rèn luyện kỹ năng đọc, phân tích biểu đồ
khí hậu trong dạy học địa lí lớp 7
----------------

A - Đặt vấn đề:
Hiện nay ngành giáo dục đang tiến hành đổi mới chương trình, sách giáo khoa nhằm đáp ứng yêu cầu đào tạo thế hệ trẻ Việt Nam trở thành những người lao động năng động, sáng tạo, phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá của đất nước. Điểm mới nổi bật trong chương trình SGK địa lí lớp 7 là các kiến thức được trình bày không chỉ có kênh chữ mà còn có bản đồ, sơ đồ, hình ảnh địa lí, biểu đồ, lát cắt, lược đồ... học sinh có thể khai thác kiến thức địa lí dưới sự tổ chức, hướng dẫn của giáo viên. Đặc biệt ở SGK địa lí lớp 7, biểu đồ khí hậu chiếm một số lượng rất lớn (51 biểu đồ) các nội dung kiến thức được trình bày có bài được phối hợp cả kênh chữ và biểu đồ, có những bài kiến thức địa lí chỉ được thể hiện qua các biểu đồ.Như vậy, các biểu đồ đó vừa là phương tiện, vừa là nguồn cung cấp kiến thức cho học sinh. Vì vậy, việc rèn luyện kĩ năng đọc, phân tích biểu đồ khí hậu trong quá trình học địa lí lớp 7 là một vấn đề rất cần thiết. Có được những kĩ năng đó học sinh không những học tập tiếp thu tốt những kiến thức địa lí lớp 7 phần tự nhiên mà còn tạo điều kiện thuận lợi rất lớn để các em học tập ở lớp 8, 9...
Qua thời gian giảng dạy, bản thân tôi nhận thấy cứ ở những bài có biểu đồ khi shậu, học sinh và giáo viên thường rất vất vả, mất rất nhiều thời gian làm việc với biểu đồ để tìm kiến thức, học sinh thường rất chậm, lẫn lộn giữa biểu diễn khí hậu, lượng mưa.
Kết quả phân tích biểu đồ của các nhóm, cá nhân thường sai lệch rất lớn, thường không đạt yêu cầu của bài học hoặc có thể bài học này, với biểu đồ đó, học sinh có thể rút ra nhận xét thích hợp, nhưng với những bài học khác, biểu đồ khác, các em lại gặp khó khăn: Làm thế nào để học sinh có kĩ năng thành thạo khi gặp các bài học có nội dung sử dụng biểu đồ để học tập.
Để đạt được điều đó, ngay từ những bài học đầu tiên có nội dung sử dụng biểu đồ khi shậu là biểu đồ thể hiện diễn biến nhiệt đoọ và lượng mưa trung bình của một địa phương qua các tháng trong năm. Biểu đồ khí hậu thường được thể hiện gồm có hai trục tung ở hai bên và một trục hoành.
Một trục tung có các vạch chia đều về nhiệt độ, tính bằng độ C (0C). Một trục tung có các vạch chia đều về lượng mưa, tính bằng mưa.
Trục hoành được chia đều 12 phần, mỗi phần là một tháng và ghi lần lượt ở dưới từ trái sang phải, từ tháng một đến tháng 12.
Đường biểu diễn diễn biến của nhiệt độ trong năm được thể hiện bằng đường cong màu đỏ nối nhiệt độ trung bình các tháng trong năm.
Biểu diễn diễn biến lượng mưa hàng tháng được thể hiện bằng hình cột màu xanh, nối lượng mưa trung bình các tháng trong năm.
Sau khi học