LÞch sö ViÖt Nam
Ch­¬ng I: ViÖt Nam sau chiÕn tranh TG lÇn thø nhÊt
Bµi 1: Nh÷ng chuyÓn biÕn vÒ kinh tÕ, chÝnh trÞ, x· héi cña ViÖt Nam tõ 1919-1930
1, cuéc khai th¸c thuéc ®Þa lÇn 2 cña TDP ë ®«ng d­¬ng (1919-1929)
a. Nguyªn nh©n
-Sau ctr TG lÇn thø nhÊt P lµ n­íc th¾ng trËn song kt, tµi chÝnh, bÞ kiÖt khÖ do ctr tµn ph¸.
Nh÷ng kho¶n ®Çu t­ vµo n­íc Nga ®· bÞ mÊt tr¾ng do th¾ng lîi cña CM T10 ®· lËt ®æ CN§Q Nga, ®iÒu ®ã còng lµm cho KT cña P bÞ xa sót. §Ó bï ®¾p vµo nh÷ng thiÖt h¹i trªn, TDP ®· t¨ng c­êng bãc lét NDL§ ë trong n­íc võa r¸o riÕt ®Èy m¹nh khai th¸c bèc lét c¸c thuéc ®Þa. ViÖt Nam lµ thuéc ®Þa quan trong nhÊt cña P ë ®«ng d­¬ng cho nªn cµng bÞ khai th¸c bãc lét nÆng nÒ h¬n. §©y lµ ®ît khai th¸c lÇn 2 cña P ®­îc tiÕn hµnh ë §D (sau ®ît 1 1897-1913)
b, néi dung cuéc khai th¸c bèc lét:
®Ó khai th¸c tµi nguyªn vµ nguån nh©n c«ng rÎ m¹t, P ®· t¨ng c­êng ®Çu t­ vµo ViÖt Nam: chØ tÝnh trong 6 n¨m (1924-1929) tæng sè vèn ®Çu t­ vµo § D lµ 4 tØ ph¨ng, gÊp 6 lÇn 20 n¨m tr­íc ctr, víi sè vèn lín P chó träng ®Çu t­ vµo 2 ngµnh ®ã lµ CN vµ NN
-Trong NN: 1927 vèn ®Çu t­ lµ 400 triÖu ph¨ng gÊp 20 lÇn tr­íc ctr, chóng t¨ng c­êng c­íp ruéng ®Êt lËp ®ån ®iÒn, trång lóa, cao su, cµ phª, (®Æc biÖt cao su) diÖn tÝch cao su 1918 lµ 15.000 ha ®Õn 1930 pt 120.000 ha, viÖc khai th¸c mñ cao su 1929 t¨ng 3 lÇn so víi n¨m 1915.
Bªn c¹nh viÖc lËp ®ån ®iÒn, TDP cßn t¨ng c­êng khai th¸c NN = c¸ch v¬ vÐt thãc g¹o ®Ó xuÊt khÈu. Hµng n¨m P xuÊt khÈu 1.763.587 tÊn thãc chiÕm 60-70% tæng thu xuÊt nhËp khÈu trong thêi gian nµy.
-Trong CN: chó träng khai th¸c má, chñ yÕu ë b¾c bé diÖn tÝch khai th¸c 428.000ha gÊp 7 lÇn tr­íc ctr, nhiÒu nhÊt lµ khai th¸c than ®Ó xuÊt khÈu nhiÒu c«ng ty than ®· ra ®êi (cty than H¹ Long, §ång §¨ng, §«ng TriÒu, Tuyªn quang) Ngoµi ra t­ b¶n P cßn më thªm 1 sè c¬ së CN chÕ biÕn (nhµ m¸y sîi Nam §Þnh, H¶i Phßng, r­îu ë Hµ Néi, diªm BÕn Thuû, g¹o chî lín) tÊt c¶ nh÷ng nhµ m¸y xÝ nghiÖp ®­îc xd nh»m t¨ng c­êng cho viÖc xuÊt khÈu thu lîi nhuËn vµ phôc vô cho chÝnh s¸ch cña TBP ë thuéc ®Þa.
