SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TP. HCM
TRƯỜNG THPT MARIE CURIE
--------------------***-----------------------

Họ và tên sinh viên: Nguyễn Họa My Khoa: Ngữ văn
Trường THNVSP: THPT Marie Curie
Họ và tên giáo viên hướng dẫn:Cô Phan Ngọc Thùy

Giáo án:
PHONG CÁCH NGÔN NGỮ NGHỆ THUẬT

A. MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Giúp học sinh:
1. Kiến thức: Nắm được khái niệm ngôn ngữ nghệ thuật, phong cách ngôn ngữ nghệ thuật với các đặc trưng cơ bản của nó.
2. Kĩ năng: Có kĩ năng phân tích và sử dụng ngôn ngữ theo phong cách ngôn ngữ nghệ thuật.
3. Thái độ: Yêu quý, giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt.
B. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
Giáo viên:
Sách giáo khoa Ngữ văn lớp 10, tập 2 (cơ bản).
Sách giáo viên Ngữ văn lớp 10, tập 2.
Giáo án giảng dạy (word+ ppt).
Tham khảo một số tài liệu kiến thức và tài liệu dạy học trên Internet.
Chuẩn bị hình ảnh, phim tư liệu.
Học sinh:
Sách giáo khoa Ngữ văn 10 - tập 2 cơ bản.
Chuẩn bị bài trước ở nhà.
C. PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN:
Phương pháp:
Phương pháp thông báo, giải thích; phương pháp vấn đáp; phương pháp nêu vấn đề; phương pháp bình giảng.
Phương tiện:
Giáo án, sách giáo khoa, sách giáo viên, giáo án điện tử, vở ghi học sinh.
Máy chiếu, bảng, phấn.
D. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
Ổn định lớp:
Kiểm tra bài cũ:
Bài mới:
Lời vào bài:GV đưa ra 2 cách diễn đạt một hiện tượng:
Cách 1:
“Thời tiết Huế đang mưa rất to””
Cách 2:
Nỗi niềm chi rứa Huế ơi! Mà mưa xối xả trắng trời Thừa Thiên? Tố Hữu
(Hai ví dụ trên đều cùng một nội dung hội thoại nhưng khác nhau về hình thức diễn đạt. Từ đó tạo nên những hiệu quả diễn đạt khác nhau.Như vậy, hình thức diễn đạt của ngôn ngữ có vai trò rất quan trọng bên cạnh nội dung diễn đạt.
Nội dung bài dạy:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Hoạt động 1: GV hướng dẫn HS tìm hiểu về ngôn ngữ nghệ thuật.
* Tìm hiểu ngữ liệu:
Cho HS khảo sát 2 ví dụ:
+VD1: Cây sen sống ở ao, hồ, đầm. Đặc điểm: thân và rễ bám sâu vào bùn ở đáy nước. Lá to, bản rộng, màu xanh, có bông màu trắng hồng.
+VD2:
“Trong đầm gì đẹp bằng sen
Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng
Nhị vàng bông trắng lá xanh
Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn.”(Ca dao)
Em có nhận xét gì về ngôn ngữ của 2 ví dụ trên? Theo em, ví dụ nào sử dụng ngôn ngữ nghệ thuật?
+VD1: Ngôn ngữ cô đọng, chính xác, sắc thái trung hòa, không biểu cảm( ngôn ngữ khoa học.
+VD2: Ngôn ngữ giàu sức gợi tả, biểu cảm, sinh động( sử dụng ngôn ngữ nghệ thuật.
Có thể đưa thêm 1 hoặc 2 ví dụ nữa về NN nghệ thuật. Từ đó yêu cầu HS nêu khái niệm thế nào là ngôn ngữ nghệ thuật?
GV: Theo em, ngoài các văn bản nghệ thuật thì ngôn ngữ nghệ thuật còn được sử dụng ở đâu nữa?
VD: Chúng lập ra nhà tù nhiều hơn trường học. Chúng thẳng tay chém giết những người yêu nước thương nòi của ta. Chúng tắm các cuộc khởi nghĩa của ta trong những bể máu. (Tuyên ngôn độc lập - Hồ Chí Minh) → Ngôn ngữ chính luận
GV: Ngôn ngữ nghệ thuật được chia thành mấy loại?
GV đưa thêm ví dụ để HS phân loại.


GV: Ngôn ngữ nghệ thuật có những chức năng gì?
+Ngôn ngữ nghệ thuật cũng giống như ngôn ngữ có chức năng chính là thông tin, cung cấp tri thức cho người nghe, người đọc. Như ở VD1 cung cấp thông tin về nơi sống, đặc điểm của sen. Còn ở VD2, ngoài cung cấp thông tin, bài ca dao còn khơi gợi những cảm xúc thẩm mĩ ở người nghe, người đọc: dù ở trong bất cứ môi trường nào cũng tồn tại cái đẹp.
I. Ngôn ngữ nghệ thuật
1. Khái niệm:



- Ngôn ngữ nghệ thuật là ngôn ngữ gợi hình, gợi cảm được dùng trong các văn bản nghệ thuật. Ngoài ra ngôn ngữ nghệ thuật còn được dùng trong lời nói hằng ngày và các văn bản thuộc phong cách ngôn ngữ khác.