập. Mặc khác giúp giáo viên trong việc kiểm tra, đánh giái kết quả học tập của học sinh được chất lượng hơn. Điều này là phù hợp với quy luật nhận thức, đặc điểm môn học và mục tiêu giáo dục của môn học Địa lí.
Các tranh ảnh, bảng thống kê, sơ đồ, lược đồ và biểu đồ là những kênh hình Địa lí thông dụng, sử dung phổ biến trong SGK Địa lí mới ở trường THCS. Trong chương trình và SGK mới, các kênh này rất được coi trọng vì tính đơn giản, hiệu quả, dễ xây dựng, dễ vận dụng và phổ biến ở tất cả các bài học.
2.Cơ sở thực tiễn:
Là một giáo viên trong những năm học vừa qua tại Trường THCS KpăKlơng tôi được nhà trường phân công công tác giảng dạy môn Địa lí 9. Từ thực tế giảng dạy đó, bản thân tôi thấy rằng việc sử dụng và khai thác tranh ảnh, bảng thống kê, sơ đồ, lược đồ và biểu đồ trong SGK Địa lí 9 để giảng dạy rất quan trọng, giúp học sinh hiểu bài, tích cực và chủ động nắm vững kiến thức và có hứng thú học tập bộ môn,đặc biệt là học sinh vùng đân tộc ít người chiếm tỉ lệ cao như xã IaKo, việc sử dụng và khai thác tranh ảnh, bảng thống kê, sơ đồ, lược đồ và biểu đồ trong SGK Địa lí 9 cũng tạo điều kiện cho giáo viên dễ dàng tổ chức các phương pháp dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình và SGK mới môn Địa lí hiện nay. Trái lại, trong các tiết học giáo viên không sử dụng và khai thác các loại kênh hình trên trong SGK hoặc nếu có nhưng chỉ ở mức độ đơn giản thì làm cho học sinh thụ động trong việc tiếp thu kiến thức, đa số các em không hiểu bài và không có hứng thú học tập bộ môn. Do đó không rèn luyện được những kĩ năng địa lí cơ bản cho học sinh. Hơn nữa trong quá trình hoc tập, phần lớn học sinh còn lúng túng trong việc khai thác kênh hình để khai thác kiến thức mới ở trên lớp và làm bài tập ở nhà. Trên cơ sở đó, tôi đưa ra một vài kinh nghiệm sử dụng và khai thác kênh hình trong SGK Địa lí 9 để giảng dạy phần “ Địa lí kinh tế Việt Nam”.
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
1. Những nguyên tắc chung khi sử dụng và khai thác kênh hình trong SGK Địa lí 9:
Các tranh ảnh, bảng thống kê, sơ đồ và biểu đồ là những kênh hình cơ bản trong SGK Địa lí 9 nói riêng,