-th­¬ng nghiÖp:®Ó l¾m b¾t thÞ tr­êng ViÖt Nam vµ §D nh»m ®éc chiÕm thÞ tr­êng §D trong th­¬ng nghiÖp P ®· ban hµnh ®¹o luËt ®¸nh thuÕ nÆng hµng ho¸ n­íc ngoµi nhËp vµo (nhËt B¶n, TQ) lµm cho hµng P nhËp vµo pt nhanh ( tr­íc ctr hµng cña P chiÕm 37% tæng sè hµng nhËp, sau ctr ®· lªn tíi 62% tæng sè hµng nhËp)
-GTVT: còng ®­îc ®Çu t­ ®Ó ph¸t triÓn phôc vô cho khai th¸c vµ chuyªn chë nguyªn vËt liÖu vµ l­u th«ng hµng ho¸, tuyÕn ®­êng s¾t xuyªn § D ®· ®­îc lèi thªm ®ã lµ tuyÕn ®­êng §ång §¨ng-La SÇm (1922), Vinh - §«ng Hµ (1927)
-Ng©n hµng §D P ®· cã cæ phÇn trong hÇu kÕt c¸c cty, xÝ nghiÖp lín, n¾m quyÒn chØ huy c¸c ngµnh kt lín ë § D
Ngoµi ra P dïng mäi thñ ®o¹n bãc lét, v¬ vÐt ND b»ng c¸ch ®¸nh thuÕ nÆng (thuÕ ruéng ®Êt, muèi,, r­îu ®Òu t¨ng)
Nh­ vËy c¸c vßi cña con b¹ch tuéc TB P ®· b¸m vµo tÊt c¶ c¸c ngµnh kt cña thuéc ®Þa: NN, CN, th­¬ng nghiÖp, GTVT, tµi chÝnh, thuÕ...Do vËy mµ ng©n s¸ch § D chØ trong 1 thêi gian ng¾n (1912-1920) t¨ng gÊp 3 lÇn.
C, hËu qu¶ cña c«ng cuéc khai th¸c: còng nh­ cuéc khai th¸c tr­íc ctr, ®ît khai th¸c sau ctr kh«ng nh»m gi¶i phãng søc xs khái sù rµng buéc cña chÕ ®é pkiÕn ®Ó ®­a n­íc ViÖt Nam trë thµnh 1 n­íc CN mµ chØ du nhËp quan hÖ sx TBCN trong 1 chõng mùc nhÊt ®Þnh d­íi nh÷ng h×nh thøc hçn hîp
Xen kÏ víi quan hÖ sx pk ®Ó biÕn ViÖt nam thµnh 1 thuéc ®Þa hoµn chØnh, b¶o ®¶m thu lîi nhuËn tèi ®a cho CN§Q P, con ®¹i bé phËn ND ngµy cµng bÇn cïng ho¸.
ChÝnh s¸ch t¨ng c­êng ®Çu t­ ®· ¶nh h­ëng ®Õn t×nh h×nh kt ViÖt nam nh÷ng n¨m sau ctr: tõ 1 nÒn kt pk NN l¹c hËu, phiÕn diÖn, quÌ quÆt vµ lÖ thuéc chÆt chÏ vµo nÒn kt cña TBP.
-ChÝnh s¸ch khai th¸c bãc lét cña TDP lµm cho xh ViÖt nam ph©n ho¸ ngµy cµng s©u s¾c, cµng kh¬i dËy m©u thuÉn gi÷a toµn thÓ dt ta víi TDP thèng trÞ.
2, Sù ph©n ho¸ xh ViÖt nam sau ctr TG I Th¸I ®é ctrÞ vµ kh¶ n¨ng cm cña c¸c g/c trong xh.
d­íi t¸c ®éng cña cs thèng trÞ vµ bãc lét cña TDP, tÝnh chÊt nÒn kt vµ t/chÊt cña xh ViÖt nam sau ctr TG lÇn 1 ®· thay ®æi.
