Ngày 4 tháng 9 năm 2010
Tuần 1
Ôn luyện văn bản thuyết minh.
A. Mục tiêu cần đạt:
- Củng cố khắc sâu kiến thức về văn bản thuyết minh.
- Hệ thống hoá kiến thức về văn bản thuyết minh từ lớp 8.
- Rèn luyện kĩ năng làm văn bản thuyết minh.
B. Nội dung:
* Kiểm tra việc làm bài tập ở nhà của HS.
I. Thuyết minh là gì?
- Nói hoặc chú thích cho người ta hiểu rõ hơn về những sự vật, sự việc hoặc hình ảnh đã đưa ra.
- Thuyết minh ảnh triển lãm; thuyết minh phim, bản vẽ thiết kế có kèm thuyết minh.
II. Thế nào là văn bản thuyết minh?
- Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống, nhằm cung cấp tri thức (kiến thức) về đặc điểm, tính chất nguyên nhân...của các hiện tượng và sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng phương thức trình bày, giới thiệu, giải thích.
- Tri thức trong văn bản thuyết minh, đòi hỏi khách quan, xác thực hữu ích cho con người.
- Văn bản thuyết minh cần được trình bày chính xác. rõ ràng, chặt chẽ và hấp dẫn.
- Văn bản thuyết minh không hư cấu, không được bịa ra, sự vật có gì nói thế, cần xác thực.
III. Phương pháp thuyết minh:
- Nêu định nghĩa.
- Giải thích.
- Liệt kê.
- Nêu ví dụ.
- Dùng số liệu.
- Phân tích.
- Phân loại.
IV. Cách làm bài văn thuyết minh:
- Để làm bài văn thuyết minh, trước hết phải tìm hiểu đề bài, nhằm xác định đối tượng sẽ thuyết minh.
- Tiếp theo, phải tìm các tri thức khách quan, khoa học về đối tượng thuyết minh(có thể đến tận nơi quan, tìm hiểu kĩ lưỡng, chính xác, ghi chép lại) hoặc tìm đọc ở sách báo các kiến thức tin cậy về đối tượng thuyết minh.
- Sau đó cần tìm một hướng trình bày theo một trình tự thích hợp với đối tượng thuyết minh, sao cho người đọc dễ hiểu.
- Thuyết minh theo thứ tự nhận thức: từ tổng thể đến bộ phận, từ ngoài vào trong, từ xa đến gần....
- Khi làm văn thuyết minh, chú ý sử dụng ngôn ngữ chính xác, diễn đạt rõ ràng, mạch lạc. Giọng văn phải phù hợp với văn thuyết minh.
1. Thuyết minh đặc điểm một văn bản, một thể thơ hoặc thể loại:
- Quan sát, nhận xét
- Khái quát thành những đặc điểm.
- Khi nêu các đặc điểm, cần lựa chọn các đặc điểm tiêu biểu, quan trọng và cần có những ví dụ cụ thể để làm sáng tỏ các đặc điểm đó.
VD: TRên cơ sở các truyện ngắn đã học như Tôi đi học, Lão Hạc, Chiếc lá cuối cùng, hãy thuyết minh đặc điểm chính của thể loại truyện ngắn.
2. Thuyết minh đặc điểm các đồ dùng trong cuộc sống:
- Quan sát, tìm hiểu kĩ cấu tạo, tính năng, tác dụng, cơ chế hoạt động của đồ dùng đó.
- Khi trình bày cần tiến hành giới thiệu lần lượt từng bộ phận tạo thành, nói rõ tác dụng và cách sử dụng, bảo quả