ĐỊNH HƯỚNG ÁP DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP VÀO DẠY HỌC BÀI “PHONG CÁCH NGÔN NGỮ BÁO CHÍ”
Người soạn: Dương Thị Duyên
Lớp AK1- Khoa Ngữ Văn- Trường ĐHSP Hà Nội.
I. Vài nét về đặc điểm của bài học.
1. Đặc điểm.
2. Mục tiêu bài học.
2.1. Về kiến thức:
- Hiểu biết sơ bộ về một số loại báo chí.
- Nắm được khái niệm ngôn ngữ báo chí ; phân biệt được ngôn ngữ báo chí với ngôn ngữ ở những văn bản khác được đăng tải trên báo.
2.2. Về kĩ năng:
- Nhận diện một số thể loại báo chí chủ yếu & các loại báo khác nhau về phương tiện, định kì, lĩnh vực, đối tượng. Biết vận dụng kiến thức về phong cách ngôn ngữ báo chí vào việc đọc/viết văn bản.
- Có kĩ năng viết một mẩu tin, phân tích một bài phóng sự báo chí.
2.3. Về thái độ:
- Có ý thức giữ gìn sự trong sáng & phát triển ngôn ngữ dân tộc, phê phán cách sử dụng ngôn ngữ tùy tiện, lệch chuẩn, lai căng.
3. Những phương pháp sử dụng chủ yếu.
3.1. Sử dụng phương pháp phân tích ngôn ngữ để chỉ ra cho học sinh thấy được các đặc điểm của ngôn ngữ được sử dụng trong bản tin, tiểu phẩm , từ đó rút ra nhận xét về đặc điểm của ngôn ngữ báo chí.
3.3. Phương pháp so sánh – đối chiếu giữa ngôn ngữ bản tin, phóng sự và tiểu phẩm để học sinh thấy được sự giống và khác nhau của các thể loại tiêu biểu này.
3.4. Kết hợp các phương pháp trên với các phương pháp khác như phương pháp rèn luyện theo mẫu, phương pháp giao tiếp.
II. Quy trình thực hiện.
1.Kiểm tra bài cũ.
Để học sinh tiếp cận một cách có hiệu quả kiến thức mới về phong cách ngôn ngữ báo chí, trước khi đi vào bài mới giáo viên nên sử dụng câu hỏi phát vấn kiểm tra lại kiến thức cũ của học sinh về bài Phóng cách ngôn ngữ sinh hoạt, phong cách ngôn ngữ nghệ thuật ở chương trình lớp 10.
* Câu hỏi kiểm tra:
Thế nào là phong cách ngôn ngữ sinh hoạt và phong cách ngôn ngữ báo chí?
Sau khi học sinh trả lời, giáo viên nhận xét , cho điểm.
Từ câu trả lời của học sinh giáo viên dẫn dắt vào bài mới.
* Lời dẫn vào bài:
Ở lớp 10 các em đã được tìm hiểu bài “Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt”, “Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật”. Chúng ta đã biết phong cách ngôn ngữ nghệ thuật là phong cách gắn liền với các tác phẩm văn chương nghệ thuật. Vậy ngôn ngữ được dùng khi viết báo chí sẽ tạo ra ngôn ngữ nào? Hôm nay chúng ta cùng nhau tìm hiểu một phong cách ngôn ngữ mới, đó là phong cách ngôn ngữ báo chí.
2. Cung cấp cho học sinh những kiến thức mới.
- Ở hoạt động 1 (phần dạy cho học sinh tìm hiểu về một số thể loại văn bản báo chí ), giáo viên nên sử dụng phương pháp phân tích ngôn ngữ, phương pháp đối chiếu so sánhvì lí do sau đây:
+ Những khái niệm như: Bản tin là gì? Phóng sự là gì?Tiểu phẩm là gì? Ngôn ngữ báo chí là gì?...đều là những kiến thức hoàn toàn mới đối với học sinh, các em hoàn toàn chưa được học, nếu giáo viên sử sụng phương pháp nêu câu hỏi phát vấn trình bày khái niệm thì học sinh lúng túng, rất khó trả lời và không định hình được kiên thức. Vì vậy ởphần này giáo viên nên đưa ra các câu hỏi mở để khai thác các đặc điểm của các thể loại văn bản báo chí sau đó mới rút ra cáckhái niệm. Phương pháp phân tích ngôn ngữ này đảm bảo nguyên tắc chú ý đến trình độ tiếng Việt của học sinh.
+ Để củng cố lại đặc điểm của các thể loại báo chí, giáo viên nên cho học sinh đối chiếu, so sánh để các em khắc sâu kiến thức mới một lần nữa.
- Ở hoạt động 2(nhận xét chung về văn bản báo chí và ngôn ngữ báo chí)giáo viên áp dụng các phương pháp giao tiếp bằng cách cho học sinh tham gia hoạt động nhóm trả lời các câu hỏi mầ giáo viên yêu cầu vì những lí do sau:
+ Khi tổ chức hoạt động nhóm học sinh có sự tương tác với các bạn và giáo viên từ đó phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo trong giờ học.
- Ở hoạt động 3(Tìm hiểu khái niệm phong cách ngôn ngữ báo chí, các phương tiện diễn đạt và đặc trưng của phong cách ngôn ngữ báo chí ) Gv cũng tiếp tục phương pháp thông báo, phân tích ngôn ngữ.
* Cách bước