-VÒ kt: ®ã lµ nÒn kt thuéc ®Þa lÊy NN lµ chÝnh bªn c¹nh ®· cã bé phËn kt c«ng nghiÖp, th­¬ng nghiÖp.
-VÒ xh: tõ 1 xh pk víi 2g/c c¬ b¶n lµ pk vµ n«ng d©n th× giê ®©y trë thµnh xh thuéc ®Þa, nöa pk trong xh nµy gc cò vÉn tån t¹i vµ ph©n hãa, xuÊt hiÖn nhiÒu tÇng líp, nhiÒu gc míi, do ®k sèng vµ thuéc ®Þa kh¸c nhau, nªn mçi gc cã th¸i ®é ctrÞ kh¸c nhau.
*Gc ®Þa chñ pk: cã tõ tr­íc khi TDP vµo xl lÇn 1 ®©y lµ gc thèng trÞ bãc lét, nh­ng khi P tiÕn hµnh khai th¸c , bãc lét gc gc nµy ®­îc TDP dung d­ìng lµ chç dùa cña ®Õ quèc , cÊu kÕt chÆt chÏ víi §Q ®Ó t¨ng c­êng chiÕm ®o¹t ruéng ®Êt, bãc lét vÒ kt vµ t¨ng c­êng ®µn ¸p vÒ ctrÞ ®èi víi ND
Tuy nhiªn cã 1 bé phËn nhá nhÊt lµ ®Þa chñ võa vµ nhá hä cã tinh thÇn yªu n­íc nªn s½n sµng tham gia vµo ptrµo yªu n­íc chèng P khi cã ®k.
*Gc ts¶n: lóc ®Êy tÇng líp ts dÇn dÇn h×nh thµnh tõ trong ptrµo khai th¸c lÇn 1, ®Õn mÊy n¨m sau khi ctr TG I kÕt thóc míi trë thµnh gc ts. PhÇn ®«ng hä lµ nh÷ng tiÓu chñ ®øng trung gian lµm thÇu kho¸n, cung cÊp nguyªn vËt liÖu, hay ®¹i lý hµng ho¸ cho TDP, khi cã vèn hä ®øng ra kinh doanh riªng vµ trë thµnh TS ( 1 sè nhµ TS ViÖt nam : B¹ch Th¸I B­ëi , NguyÔn HiÕu Thu) sau ctr TG I sè l­îng TS cµng ®«ng , hä bá vèn kinh doanh ë 1 sè c«ng th­¬ng: chÕ xµ phßng, nÊu r­îu, khai th¸c má , trång cao su.
Khi võa míi ra ®êi TS ViÖt nam bÞ TS P chÌn Ðp, k×m h·m nªn sè l­îng Ýt, thÕ lùc kt yÕu , nÆng vÒ th­¬ng nghiÖp, kh«ng thÓ ®­¬ng ®Çu næi víi sù c¹nh tranh cña TBP.
Trong qu¸ tr×nh pt , TS ViÖt nam bÞ ph©n ho¸ thµnh 2 bé phËn : TS m¹i b¶n vµ TS DT. TS m¹i b¶n cã quyÒn lîi kt g¾n liÒn víi §Q nªn cÊu kÕt chÆt chÏ vÒ ctrÞ ®èi víi §Q ®I víi §Q ph¶n béi l¹i DT, v× vËy hä lµ ®èi t­îng cña cm, cßn TS DT cã khuynh h­íng kinh doanh ®éc lËp nªn Ýt nhiÒu cã tinh thÇn yªu n­íc , chèng §Q vµ PK , song ®Þa vÞ kt nhá yÕu, th¸I ®é ctrÞ kh«ng kiªn quyÕt , dÔ giao ®éng tho¶ hiÖp , kh«ng thÓ l·nh ®¹o ®­îc cm song còng lµ 1 lùc l­îng trong cm dt d©n chñ.
*g/c tiÓu TS : bao gåm tiÓu th­¬ng, tiÓu chñ, viªn chøc, trÝ thøc, sinh viªn... sau ctr TG lÇn I do sù pt c¸c nhµnh kt , ®éi ngò tiÓu TS pt nhanh vµ trªn c¬ së ®ã gc tiÓu TS ®· ra ®êi.
§©y lµ gc ®«ng ®¶o, phøc t¹p vÒ thµnh phÇn , xu h­íng bÞ TB P chÌn Ðp, b¹c ®·I, khinh rÎ, ®êi sèng kt bÊp bªnh, dÔ hoang mang giao ®éng kh«ng thÓ l·nh ®¹o cm.
Tuy vËy hä lµ nh÷ng ng­êi cã häc thøc, cã ®k tiÕp xóc víi c¸c trµo l­u, t­ t­ëng, v¨n ho¸ tiÕn bé bªn ngoµI nªn cã tinh thÇn h¨ng h¸I cm vµ lµ 1 lùc l­îng quan hÖ trong cmdtdchñ.
*g/c n«ng d©n: chiÕm tØ lÖ ®«ng nhÊt trong xh (>90%) tõ x­a tíi nay ®©y lµ lùc l­îng chÝnh trong L§ sx ®Ó nu«I sèng xh vµ trong ®/tr chèng ngo¹i x©m b¶o vÖ tæ quèc, cã vai trß quan träng trong xd ®Êt n­íc hoÆc lËp ®æ c¸c triÒu ®¹i pk suy tµn ®Ó më ®­êng cho xh pt.
N«ng d©n bÞ ®Õ quèc vµ pk ¸p bøc bãc lét nÆng nÒ = c¸c thñ ®o¹n s­u cao thuÕ nÆng, bÞ c­íp ®o¹t ruéng ®Êt, phÇn lín n«ng d©n kh«ng cã hoÆc cã rÊt Ýt ruéng ®Êt ®Ó cµy cÊy, hä bÞ bÇn cïng ho¸ vµ ph¸ s¶n trªn qui m« lín. 1 bé phËn nhá n«ng d©n ®· ph¶I dêi lµng vµo lµm viÖc t¹i c¸c xÝ nghiÖp, nhµ m¸y hÇm má cña TBP vµ TS ViÖt nam, cßn phÇn ®«ng hä vÉn ph¶I sèng víi chÝnh s¸ch t¸ ®IÒn cùc nhäc, hä c¨m thï §Q vµ PK, giÇu lßng yªu n­íc, song kh«ng cã tæ chøc v÷ng m¹nh, víi sè l­îng ®«ng nhÊt xh nªn n«ng d©n lµ lùc l­îng h¨ng h¸I, ®«ng ®¶o nhÊt cña cm ViÖt nam.
*g/c c«ng nh©n.
Ra ®êi ngay tõ khi khai th¸c thuéc ®Þa lÇn I cña TDP ë §D, tiÕp tôc pt trong 4 n¨m ctr vµ ®Õn thêi kü khai th¸c lÇn II, sau ctr I, gc c«ng nh©n cã b­íc pt vÒ sè l­îng vµ chÊt l­îng (tr­íc ctr chØ cã 10 v¹n ®Õn 1929 t¨ng 22 v¹n) phÇn lín tËp trung ë c¸c trung t©m kt quan träng cña §QP: vïng má, ®ån ®IÒn cao su, thµnh phè , c«ng nghiÖp (hµ Néi, SµI Gßn).
Ngoµi nh÷ng ®Æc ®IÓm chung cña c«ng nh©n quèc tÕ (®¹i diÖn cho lùc l­îng sx tiÕn bé nhÊt, xh, ®k L§, sinh sèng tËp trung cã tinh thÇn cm triÖt ®Ó nhÊt gc c«ng nh©n ViÖt nam cßn cã nh÷ng ®Æc ®IÓm riªng
-ChÞu 3 tÇng ¸p bøc bãc lét cña §Q, PK, TS ViÖt nam
-Cã quan hÖ tù nhiªn, g¾n bã m¸u thÞt víi gc, ND
-Cã tinh thÇn cm cao nhÊt, biÕt kÕ thõa truyÒn thèng yªu n­íc bÊt khuÊt cña DT.
Gc c«ng nh©n sím tiÕp thu ¶nh h­ëng m¹nh mÏ cña ptrµo cm ts sau ctr TG lÇn I ®Æc biÖt lµ ¶nh h­ëng cña cm T10 nga vµ chñ nghÜa M¸c lª nin.
Víi hoµn c¶nh vµ ®Æc ®iÓm trªn lµm cho gc c«ng nh©n ViÖt nam sím trë thµnh 1 lùc l­îng ctrÞ ®éc lËp, thèng nhÊt, tù gi¸c trong c¶ n­íc. V× vËy hä cã ®Çy ®ñ kh¶ n¨ng l·nh ®¹o cm ViÖt nam
KLuËn: Nh­ sù ph©n ho¸ gc trong chÕ ®é thùc d©n pk xh ViÖt nam næi lªn 2 m©u thuÉn c¬ b¶n: toµn thÓ DT ta m©u thuÉn víi TDP nãi chung (m©u thuÉn DT), m©u thuÉn ®Þa chñ pk m©u thuÉn gc n«ng d©n (m©u thuÉn gc). 2 m©u thuÉn Êy võa lµ nguån gèc, võa lµ ®éng lùc lµm n¶y sinh vµ thóc ®Èy c¸c ptrµo yªu n­íc chèng thùc d©n-Pk ë n­íc ta. Do qu¸ tr×nh ®Èy m¹nh khai th¸c bãc lét cña TDP dÉn ®Õn xh ViÖt nam ph©n ho¸ s©u s¾c, sù ph©n ho¸ xh ViÖt nam ®· cã t¸c ®éng lín ®Õn cm ViÖt nam lµm cho lùc l­îng cm ®«ng ®¶o h¬n m¹nh mÏ h¬n, phøc t¹p h¬n v× nã cã nhiÒu gc tham gia víi nh÷ng lîi Ých kt, ctrÞ kh¸c nhau. §ã chÝnh lµ tiÒn ®Ò, lµ ®k thuËn lîi cho ptrµo GPDT ë n­íc ta pt m¹nh mÏ h¬n tõ sau ctr TG I.


Bµi 2: ptrµo cm ViÖt nam tõ sau ctr TG lÇn I
I ¶nh h­ëng cña t×nh h×nh TG ®Õn ViÖt nam sau ctr.
Trong lóc xh ViÖt nam ®ang ph©n ho¸ gc s©u s¾c do chÝnh s¸ch khai th¸c lÇn 2 cña P th× ¶nh h­ëng cña CMTG t¸c ®éng thuËn lîi thóc ®Èy cm ViÖt nam
-CM T 10 nga th¾ng lîi (1917)
+®· lËp ®æ ¸ch ¸p bøc bãc lét cña CNTB vµ chÕ ®é PK tån t¹i l©u dµI ë Nga lÇn ®Çu tiªn trong lÞch sö gc c«ng nh©n vµ n«ng d©n lªn n¾m chÝnh quyÒn b¾t tay xd chÕ ®é míi, chÕ ®é XHCN
+do ¶nh h­ëng cña cm T10 cho nªn ptrµo GPDT ë c¸c n­íc ph­¬ng ®«ng vµ ptrµo c«ng nh©n ph­¬ng t©y cã sù g¾n bã mËt thiÕt víi nhau trong cuéc ®tr chèng kÎ thï chung lµ CN §Q.
-Tõ sau ctr TG lÇn I lµn sang cm lan réng tõ ¢u -¸, tõ MÜ -phi, tõ cao trµo ®ã gc VS b­íc lªn vò ®µI ctrÞ , c¸c §CS ë c¸c n­íc TB vµ thuéc ®Þa ®· ra ®êi.
-2-1919 QTÕ CS ®­îc t.lËp ë Matxcova, ®©y lµ t/chøc QtÕ duy nhÊt quan t©m tíi c¸c vÇn ®Ò DT vµ thuéc ®Þa. TiÕp ®ã 1920 §CS Ph¸p ra ®êi 1921 §¶ng céng s¶n Trung quèc ra ®êi cµng t¹o ®k thuËn lî